Nöbetçi Eczaneler
Ankara hattında savunma sanayii gündemi hareketliyken, HAVELSAN’dan NATO ölçeğinde dikkat çeken bir adım geldi. Kurumun sosyal medya paylaşımında, üye ülkelerden farklı yazılım teklifleri bulunduğu; NATO’nun değerlendirmesinde en iyi teknik puanı alan çözüm olarak HAVELSAN yazılımının seçildiği duyuruldu.
Süreç nasıl ilerledi?
NATO, Kriz Dönemi Acil İhtiyacı olarak tanımlanan bu yetenek için bir süredir arayış yürütüyordu. SHAPE’in (Avrupa Müttefik Kuvvetleri Yüksek Karargâhı) NATO’da görev yapan Joint Interface Control Officer (JICO) personelinin çoklu link planlama görevlerini “uygulama desteğiyle otomatikleştirme” hedefi doğrultusunda NCIA’nın bir Bilgi İstek Dokümanı yayımladığı belirtiliyor.
Bu kapsamda istekli firmalar canlı gösterime davet edildi. Gösterim sonrası NCIA, HAVELSAN’ın “JICO Automated TDL Tool” yazılımını tek kaynak olarak tedarik etme kararı aldı; karar NATO Yatırım Komitesi’nde onaylandıktan sonra, HAVELSAN ile NCIA arasında 18 Aralık 2025 tarihinde sözleşme imzalandı.
Bu yazılım ne işe yarıyor, neden “kritik” sayılıyor?
Taktik Data Link (TDL) ağları; hava, kara ve deniz unsurlarının aynı operasyonel resme bakabilmesi ve anlık taktik veri paylaşabilmesi için kullanılan “çok katmanlı” bir haberleşme dünyası. AA’nın haberine göre komuta-kontrol merkezlerinden savaş uçaklarına, gemilerden radar ve füze sistemlerine kadar pek çok unsur; konum, hedef bilgisi ve radar izleri gibi verileri sürekli paylaşmak zorunda.
Zorluk şu: Unsurların kullandığı “dil” ve protokol farklı olabiliyor (ör. Link 11, Link 16, Link 22, VMF, JREAP). Ağ Planlama Yazılımı, bu karmaşık yapıda kimin hangi link üzerinden, hangi frekansta, hangi kripto/tasarım ile, ne zaman ve nasıl konuşacağını önceden planlayarak adeta bir “orkestra şefi” gibi çalışıyor.
AA’nın “modern orduların görünmeyen bağları” vurgusuyla aktardığı bölümde, yazılımın frekansların verimli kullanımı, ağın kilitlenmemesi, hiçbir unsurun “kör noktada” kalmaması ve bazı unsurlar ağdan ayrılsa bile ağın alternatiflerle devam edebilmesi gibi başlıklarda operasyonel fayda sağladığı ifade ediliyor.
HAVELSAN: “En iyi teknik puanı alan çözüm seçildi”
HAVELSAN’ın paylaşımında, “üye ülkelerin birçok temsilcisinin kendi yazılımlarını teklif ettiği” belirtilirken; NATO değerlendirmesinde en iyi teknik puanı alan çözümün HAVELSAN yazılımı olduğu ve TDL Ağ Planlama Yazılımı’nın NATO’da kullanılacağı mesajı verildi.
Neden önemli?
Bu karar, iki açıdan öne çıkıyor:
- Tek kaynak tedarik ifadesi, çözümün değerlendirme sürecinde teknik olarak “en üst” skorla ayrıştığına işaret ediyor.
- NATO’nun çok uluslu operasyonlarında “birlikte çalışabilirlik” (interoperability) başlığının kalbinde yer alan bir alanda, Türk mühendisliğinin geliştirdiği bir yazılımın tercih edilmesi, savunma yazılımlarının uluslararası ölçekteki görünürlüğünü artırıyor.
Bilgi kutusu: TDL, JICO, Link 16… Ne anlama geliyor?
- TDL (Tactical Data Link / Taktik Veri Bağı): Hava-kara-deniz unsurlarının aynı anda veri paylaşmasını sağlayan taktik haberleşme ağlarıdır. “Ortak operasyon resmi”nin (kim nerede, hangi hedef nerede) hızlı ve güvenli şekilde oluşmasına yardımcı olur.
- JICO (Joint Interface Control Officer): Çok unsurlu harekâtlarda veri link ağlarının kurulumu, planlanması ve işletilmesinden sorumlu “ağ yöneticisi” rolüdür. Farklı platformların aynı dili konuşabilmesi için kuralları ve bağlantı düzenini yönetir.
- Ağ Planlama Yazılımı: Hangi birimin hangi link üzerinden, hangi yapılandırmayla veri paylaşacağını önceden planlar; ağın çakışmasını, tıkanmasını ve kritik anlarda kopmasını önlemeye çalışır.
- Link 16 / Link 11 / Link 22: NATO’nun yaygın veri link standartlarıdır. Platformlar arası bilgi aktarımını düzenler; her birinin kullanım alanı ve teknik kabiliyeti farklıdır.
- VMF / JREAP: Özellikle kara unsurları ve “menzil ötesi” aktarım için kullanılan farklı veri paylaşım yöntemleri/standartlarıdır.
- Neden kritik? Modern harekâtta hız, koordinasyon ve hedef bilgisi “saniyeler”le ölçülür. Veri link ağları doğru planlanmazsa, unsurlar aynı sahada olsa bile “birbirini göremez” hale gelebilir; doğru planlama ise ortak hareket kabiliyetini artırır.