Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüşülen Türk Kızılay Kanunu Teklifi, 18 Kasım 2026 Çarşamba günü kabul edilerek yasalaştı.
Türk Kızılay Derneğinin insani yardım faaliyetlerini daha etkin biçimde yürütebilmesi amacıyla hazırlanan kanunla kurumun hukuki statüsü, görev alanları, uluslararası yetkileri, kamu kurumlarıyla ilişkileri, mali hakları ve muafiyetleri yeniden düzenlendi.
Düzenleme, özellikle deprem, sel, yangın ve diğer afetlerde müdahale kapasitesinin artırılması, savaş ve çatışma bölgelerinde insani yardım faaliyetlerinin güçlendirilmesi, ihtiyaç sahibi vatandaşlara yönelik sosyal desteklerin etkinleştirilmesi ve kan hizmetlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanmasını hedefliyor.
Yeni kanunla Türk Kızılayın kamu kurumlarıyla iş birliği, kişisel verilere erişim koşulları, uluslararası yardım faaliyetleri ve afet dönemlerinde gerçekleştireceği mal ve hizmet tedariki de yasal çerçeveye kavuşturuluyor.
Kanunun amacı ayrım gözetmeksizin insani yardım
TBMM’de kabul edilen kanunda Türk Kızılayın faaliyetlerinin temel amacı açık biçimde tanımlandı.
Kanunun amaç hükmünde şu ifadelere yer verildi:
“Uluslararası hukuk ve Türkiye’nin taraf olduğu sözleşmeler çerçevesinde Türk Kızılay vasıtasıyla hiçbir ayrım gözetmeksizin ihtiyaç sahibi insanların ihtiyaçlarının giderilmesi, afet ve acil durumlar ile savaş zamanlarında insanların yaşadığı olumsuzlukların ortadan kaldırılması, hastalıkların önlenmesi ve sağlık koşullarının iyileştirilmesidir.”
Bu düzenlemeyle Türk Kızılayın yalnızca afet sonrasında yardım dağıtan bir kuruluş olmadığı, savaş, çatışma, salgın hastalık, sağlık hizmetleri ve uluslararası insani yardım alanlarında da görev üstlenen bir yapı olduğu kanunda hüküm altına alındı.
Kanun kapsamında uygulamaya esas olmak üzere “Cenevre Sözleşmeleri”, “İhtiyaç sahibi”, “Türk Kızılay” ve “Tüzük” kavramlarının tanımları da yapıldı.
Türk Kızılayın uluslararası hukuktaki statüsü belirlendi
Kanun, Türk Kızılayın uluslararası insani yardım kuruluşu niteliğini ve Cenevre Sözleşmeleri kapsamında sahip olduğu statüyü de düzenliyor.
Derneğin görev ve yetkilerine ilişkin hükümde Türk Kızılay şu şekilde tanımlandı:
“Türk Kızılay, Cenevre Sözleşmeleri ile Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi Temel İlkeleri doğrultusunda hiçbir ayrım gözetmeksizin, ihtiyaç sahibi insanların ihtiyaçlarının giderilmesi, afet ve acil durumlar ile savaş zamanlarında hastalıkların önlenmesi ve sağlık koşullarının iyileştirilmesi, insanların yaşadığı olumsuzlukların ortadan kaldırılması amacıyla yurt içinde ve yurt dışında faaliyet gösteren uluslararası insani yardım kuruluşu ve Cenevre Sözleşmeleri’nde belirtilen Milli Cemiyet.”
Bu tanımlamayla Türk Kızılayın uluslararası Kızılay ve Kızılhaç hareketi içindeki konumu, faaliyet alanları ve temel görevleri kanuni güvenceye bağlandı.
Türkiye içinde ve dışında yürütülen insani yardım faaliyetlerinin uluslararası hukuk ve hareketin temel ilkeleri doğrultusunda gerçekleştirilmesi esas alındı.
Kızılayın adı ve amblemi izinsiz kullanılamayacak
Yeni kanunla Türk Kızılayın kurumsal kimliğinin korunmasına yönelik düzenlemeler de kabul edildi.
Buna göre Türk Kızılay, faaliyetlerinde şu adları kullanabilecek:
- Türk Kızılay
- Türkiye Kızılay Derneği
- Türkiye Kızılay Cemiyeti
- Kızılay Derneği
- Kızılay Cemiyeti
- Kızılay
Türk Kızılaya uluslararası sözleşmeler doğrultusunda verilmiş münhasır hak ve yükümlülükleri amaç edinen başka bir tüzel kişilik kurulamayacak.
Ayrıca Türk Kızılayın adı, bayrağı ve amblemi, uluslararası sözleşmelerle kabul edilen bütün hak ve bağışıklıklardan yararlanacak.
Derneğin bayrağı ve ambleminin tarafsızlık ve koruma işareti olduğu da kanunla hüküm altına alındı.
Türk Kızılay tarafından kurulan teşekküller dışında hiçbir gerçek veya tüzel kişi, Kızılayın adını, bayrağını ya da amblemini herhangi bir amaçla izinsiz kullanamayacak.
Böylece hem uluslararası insancıl hukuk kapsamında tanınan koruma işaretinin hem de kurumun adının yetkisiz kullanımının önlenmesi amaçlanıyor.
Savaş esirlerini ziyaret edebilecek, kayıpları araştırabilecek
Kanunun önemli bölümlerinden biri, Türk Kızılayın savaş ve çatışma dönemlerinde üstleneceği insani görevlere ilişkin düzenlemeler oldu.
Buna göre dernek, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşünü alarak savaş esirlerinin ve sivillerin tutulduğu yerleri ziyaret edebilecek.
Türk Kızılayın bu kapsamda gerçekleştirebileceği faaliyetler arasında esirlerin ve sivillerin tutulduğu yerlerdeki koşulların izlenmesi, aileler arasındaki haberleşmenin sağlanması, kayıp kişilerin araştırılması ve ihtiyaç sahiplerine insani yardım ulaştırılması bulunuyor.
Dernek, esir değişimlerinde ve aile birleşimlerinde de aracı olarak görev yapabilecek.
Bu düzenleme, özellikle savaş ve çatışma nedeniyle ailelerinden ayrılan kişilere ulaşılması, kayıpların bulunması ve aileler arasındaki iletişimin yeniden kurulması açısından önem taşıyor.
Ancak söz konusu faaliyetler, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alınarak yürütülecek.
Kişisel verilere erişim için yasal sınırlar getirildi
Türk Kızılayın kayıp kişilerin araştırılması, ailelerin bir araya getirilmesi ve insani yardım faaliyetlerinin yürütülmesi amacıyla bazı kişisel verilere erişebilmesi de kanunda düzenlendi.
Buna göre Kızılay, görevlerini yerine getirebilmesi için gerekli olan gerçek kişilere ait verilere, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla yapacağı protokoller kapsamında erişebilecek.
Veri erişiminde 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hükümleri uygulanacak.
Kanunda, kişisel verilere erişimin kapsamı bakımından iki önemli sınırlama getirildi.
Veriler yalnızca görevin gerektirdiği ölçüde kullanılabilecek ve erişim sadece yetkilendirilen kişiler tarafından gerçekleştirilebilecek.
Dolayısıyla düzenleme, Türk Kızılaya bütün kişisel verilere sınırsız erişim hakkı tanımıyor.
Kayıp kişilerin bulunması, aile haberleşmesinin sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine yardım ulaştırılması gibi görevlerin gerektirdiği bilgiler, ilgili kurumlarla yapılacak protokoller ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuat çerçevesinde paylaşılabilecek.
Afet ve insani kriz bölgelerinde gözlem ve raporlama yapabilecek
Yeni düzenlemeye göre Türk Kızılay, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla koordinasyon içerisinde afetlerden ve insani krizlerden etkilenen kişilerin bulunduğu merkezlere erişebilecek.
Bu merkezlerde yaşayan veya geçici olarak barındırılan kişilerin koşullarına ilişkin gözlem ve raporlama faaliyetleri yürütebilecek.
Böylece afet ve kriz dönemlerinde barınma merkezlerindeki ihtiyaçların belirlenmesi, mevcut koşulların değerlendirilmesi ve insani yardım faaliyetlerinin planlanması için kurumsal bir yetki oluşturuluyor.
Faaliyetlerin ilgili kamu kurumlarıyla koordinasyon içerisinde yürütülmesi esas olacak.
Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay yardımlarında tek yetkili kuruluş
Kanunla Türk Kızılayın uluslararası insani yardım kuruluşlarıyla ilişkilerine yönelik önemli bir hüküm de kabul edildi.
Buna göre Türk Kızılay; Uluslararası Kızılay ve Kızılhaç Dernekleri Federasyonu, Uluslararası Kızılhaç Komitesi ve diğer ülkelerdeki Kızılay ve Kızılhaç milli cemiyetlerinden Türkiye’ye gönderilen yardımlar konusunda tek yetkili kuruluş olacak.
Bu yetki, olağan ve olağanüstü dönemlerde Türkiye’ye ulaştırılan ayni ve nakdi yardımların alınması ve kullanılması işlemlerini kapsayacak.
Uluslararası Kızılay ve Kızılhaç hareketinin Türkiye’ye yönelik yardımlarının yönetilmesinde Türk Kızılayın merkezî konumu böylece kanunla belirlenmiş oldu.
Düzenleme, belirtilen uluslararası kuruluşlardan gelen yardımlara ilişkin yetkiyi kapsıyor. Türkiye’deki bütün yardım kuruluşlarının her türlü insani yardım faaliyetinin yalnızca Kızılay tarafından yürütüleceği anlamına gelmiyor.
Kızılayın ürettiği bazı ürün ve hizmetler ihalesiz alınabilecek
Kanunun kamuoyunu yakından ilgilendiren hükümlerinden biri, Türk Kızılayın belirli ürün ve hizmetlerinin kamu kurumlarınca doğrudan satın alınabilmesine ilişkin düzenleme oldu.
Buna göre afet ve acil durumlara hazırlık, afetlere müdahale ve olağanüstü dönemlerde ihtiyaç duyulan bazı ürün ve hizmetler stratejik nitelikte alım kapsamında değerlendirilecek.
Kapsama giren ürün ve hizmetler şöyle belirlendi:
- İlk yardım hizmetleri
- Afet lojistik hizmetleri
- Geçici barınmaya yönelik ürün ve hizmetler
Ancak burada önemli bir koşul bulunuyor.
Söz konusu ürün ve hizmetlerin doğrudan Türk Kızılay veya Türk Kızılayın sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu iktisadi işletmeler, iştirakler ya da şirketler tarafından üretilmiş olması gerekiyor.
Bu şartı taşıyan alımlar, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi olmadan doğrudan Türk Kızılaydan veya belirtilen işletme ve şirketlerden temin edilebilecek.
Düzenlemeyle afet zamanlarında ihtiyaç duyulan yardım, lojistik ve geçici barınma ürünlerine daha hızlı ulaşılması hedefleniyor.
İhale istisnası hangi durumlarda uygulanacak?
Yeni kanunda doğrudan alım yapılabilecek alanların sınırları da belirlendi.
Düzenleme; afet ve acil durumlar, afetlere hazırlık ve olağanüstü dönemlerde ulusal afet yönetimi kapasitesinin güçlendirilmesi, tedarik güvenliğinin sağlanması, müdahale süreçlerinin hızlandırılması, ihtiyaç ve mağduriyetlerin giderilmesi, hastalıkların önlenmesi ve sağlık koşullarının iyileştirilmesi amaçlarını kapsıyor.
Bu çerçevede kamu kurumları, stratejik nitelikteki ürün ve hizmetleri belirlenen koşullarla doğrudan temin edebilecek.
Ancak ihale istisnasının uygulanması, alımların bütün denetim ve temel ilkelerden muaf tutulduğu anlamına gelmiyor.
Kanunda alımların şu ilkeler doğrultusunda gerçekleştirilmesi öngörülüyor:
- Şeffaflık
- Rekabet
- Eşit muamele
- Kamuoyu denetimi
- İhtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması
- Kaynakların verimli kullanılması
Bu alımlar, afetin veya olağanüstü durumun kapsamı, aciliyeti ve ihtiyaç düzeyi dikkate alınarak ilgili bakanlıkla Türk Kızılay arasında yapılacak koordinasyon ve protokoller çerçevesinde yürütülecek.
Dolayısıyla düzenleme, Kızılayın bütün ticari faaliyetlerini kapsayan genel bir ihale muafiyeti getirmiyor; kanunda belirtilen ürün, hizmet, mülkiyet ve kullanım koşullarına bağlı bir istisna oluşturuyor.
Büyük afetlerde ürün ve hizmetlerin teslimine özel kural
Kanun, ülke içinde geniş çaplı müdahale gerektiren afetler ve olağanüstü dönemler için de ayrı bir hüküm içeriyor.
En az ulusal kapasitede müdahaleye ihtiyaç duyulan seviyelerde yangın, sel, deprem gibi afetler ile acil durumlar ve olağanüstü dönemlerde, Türk Kızılayın ve sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu işletme, iştirak ve şirketlerin bizzat ürettiği belirli ürün ve hizmetlerin teslimine özel şart getirildi.
Bu kapsamda ilk yardım, afet lojistiği ve geçici barınmaya yönelik ürün ve hizmetlerin gerçek kişilere veya özel hukuk tüzel kişilerine teslimi ve sunumu, ancak Türk Kızılay Genel Merkez Yönetim Kurulunun bilgisi dahilinde yapılabilecek.
Düzenlemeyle özellikle büyük ölçekli afetlerde Kızılay bünyesinde üretilen stratejik ürünlerin kullanım ve dağıtım süreçlerinin merkezî olarak izlenmesi amaçlanıyor.
Kamu kurumlarının bazı malları Kızılaya devredilebilecek
Türk Kızılayın afetlere hazırlık ve müdahale kapasitesini artırmayı amaçlayan bir diğer düzenleme de kamu kurumlarına ait taşınır malların tahsisi ve devrine ilişkin oldu.
Kanuna göre kamu kurum ve kuruluşları, 237 sayılı Taşıt Kanunu kapsamındaki taşıtlar hariç olmak üzere uygun görülen taşınır mallarını ilgili mevzuat hükümlerine göre Türk Kızılaya tahsis edebilecek.
Bunun yanında kamu kurum ve kuruluşlarının elinde bulunan uygun makine, teçhizat, gereç ve benzeri taşınır mallar, kamu yararı kapsamında ve ilgili mevzuata uygun biçimde Türk Kızılaya bedelsiz olarak devredilebilecek.
Böylece Kızılayın afet hazırlığı, lojistik destek ve insani yardım faaliyetlerinde ihtiyaç duyabileceği belirli ekipmanların kamu kaynaklarından karşılanmasına yönelik hukuki imkân sağlanıyor.
Düzenleme, kamu kurumlarındaki bütün araç ve ekipmanların otomatik olarak Kızılaya aktarılmasını öngörmüyor. Tahsis ve devir işlemleri, ilgili mevzuat ve uygunluk değerlendirmeleri çerçevesinde gerçekleştirilecek.
Sosyal yardım verileri Kızılay ile paylaşılabilecek
Yeni kanun, ihtiyaç sahibi kişilere ulaştırılan sosyal yardımların koordinasyonuna ilişkin düzenlemeler de içeriyor.
Buna göre Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde bulunan sosyal yardımlara ilişkin veriler, yapılacak protokolle Türk Kızılaya verilebilecek.
Düzenlemenin temel gerekçesi, aynı kişilere mükerrer yardımların yapılmasını önlemek ve mevcut kaynaklarla daha fazla ihtiyaç sahibine ulaşılmasını sağlamak.
Söz konusu veriler, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında paylaşılacak.
Kanunda veri erişimlerinin yalnızca görevin gerektirdiği ölçüde ve yetkilendirilen kişilerce yapılabileceği açıkça belirtiliyor.
Bu çerçevede Kızılayın sosyal yardım faaliyetlerinde kamu kurumlarıyla bilgi paylaşımını artırması, yardım planlamasında tekrarların önlenmesi ve ihtiyaç sahiplerine daha geniş kapsamda destek sağlanması hedefleniyor.
Kızılay cezaevi yapı harcından muaf olacak
Kanunla Türk Kızılayın bazı mali yükümlülüklerine ilişkin muafiyetler de hüküm altına alındı.
Buna göre Türk Kızılay, Ceza Evleriyle Mahkeme Binaları İnşası Karşılığı Olarak Alınacak Harçlar ve Mahkûmlara Ödettirilecek Yiyecek Bedelleri Hakkında Kanun kapsamında düzenlenen cezaevi yapı harcından muaf tutulacak.
Söz konusu düzenleme, derneğin kanunda belirtilen harca ilişkin mali yükümlülüğünü ortadan kaldırıyor.
Kan hizmetlerinde SGK ödeme sistemi düzenlendi
Türk Kızılayın ülke genelinde yürüttüğü kan temini faaliyetleri de kanun kapsamında ele alındı.
Yeni düzenlemeye göre Türk Kızılay tarafından kamuya ait sağlık hizmeti sunucuları ile kamu üniversitelerine ait sağlık hizmeti sunucularına temin edilen kan bileşenlerinin bedelleri, bu kurumlarla yapılan sözleşmelere göre ödenecek.
Kan bileşenlerinin teslim edilmesinin ardından sözleşmede belirtilen ödeme tarihinde, ilgili bedel Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından Türk Kızılaya aktarılacak.
SGK tarafından yapılan ödeme, ilgili sağlık hizmeti sunucusunun alacaklarından mahsup edilecek.
Bu düzenlemeyle Türk Kızılayın kamu hastaneleri ve üniversite hastanelerine sağladığı kan bileşenlerine ilişkin ödeme süreçlerinin belirli bir mekanizmaya bağlanması amaçlanıyor.
Kan bileşenlerinin teminiyle ilgili finansal işlemlerde, Kızılay, ilgili sağlık kuruluşu ve SGK arasındaki ödeme ilişkisi kanuni çerçevede düzenlenmiş olacak.
Tıbbi cihaz ve bazı ürünlere gümrük vergisi muafiyeti
Türk Kızılayın sağlık ve insani yardım faaliyetlerinde kullanmak üzere ithal ettiği belirli ürünler de gümrük vergilerinden muaf tutulacak.
Ancak bu muafiyet, kuruluş amacı doğrultusunda kullanılmak ve ticari amaç güdülmemek koşuluyla uygulanacak.
Muafiyet kapsamındaki ürünler arasında şunlar bulunuyor:
- Bilimsel alet ve cihazlar
- Tıbbi teşhis ve tedavide kullanılan alet ve cihazlar
- Tıbbi araştırmalara yönelik alet ve cihazlar
- İnsan kaynaklı tedavi edici maddeler
- Kan gruplama testlerinde kullanılan maddeler
- İlaç özelliği taşıyan ürünlerin kalite kontrolüne yönelik maddeler
Böylece Türk Kızılayın ticari olmayan sağlık ve insani yardım faaliyetleri için yurt dışından temin ettiği belirli tıbbi malzemelerde gümrük vergisi muafiyeti uygulanabilecek.
Gümrük muafiyetiyle alınan ürünler 5 yıl boyunca serbestçe satılamayacak
Kanunda gümrük vergisinden muaf tutularak ithal edilen ürünlere ilişkin önemli sınırlamalar da getirildi.
Muafiyet kapsamında ithal edilen alet, cihaz, madde ve testler, serbest dolaşıma girdikleri tarihten itibaren beş yıl geçmedikçe muafiyetten yararlanamayan kişi, kurum ve kuruluşlara devredilemeyecek.
Bu kapsamda söz konusu ürünlerin bedelli veya bedelsiz ödünç verilmesi, teminat olarak gösterilmesi, kiralanması, devredilmesi, satılması ya da muafiyet amacı dışında kullanılması yasak olacak.
Bu hükme aykırı bir işlem gerçekleştirilmesi halinde ilgili eşyanın gümrük vergileri, Gümrük Kanunu hükümlerine göre tahsil edilecek.
Bununla birlikte kanunda, muafiyetten yararlanabilen kişi, kurum ve kuruluşlara yönelik işlemler bakımından ayrı bir düzenleme bulunuyor.
Muafiyetten yararlanabilen kuruluşlara, beş yıllık süre içerisinde ödünç verme, kiralama, devir, satış veya diğer belirtilen işlemler, gümrük idaresinden izin alınması koşuluyla gerçekleştirilebilecek.
Bu şartlarda yapılan işlemlerde söz konusu ürünler için gümrük vergisi aranmayacak.
Düzenlemeyle gümrük vergisi avantajının kuruluş amacı dışında kullanılmasının önlenmesi ve muafiyetli ürünlerin hareketlerinin kontrol altında tutulması hedefleniyor.
Kızılayın teşkilat yapısı tüzükle düzenlenecek
Kanun, Türk Kızılayın kurumsal işleyişine ilişkin temel esasların hangi hukuki düzenlemeyle belirleneceğini de hüküm altına aldı.
Buna göre derneğin ilkeleri, kuruluş amacı, görevleri, teşkilat yapısı, üyelik hak ve görevleri, üyeliğe kabul ve üyeliğin sona ermesine ilişkin esaslar tüzükle düzenlenecek.
Aynı şekilde derneğin organlarının görev ve sorumlulukları, bütçe uygulamaları ve ihtiyaç duyulan diğer konular da tüzük kapsamında ele alınacak.
Türk Kızılayın tüzüğü Cumhurbaşkanı tarafından onaylanacak.
Kanunda hüküm bulunmayan durumlarda ise Türk Medeni Kanunu, Dernekler Kanunu ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanacak.
Bu düzenlemeyle Kızılayın kendine özgü hukuki niteliği korunurken genel dernekler hukukuyla ilişkisi de belirlenmiş oldu.
Afet, savaş ve çatışma bölgelerinde görev yapan personele nakdi tazminat
Kanunun dikkat çeken hükümlerinden biri de Türk Kızılay personelinin mali haklarına ilişkin düzenleme oldu.
Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle olağanüstü dönemlerde, afetlerde, savaş ve çatışma zamanlarında faaliyet bölgesinde fiilen görev yapan Türk Kızılay personeli de nakdi tazminat kapsamına alındı.
Buna göre Türk Kızılayın faaliyetlerini gerçekleştirmek amacıyla söz konusu bölgelerde bilfiil görev alan personeline ilgili mevzuat kapsamında nakdi tazminat ödenebilecek.
Düzenleme, afet ve çatışma gibi riskli koşullarda sahada çalışan Kızılay personeline yönelik hukuki ve mali güvenceyi güçlendirmeyi amaçlıyor.
Ancak bu hüküm, bütün Kızılay personeline her koşulda ilave ödeme yapılacağı anlamına gelmiyor.
Tazminat hakkı, kanunda belirtilen olağanüstü dönemler ve görev koşulları çerçevesinde değerlendirilecek.
İl ve ilçe Kızılay başkanları sosyal yardımlaşma vakıflarında görev alacak
Türk Kızılayın yerel sosyal yardım mekanizmalarındaki temsilini güçlendiren düzenleme de kabul edildi.
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu’nda yapılan değişikliğe göre Kızılay şube ve temsilciliklerinin bulunduğu il ve ilçelerde, Kızılay il merkez şube başkanı ile ilçe şube başkanları Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı mütevelli heyetlerinin üyesi olacak.
Bu düzenlemeyle Türk Kızılayın sosyal yardımların yerel düzeyde planlanması ve koordinasyonunda daha doğrudan görev üstlenmesi sağlanacak.
Sosyal yardımlaşma vakıflarıyla Türk Kızılay arasındaki kurumsal iş birliğinin artırılması, ihtiyaç sahiplerinin belirlenmesi ve yardım kaynaklarının daha etkin kullanılmasına katkı sağlaması amaçlanıyor.
Konya ve ilçelerinde de uygulanacak
Yeni kanunun sosyal yardımlaşma vakıflarına ilişkin hükmü, Konya başta olmak üzere Türkiye genelindeki il ve ilçeleri de ilgilendiriyor.
Konya’da Kızılay il merkez şube başkanı, ilgili düzenleme kapsamında Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı mütevelli heyetinde görev alabilecek.
Kızılay şube ve temsilciliklerinin bulunduğu ilçelerde de ilgili ilçe şube başkanları mütevelli heyeti üyesi olacak.
Bu düzenleme, özellikle ihtiyaç sahibi ailelere yönelik desteklerin planlanması, sosyal yardım faaliyetlerinde kurumsal koordinasyonun geliştirilmesi ve mükerrer yardımların önlenmesi bakımından Konya ve ilçelerinde de önem taşıyor.
Konya’da ve ilçelerde yaşanabilecek deprem, sel, yangın ve diğer afetlere yönelik hazırlık süreçlerinde Türk Kızılayın lojistik ve insani yardım kapasitesinin güçlendirilmesi de kanunun genel hedefleri arasında bulunuyor.
Sosyal güvenlik mevzuatına uyum düzenlemesi
Türk Kızılay Kanunu kapsamında Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda da düzenleme yapıldı.
Mevzuat hükümleri arasında aykırılık oluşmaması amacıyla ilgili kanunun istisna hükmüne Türk Kızılay Kanunu da eklendi.
Böylece Türk Kızılayın görev, hak ve muafiyetlerine ilişkin yeni düzenlemelerin sosyal güvenlik mevzuatıyla uyumlu olması amaçlandı.
Türk Kızılay Kanunu neleri değiştiriyor?
TBMM Genel Kurulunda kabul edilen kanunun öne çıkan hükümleri şöyle özetleniyor:
| Düzenleme | Getirilen hüküm |
|---|---|
| Kurumsal statü | Türk Kızılayın görev ve uluslararası konumu kanunla düzenlendi |
| Ad ve amblem | Kızılay adı, bayrağı ve ambleminin izinsiz kullanımı yasaklandı |
| Savaş ve çatışma | Esir ziyaretleri, kayıp araştırmaları, aile haberleşmesi ve insani yardım görevleri düzenlendi |
| Afet merkezleri | İlgili kurumlarla koordineli erişim, gözlem ve raporlama yetkisi getirildi |
| Uluslararası yardımlar | Belirtilen Kızılay ve Kızılhaç kuruluşlarından gelen yardımlarda tek yetkili kuruluş Türk Kızılay oldu |
| Kamu alımları | Belirli stratejik ürün ve hizmetlerde doğrudan alım imkânı getirildi |
| Kamu malları | Uygun taşınır malların tahsisi veya bedelsiz devrine imkân sağlandı |
| Kişisel veriler | KVKK ve protokoller çerçevesinde sınırlı erişim düzenlendi |
| Sosyal yardımlar | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı verilerinin belirli koşullarla paylaşılması öngörüldü |
| Kan hizmetleri | SGK üzerinden ödeme ve mahsuplaşma sistemi düzenlendi |
| Harç muafiyeti | Cezaevi yapı harcı muafiyeti getirildi |
| Gümrük vergisi | Ticari olmayan belirli tıbbi ürünlerde muafiyet sağlandı |
| Personel hakları | Belirtilen riskli görevlerdeki personele nakdi tazminat kapsamı genişletildi |
| Sosyal yardım vakıfları | İlgili Kızılay şube başkanlarına mütevelli heyeti üyeliği getirildi |
| Kurumsal yönetim | Tüzüğün Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması düzenlendi |
Kanunun kamu yönetimi ve afet hazırlığı açısından önemi
Türk Kızılay Kanunu ile kurumun görev ve faaliyetlerinin daha açık bir hukuki çerçeveye kavuşturulması amaçlanıyor.
Düzenlemenin afet yönetimi bakımından en önemli yönlerinden biri, belirli stratejik ürün ve hizmetlerin teminine ilişkin özel alım usulü oluşturulması oldu.
Afetler sırasında geçici barınma, ilk yardım ve lojistik destek faaliyetlerinin hızlı gerçekleştirilmesi, müdahale çalışmalarının etkinliği açısından önem taşıyor.
Bu nedenle Türk Kızılayın doğrudan ürettiği belirli ürün ve hizmetlerin kamu kurumlarınca özel koşullar altında temin edilebilmesi, afet müdahale kapasitesine yönelik bir düzenleme olarak öne çıkıyor.
Bunun yanında kanun, kişisel verilerin korunması, yardım süreçlerinin denetlenmesi ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması bakımından da açık hükümler içeriyor.
Özellikle kamu ihale mevzuatına ilişkin istisnanın uygulanmasında şeffaflık, rekabet, eşit muamele ve kamuoyu denetimi ilkelerinin gözetilmesi gerekiyor.
Mecliste görüşmeler tamamlandı, teklif yasalaştı
Türk Kızılay Kanunu Teklifi’nin TBMM Genel Kurulundaki görüşmeleri 18 Kasım 2026 Çarşamba günü tamamlandı.
Teklifin kabul edilmesiyle birlikte Türk Kızılayın görev ve yetkilerini, kurumsal yapısını, haklarını, muafiyetlerini ve ilgili mevzuattaki değişiklikleri kapsayan düzenleme yasalaştı.
Kanun teklifinin kabulünün ardından TBMM Başkanvekili Tekin Bingöl, gündemde bulunan diğer kanun tekliflerinin isimlerini okudu.
Komisyonun yerini almaması üzerine Bingöl, birleşimi 19 Kasım 2026 Perşembe günü saat 14.00’te yeniden toplanmak üzere kapattı.
TBMM tarafından kabul edilen kanunun yürürlük hükümleri bakımından Resmî Gazete’de yayımlanması ve ilgili uygulama süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.
Yeni dönemde Kızılayın görev ve sorumlulukları genişliyor
Türk Kızılay Kanunu, Türkiye’nin afetlere hazırlık, sağlık, sosyal yardım ve uluslararası insani yardım alanlarındaki kurumsal yapılanmasına ilişkin geniş kapsamlı hükümler içeriyor.
Kanunla Türk Kızılayın uluslararası hukuk kapsamındaki görevleri açık biçimde tanımlanırken savaş esirleri ve sivillere yönelik faaliyetleri, afet merkezlerine erişimi, yardım koordinasyonu ve kayıp kişilerin araştırılması gibi alanlardaki yetkileri düzenlendi.
Kızılayın belirli ürün ve hizmetlerinin kamu kurumlarına doğrudan temin edilmesine imkân sağlanırken bazı malların bedelsiz devri, vergi ve harç muafiyetleri, kan hizmetleri ödemeleri ve tıbbi ürünlerin ithalatı da yeni hükümlere bağlandı.
Afet, savaş ve çatışma bölgelerinde çalışan personelin nakdi tazminat kapsamına alınması ve Kızılay şube başkanlarının sosyal yardımlaşma vakıflarının mütevelli heyetlerinde görev yapacak olması da düzenlemenin önemli sonuçları arasında yer aldı.
Türk Kızılayın görev ve yetkilerini yeniden düzenleyen kanun, kurumun insani yardım faaliyetlerinin daha etkin yürütülmesini ve afetlere müdahale kapasitesinin güçlendirilmesini hedefliyor.




