Ana Sayfa Arama Galeri Video Yazarlar
Üyelik
Üye Girişi
Yayın/Gazete
Yayınlar
Kategoriler
Servisler
Nöbetçi Eczaneler Sayfası Nöbetçi Eczaneler Hava Durumu Namaz Vakitleri Puan Durumu
WhatsApp
Sosyal Medya

Konya’nın Şivlilik Çocuk Bayramı 10 Aralık’ta: Büyükler ibadetle, çocuklar şivlilikle üç ayları karşılayacak

Konya’nın asırlardır yaşattığı Şivlilik Çocuk Bayramı için geri sayım başladı. Üç ayların başlangıcı olan Recep ayının ilk perşembesine denk gelen 10 Aralık 2026’da büyüklerin bir bölümü nafile oruç tutup ibadet ve dualarla manevi bir dönemi karşılarken, çocuklar sokak sokak dolaşarak şivlilik toplayacak. 9 Aralık Çarşamba akşamı geleneksel fener alayıyla başlayacak kutlamalar, ertesi sabah Konya’yı adeta bir çocuk bayramı alanına dönüştürecek. Eskiden evlerde hazırlanan pişilerin çocuklara dağıtıldığı, bugün ise şeker, çikolata, çeşitli hediyeler ve zaman zaman para ikramıyla sürdürülen bu köklü gelenek, Konya’nın köylerinde ve şehir merkezinde farklı biçimlerde yaşatılıyor. İbadetin, çocuk sevgisinin ve paylaşmanın buluştuğu Şivlilik, Konya’dan dünyaya tanıtılabilecek önemli bir kültürel miras olarak öne çıkıyor.

Konya'nın asırlardır yaşattığı Şivlilik Çocuk Bayramı için geri sayım başladı.

Konya’da üç ayların gelişi yalnızca takvimlerin değişmesiyle anlaşılmaz. Recep ayının yaklaşmasıyla evlerde farklı bir hazırlık başlar. Büyükler ibadet ve dua için manevi bir hazırlığa yönelirken çocuklar Şivlilik günü için gün sayar. Evlerde ikramlıklar hazırlanır, çarşı ve pazarlarda şekerleme alışverişleri yapılır, aileler çocuklarıyla birlikte fener alayına katılmanın heyecanını yaşar.

Konya’nın kültürel hafızasında özel bir yere sahip olan Şivlilik Çocuk Bayramı, dinî hayatla toplumsal dayanışmanın iç içe geçtiği bir gelenek. Büyüklerin gönüllü olarak oruç tuttuğu, hayır yapmak amacıyla yiyecekler hazırladığı, çocukların da mahalle mahalle dolaşarak ikram topladığı bu özel gün, kuşaktan kuşağa aktarılıyor.

Geçmişte annelerin ve ninelerin hazırladığı pişiler, çocukların ellerindeki iğde dallarına takılır veya sepetlerine konulurken bugün aynı sevinç çoğunlukla torbalara doldurulan şekerlemelerle yaşanıyor. İkramlar ve kullanılan araçlar değişse de Şivliliğin temelindeki çocuk sevgisi, paylaşma anlayışı ve komşuluk kültürü varlığını koruyor.

Şivlilik Çocuk Bayramı 2026 ne zaman? Recep ayının ilk perşembesi hangi gün?

Diyanet İşleri Başkanlığının 2026 yılı dinî günler takvimine göre üç aylar, 10 Aralık 2026 Perşembe günü başlayacak. Bu tarih, hicri 1448 yılının 1 Recep gününe, yani Recep ayının ilk perşembesine denk geliyor.

Konya’da Şivlilik geleneksel olarak Recep ayının ilk perşembesinde kutlanıyor. Regaip Kandili de aynı günün akşamında, perşembeyi cumaya bağlayan gece idrak edilecek.

2026 yılı Şivlilik takvimi şöyle:

  • 9 Aralık Çarşamba akşamı: Geleneksel fener alayı
  • 10 Aralık Perşembe sabahı: Şivlilik Çocuk Bayramı
  • 10 Aralık Perşembe: Üç ayların ve Recep ayının başlangıcı
  • 10 Aralık Perşembe akşamı: Regaip Kandili

19 Kasım 2026 itibarıyla geleneksel fener alayına 20, Şivlilik Çocuk Bayramı’na ise 21 gün kaldı.

DİYANET ÜÇ AYLAR VE KANDİL TAKVİMİ

2026 yılının son ayında başlayıp 2027 yılına uzanacak olan mübarek üç aylar ve bu süreçte yer alan dini günlerin takvimi şu şekildedir:

Üç Ayların Başlangıcı (Recep Ayı 1. Gün): 10 Aralık 2026 Perşembe

Regaip Kandili: 10 Aralık 2026 Perşembe gecesi

Miraç Kandili: 5 Ocak 2027 Salı

Şaban Ayı Başlangıcı: 9 Ocak 2027 Cumartesi

Berat Kandili: 21 Şubat 2027 Pazar

Ramazan Ayı Başlangıcı: 8 Şubat 2027 Pazartesi

Büyükler oruç tutuyor, çocuklar şivlilik topluyor: Konya’da ibadetle sevincin buluşması

Şivlilik geleneğinin en dikkat çekici yönlerinden biri, dinî bir dönemin başlangıcının çocukların mutluluğuyla karşılanması.

İslam dünyasında Recep, Şaban ve Ramazan ayları, ibadetlerin ve manevi hazırlığın önem kazandığı bir zaman dilimi olarak kabul ediliyor. Konya’da üç ayların başlangıcında bazı büyükler nafile oruç tutuyor, Kur’an-ı Kerim okuyor, dua ediyor ve hayır amacıyla çeşitli ikramlarda bulunuyor.

Çocuklar ise sabahın erken saatlerinde ellerinde torbalarıyla sokaklara çıkıyor, evlerin ve iş yerlerinin kapılarını çalarak büyüklerinin kandilini kutluyor ve şivlilik topluyor.

Bir tarafta oruç tutan, dua eden ve hayır yapan büyükler, diğer tarafta heyecanla mahalleleri dolaşan çocuklar bulunuyor. İbadetin manevi yönüyle çocukların neşesi aynı günde birleşiyor.

Konya’da geçmişten günümüze aktarılan Şivlilik anlayışında yalnızca birine yiyecek vermek değil, onu sevindirmek, elindekini paylaşmak ve hayır yapmak da önemli yer tutuyor.

Burada dinî uygulamalarla halk geleneği arasında bir ayrım bulunuyor. Recep ayının ilk perşembesinde oruç tutmak zorunlu değil, nafile ibadet kapsamında değerlendiriliyor. Şivlilik ise İslam’ın farz kıldığı bir ibadet veya resmî dinî bayram değil; üç ayların manevi atmosferi içerisinde şekillenmiş, Konya’ya özgü bir halk geleneği olarak yaşatılıyor.

Eskiden Şivlilikte pişi dağıtılırdı: Konya’nın köylerinde bu gelenek hâlâ yaşıyor

Şivliliğin bugünkü şekerleme ve hediye dağıtma biçimine dönüşmesinden önce, geleneğin en önemli ikramlarından biri pişiydi.

Konya’nın merkezinde ve köylerinde kadınlar, Şivlilik gününden önce bir araya gelerek hamur yoğurur, yufka açar ve büyük tavalarda pişi hazırlardı. Sabahın erken saatlerinde kızartılan pişiler, ev halkının yanı sıra komşulara, camiden çıkanlara ve kapı kapı dolaşan çocuklara dağıtılırdı.

Konya’nın bazı köy ve kasabalarında pişi dağıtma geleneği yalnızca üç ayların başlangıcına özgü değildi. Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı sabahlarında da evlerde pişiler hazırlanır, sabah namazından sonra camiden çıkanlara ve komşulara ikram edilirdi.

Şivlilik günü pişi dağıtımı öğle saatlerine kadar devam edebilirken bayram sabahlarında ikramlar genellikle bayram namazı sonrasında tamamlanırdı. Ardından mahalle veya köy sakinleri, komşuların getirdiği kahvaltılıklarla bir araya gelir, birlikte kahvaltı yapar ve bayramlaşırdı. Böylece bayram, yalnızca ailelerin değil, bütün mahallenin birlik ve beraberlik içerisinde buluştuğu bir zaman dilimine dönüşürdü.

Çocuklar da bu sofraların ve ikramlaşma geleneğinin önemli bir parçasıydı. Konya’nın bazı köylerinde ellerindeki sepetlerle, bazılarında ise özel olarak hazırlanan iğde dallarıyla kapı kapı dolaşarak pişi toplarlardı.

Bazı yerleşim yerlerinde pişiler yufka arasına sarılır, şekerle tatlandırılarak çocuklara verilirdi. Hayır amacıyla hazırlanan bu yiyecekler, vefat eden aile büyüklerinin hatırlanması ve komşularla paylaşılması bakımından da anlam taşırdı.

Günümüzde Konya’nın birçok köyünde pişi yapılıp dağıtılması geleneği devam ediyor. Şehir merkezinde ise değişen yaşam koşulları, tüketim alışkanlıkları ve hazır gıdaların yaygınlaşmasıyla pişinin yerini büyük ölçüde şeker, çikolata, bisküvi, gofret ve çeşitli atıştırmalıklar aldı.

Bu değişim, Şivliliğin kaybolduğunu değil, çağın şartlarına uyum sağlayarak yaşamaya devam ettiğini gösteriyor. Eskiden bir evin ocağında hazırlanan pişiyle sevindirilen çocuklar, bugün farklı ikramlarla aynı mutluluğu yaşıyor.

İsmail Detseli’nin anlatımında pişi, iğde dalı ve çocukluk hatıraları

Konya’nın kültürel hafızasını yazılarıyla aktaran İsmail Detseli, “Şivlilik (Pişi’nin) Tarihçesi” başlıklı yazısında geleneğin geçmişte nasıl yaşandığına ilişkin önemli ayrıntılar paylaşıyor.

Detseli, çocukluk yıllarında annesinin komşu kadınlarla birlikte pişi hazırladığını, evlerde hamur teknelerinin, oklavaların ve merdanelerin hazırlandığını, büyük tavalarda pişilerin kızartıldığını anlatıyor.

O yıllarda çocukların bugünkü gibi plastik poşetlerle değil, çoğunlukla iğde dallarından hazırlanan çatallı çubuklarla şivlilik toplamaya çıktığını belirtiyor.

Evlerden aldıkları pişileri bu dallara takan çocuklar, maniler söyleyerek mahalle sokaklarında dolaşıyordu. Detseli’nin aktardığına göre iğde dalının kullanılmasının bir nedeni de halk arasında iğde ağacının nazardan koruduğuna inanılmasıydı.

Çocukların yeni ve güzel kıyafetlerle dolaştığı, pişilerini ellerindeki dallara takarak evlerine döndüğü bu uygulama, Şivliliğin geçmişteki en dikkat çekici kültürel unsurlarından biriydi.

Konya’nın bazı köy ve kasabalarında ise söğüt dallarından örülen sepetler kullanılıyordu. Çocuklar topladıkları pişileri bu sepetlere yerleştirerek evlerine götürüyordu.

Bugün iğde dallarının ve söğüt sepetlerinin yerini büyük ölçüde torbalar ve çantalar almış olsa da çocukların topladıkları ikramları sevinçle ailelerine göstermesi, geleneğin değişmeyen hatıralarından biri olmayı sürdürüyor.

 

“Pişi pişi yağlı pişi”: Şivliliğin unutulmayan manileri

Konya’nın eski Şivlilik kutlamalarında çocukların söylediği maniler de önemli bir yere sahipti.

İsmail Detseli’nin aktardığı geleneksel manilerden biri şöyle:

“Pişi pişi yağlı pişi,
Bunu gezen iki kişi,
Biri erkek biri dişi,
Haydi pişi!”

Bir başka mani ise Şivlilik geleneğinin geçmişteki yiyecek kültürünü bugünlere taşıyor:

“Şivli şivli şişirmiş,
Erken kalkan pişirmiş,
İki çörek, bir börek,
Bize namazlık gerek.”

Bu maniler, çocukların ikram istemek için söyledikleri sözler olmanın ötesinde Konya’nın yerel dilini, mizahını, yemek kültürünü ve mahalle hayatını yansıtan sözlü kültür örnekleri olarak önem taşıyor.

Bugün bazı çocuklar manileri söylemeye devam ederken bazıları yalnızca “Şivlilik” diyerek kapıları çalıyor. Bu değişim, geleneğin sözlü kültür boyutunun gelecek kuşaklara aktarılmasının da önemli olduğunu gösteriyor.

Pişinin ortaya çıkışı hakkında anlatılan menkıbe: Bir annenin paylaşma sofrası

İsmail Detseli’nin yazısında yer verdiği bir başka anlatı, pişi geleneğinin kökenini Konya’ya yerleşmeden önce konargöçer hayat süren ailelere dayandırıyor.

Detseli’nin annesinden dinlediğini belirttiği menkıbeye göre eski zamanlarda bir obada yaşayan aile büyüğü, yağlı bir hamur yemeği hazırlanmasını ister. Bunun üzerine bir kadın, hazırladığı hamurları kızgın yağda pişirmeye başlar.

Hamurların yağda kızarırken çıkardığı ses ve etrafa yayılan koku, komşuların dikkatini çeker. Çadırın çevresinde toplanan insanlara hazırlanan pişiler dağıtılır. Anlatıda, kızgın yağda pişen hamurların çıkardığı seslerle Şivlilik kelimesi arasında bağlantı kurulur.

Kadın, hazırladığı yiyecekleri yalnızca kendi ailesine ayırmak yerine çevresindekilerle paylaşır. Böylece yiyeceğin bereketi, onu birlikte tüketen insanların mutluluğuyla ilişkilendirilir.

Bu hikâye, Şivlilik geleneğinin ortaya çıkışına ilişkin halk arasında aktarılan bir menkıbedir; tarihsel olarak doğrulanmış bir kuruluş hikâyesi değildir.

Şivlilik kelimesinin kökeni hakkında farklı görüşler bulunuyor. Bazı anlatılarda Ebu Bekir Şiblî ile bağlantı kurulurken başka görüşlerde daha eski kültürel uygulamalarla ilişkisi üzerinde duruluyor.

Bununla birlikte Selçuklu Devleti’ne başkentlik yapmış Konya’nın yüzyıllardır yaşattığı bu geleneği kültürel hafızasında koruması, tarihî mirasın kuşaktan kuşağa aktarılması açısından önem taşıyor.

Geleneğin nasıl ortaya çıktığına ilişkin farklı anlatılar bulunsa da ortak nokta; insanların bir araya gelmesi, yiyeceğini paylaşması, çocukları sevindirmesi ve komşuluk ilişkilerini güçlendirmesi.

Şehirde pişi yerini şekerlemeye bıraktı: Artık para ve hediye verenler de var

Şivlilik, yüzyıllar içerisinde yalnızca dağıtılan yiyecekler açısından değil, kutlanma biçimi bakımından da değişti.

Geçmişte Konya’nın köylerinde yapılan pişiler, kurutulmuş meyveler, leblebi, şekerlemeler ve çeşitli yöresel yiyecekler geleneğin önemli bir parçasını oluşturuyordu. Günümüzde şehir merkezinde çocukların torbalarını dolduran ürünlerin başında çikolata, şeker, bisküvi, kek, gofret ve benzeri atıştırmalıklar geliyor.

Bununla birlikte artık yalnızca yiyecek dağıtılmıyor. Bazı aileler çocuklara oyuncak, kırtasiye malzemesi veya çeşitli küçük hediyeler veriyor. Şivlilik günü çocuklara para ikram edenler de bulunuyor.

İkramların çeşitlenmesi, şehir hayatındaki ekonomik ve sosyal değişimin geleneğe yansımasını gösteriyor. Ancak Şivliliğin değerini belirleyen, dağıtılan hediyelerin fiyatı veya büyüklüğü değil.

Çocukların karşılık beklenmeden sevindirilmesi ve paylaşmanın gönüllülük esasına dayanması, bu kültürel mirasın temelinde yer alıyor.

Konya’nın köylerinde sabah erkenden pişi hazırlayan bir annenin, şehir merkezinde dükkânının önünde çocuklara çikolata dağıtan bir esnafın veya kapısını çalan küçük misafirlerine hediye veren bir ailenin yaptığı, aynı paylaşma geleneğinin farklı biçimleri olarak değerlendirilebilir.

Fener alayı 9 Aralık’ta: Şivlilik heyecanı bir gece önceden başlayacak

Şivlilik Çocuk Bayramı’nın ilk coşkusu, 9 Aralık 2026 Çarşamba akşamı geleneksel fener alayıyla yaşanacak.

Konya’nın çeşitli mahallelerinde çocuklar, aileleriyle birlikte renkli fenerlerini alarak sokaklara çıkacak. Geçmişten günümüze aktarılan fener alayı geleneği, üç ayların gelişini müjdeleyen kutlamaların en renkli bölümlerinden birini oluşturuyor.

Eskiden kâğıt fenerler hazırlayan, mahalle aralarında dolaşan ve bazı yerlerde yakılan ateşlerin çevresinde bir araya gelen çocukların heyecanı, günümüzde ailelerin katıldığı daha geniş kapsamlı etkinliklerle sürdürülüyor.

Fener alayının önemli bir yönü de kuşakları buluşturması. Çocuklar birlikte eğlenirken anne ve babalar kendi çocukluklarında yaşadıkları Şivlilik hatıralarını yeniden hatırlıyor.

Bu nedenle fener alayı, yalnızca ertesi sabah gerçekleştirilecek Şivlilik kutlamalarının habercisi değil, Konya’nın geçmişiyle bugünü arasında bağ kuran kültürel buluşmalarından biri olarak görülüyor.

Belediyelerden Şivlilik Çocuk Bayramı etkinlikleri bekleniyor

Konya’da Şivlilik geleneği ailelerin, mahalle sakinlerinin ve esnafın katılımıyla yaşatılırken belediyeler de çeşitli organizasyonlarla kutlamalara katkı sağlıyor.

Konya Büyükşehir Belediyesi ile Selçuklu, Meram ve Karatay belediyeleri geçmiş yıllarda fener alayları, çocuk şenlikleri, gösteriler ve hediye dağıtımları düzenleyerek geleneğin daha geniş kitlelere ulaşmasına destek verdi.

2026 yılında da belediyelerin Şivlilik Çocuk Bayramı kapsamında çocuklara ve ailelere yönelik etkinlikler gerçekleştirmesi bekleniyor.

Konya Büyükşehir Belediyesinin bu yılki hazırlıkları kapsamında Gençlik ve Spor Hizmetleri Dairesi Başkanlığının Şivlilik alım ve dağıtım ihalesinde 240 bin gıda seti ve 240 bin hediye seti yer aldı.

Konya’nın 31 ilçesini kapsaması planlanan bu çalışma, çocukların Şivlilik sevincine ortak olmasını amaçlıyor. Paketlerin fiilî dağıtımına ilişkin gün, saat ve uygulama ayrıntılarının ayrıca açıklanması bekleniyor.

Belediyelerin düzenleyeceği etkinliklerin özellikle geleneğin daha fazla çocuğa ulaşması, yerel kültürün korunması ve ailelerin bir araya gelmesi açısından önemli olması bekleniyor.

Şivlilik sevincinin hastanelerde tedavi gören, evlerinden ayrılamayan veya çeşitli nedenlerle etkinliklere katılamayan çocuklara da ulaştırılması, geleneğin dayanışma anlayışını daha geniş bir toplumsal alana taşıyabilir.

Şivlilik neden Konya’da bir çocuk bayramı olarak görülüyor?

Türkiye’de 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı bütün çocukların ortak bayramı olarak kutlanırken Konya’nın Şivlilik geleneği, farklı tarihî ve manevi kökenleri bulunan yerel bir çocuk bayramı niteliği taşıyor.

Şivlilik, resmî takvimde ayrı bir çocuk bayramı olmasa da Konya’da çocukların yıl boyunca heyecanla beklediği özel günlerden biri.

Bu günün en belirgin özelliği, yetişkinlerin çocukları sevindirmek için hazırlık yapması. Evlerde ikramlar hazırlanıyor, esnaf çocuklara dağıtmak için hediyeler alıyor, mahalle sakinleri kapılarını açarak kendilerine gelen küçük misafirleri karşılıyor.

Çocuklar da mahallelerindeki insanlarla iletişim kuruyor, komşuluk ilişkilerini tanıyor, büyüklerini selamlıyor ve yaşadıkları şehrin geleneklerini öğreniyor.

Selçuk Üniversitesi bünyesinde yayımlanan, 26 katılımcıyla gerçekleştirilen görüşmelere dayanan “Konya’nın Sosyal İşareti: Şivlilik” başlıklı akademik araştırma da geleneğin aile, komşuluk ve kent yaşamındaki sosyal işlevine dikkat çekiyor.

Araştırmada Şivliliğin geçmişten bugüne geçirdiği dönüşüm, tüketim alışkanlıklarındaki değişim ve çocuklarla ailelerin bu özel günü bayram gibi yaşaması ele alınıyor.

Bu yönüyle Şivlilik, yalnızca geçmişten kalan folklorik bir uygulama değil, günümüzde de toplumsal ilişkileri canlı tutan bir kültürel miras olarak varlığını sürdürüyor.

 

Konya’nın Şivlilik Çocuk Bayramı dünyaya tanıtılabilir

Konya, Mevlana’nın hoşgörü anlayışıyla, tarihî yapılarıyla, medeniyet birikimiyle ve güçlü kültürel kimliğiyle tanınan bir şehir. Şivlilik Çocuk Bayramı ise bu kimliğin çocuk sevgisi, manevi hayat ve paylaşma kültürüyle ilgili özgün örneklerinden biri.

Üç ayların başlangıcında büyüklerin ibadetle, çocukların sevinçle bir araya gelmesi, geleneğe kendine özgü bir anlam kazandırıyor.

Fener alayları, pişi geleneği, çocukların söylediği maniler, mahallelerdeki ikramlaşma ve büyüklerin gönüllü ibadetleri etrafında şekillenen bu miras; belgeseller, kültürel yayınlar, festivaller ve çocuk etkinlikleri aracılığıyla daha geniş kitlelere tanıtılabilir.

Şivlilik Çocuk Bayramı’nın ulusal ve uluslararası kültürel organizasyonlarda anlatılması, Konya’nın yalnızca tarihî ve mimari zenginliğiyle değil, yaşatmaya devam ettiği toplumsal değerleriyle de tanınmasına katkı sağlayabilir.

Üstelik bu gelenek, geçmişteki bütün uygulamalarını değişmeden korumasa da temel değerlerini yaşatmayı başarıyor. Köylerde pişiyle, şehir merkezinde şekerlemelerle, farklı evlerde hediyelerle sürdürülen kutlama, ortak bir sevgi ve paylaşma anlayışında buluşuyor.

Konya’dan dünyaya taşınabilecek en önemli mesajlardan biri de burada bulunuyor: Çocukları sevindirmek, onlara değer vermek, komşuluk ilişkilerini güçlendirmek ve sahip olunan imkânları paylaşmak, toplumları bir arada tutan değerler arasında yer alıyor.

Pişi değişti, ikramlar değişti ama Şivliliğin ruhu değişmedi

Konya’da 9 Aralık akşamı fener alayıyla başlayacak Şivlilik kutlamaları, 10 Aralık Perşembe sabahı çocukların sokaklara çıkmasıyla devam edecek.

Recep ayının ilk perşembesinde büyüklerin bir bölümü nafile oruç tutup ibadet ederken çocuklar kendileri için hazırlanan şivlilikleri toplayacak. Akşam ise Regaip Kandili dualarla idrak edilecek.

Bir zamanlar iğde dallarına takılan veya söğüt sepetlerine konulan pişilerin yerini bugün büyük ölçüde şekerlemeler, çikolatalar ve çeşitli hediyeler aldı. Ancak evlerin kapısını çocuklara açma, elindekini paylaşma ve küçükleri sevindirme anlayışı yaşamaya devam ediyor.

Bu geleneğin asıl zenginliği de burada bulunuyor. Bir çocuğun yüzünü güldürmek için verilen küçük bir pişi, bir şeker veya bir hediye, o çocuğun hafızasında yıllarca yaşayabilecek bir hatıraya dönüşüyor.

Konya’nın Şivlilik Çocuk Bayramı, ibadetin manevi güzelliğini çocukların mutluluğuyla buluşturan; geçmişten bugüne değişerek fakat özünü koruyarak ulaşan bir sevgi ve paylaşma geleneği.

Köylerde pişi hazırlayan annelerin, cami çıkışında ikramlaşan komşuların, sokaklarda mani söyleyen çocukların ve ellerinde fenerlerle yürüyen ailelerin oluşturduğu bu kültürel miras, Konya’nın dünyaya anlatabileceği değerler arasında yer alıyor.