Anayasa Mahkemesi, Türkiye’de yaklaşık bir asırdır uygulanan devlet denetimindeki genelev sistemine ilişkin önemli bir karara imza attı.
Yüksek Mahkeme, 24 Nisan 1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128. maddesinin birinci fıkrasını Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.
16 Temmuz 2026 tarihinde oy birliğiyle alınan karar, 17 Kasım 2026 tarihli ve 33433 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. İptal hükmünün yürürlüğe girmesi için ayrıca bir süre belirlenmediğinden düzenleme, yayımlandığı tarih itibarıyla yürürlükten kalktı.
Anayasa Mahkemesi, kararında söz konusu düzenlemenin devletin gözetimi ve denetimi altında fuhuş yapılabilmesinin Türk hukukundaki tek yasal dayanağı olduğuna dikkat çekti.
Genelevlere ilişkin 96 yıllık düzenleme neyi kapsıyordu?
1930 yılında kabul edilen Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128. maddesi, Sağlık Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığına ortaklaşa çıkarılacak bir yönetmelikle genelevlerin faaliyetlerini düzenleme yetkisi veriyordu.
Düzenleme, kanundaki ifadesiyle “umumi kadınlar” ve “umumi evlerin” hangi kurallara tabi olacağını, fuhuş nedeniyle yayılabilecek hastalıkların önlenmesi için alınacak tedbirleri ve bu alanların kapsamını belirlemeyi idareye bırakıyordu.
Bu hüküm çerçevesinde genelevlerin faaliyetleri, sağlık kontrolleri ve idari denetimler uzun yıllar devletin belirlediği kurallar kapsamında yürütüldü.
Anayasa Mahkemesi, düzenlemenin birinci fıkrasının ilk cümlesini Anayasa’ya aykırı buldu. İkinci cümle ise ilk cümlenin iptal edilmesi nedeniyle uygulanma imkânı kalmadığından iptal edildi.
AYM: Devletin asli görevi kişileri fuhşa yönelten nedenlerle mücadele etmek
Anayasa Mahkemesi, kararının gerekçesinde fuhşun yalnızca bireysel tercihler üzerinden değerlendirilemeyecek kadar geniş sosyal ve ekonomik boyutları bulunduğunu belirtti.
Mahkeme, kişilerin yoksulluk, ekonomik zorunluluklar, istismar ve insan ticareti gibi nedenlerle fuhşa yönelebileceğine dikkat çekti.
Bu şartlar altında verilen rızanın ne ölçüde özgür iradeye dayandığının tartışmalı olduğunu belirten Yüksek Mahkeme, devletin kişileri koruma sorumluluğunun yalnızca sağlık ve güvenlik denetimleriyle sınırlı olamayacağını vurguladı.
Kararda, devletin asli görevinin kişileri fuhşa yönelten yapısal nedenleri ortadan kaldırmak, fuhşa aracılık eden kişi ve örgütlerle etkin biçimde mücadele etmek olduğu ifade edildi.
AYM, kişilerin ekonomik çaresizliğinden yararlanılabilen bir faaliyetin devlet tarafından düzenlenmesinin, insan onuru açısından anayasal sorun oluşturduğunu değerlendirdi.
“İnsan onurunu ihlal eden bir yapıya dolaylı olarak meşruiyet kazandırılması”
Yüksek Mahkeme, kamu sağlığı ve güvenliğini koruma amacıyla fuhşun devletin gözetim ve denetimine alınmasının bu faaliyeti insan onuruyla bağdaşır hale getirmediğine hükmetti.
Kararda, kişinin bedensel bütünlüğünün ekonomik bir kazanç konusu haline getirildiği faaliyetlerin düzenlenmesinin, devletin bireyi koruma işlevini zayıflatabileceği belirtildi.
Mahkeme, devletin belirli kamu yararlarını gözeterek kişilerin insan onurunu zedeleyen koşullarda bulunmasına imkân sağlamasının, maddi ve manevi varlığı koruma yükümlülüğüyle bağdaşmadığı sonucuna ulaştı.
AYM ayrıca fuhşa zorlamanın insanlık dışı veya onur kırıcı muamele niteliğinde olduğu konusunda tereddüt bulunmadığını belirtti. Yetişkin bireylerin kendi rızalarıyla fuhuş yapmasının insan hakları bakımından korunup korunamayacağı meselesinin ise tartışmalı olduğunu değerlendirdi.
Üç ayrı mahkemenin başvurusu üzerine karar verildi
İptal kararına konu süreç, konut ve iş yerlerinin belirli sürelerle kapatılarak mühürlenmesine ilişkin idari işlemlere karşı açılan davalar kapsamında başladı.
Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi, Mardin 3. İdare Mahkemesi ve Danıştay Dördüncü Dairesi, Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128. maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle AYM’ye başvurdu.
Başvurularda, genelevlerin ve bu yerlerde çalışan kişilerin tabi olacağı kuralların temel çerçevesinin kanunda yeterince belirlenmediği, düzenleme yetkisinin geniş biçimde idareye bırakıldığı ileri sürüldü.
Anayasa Mahkemesi, başvuruları birleştirerek inceledi ve düzenlemeyi Anayasa’nın devletin temel amaç ve görevlerine ilişkin 5. maddesi ile kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma hakkını düzenleyen 17. maddesi kapsamında değerlendirdi.
Yüksek Mahkeme, söz konusu hükmün bu iki maddeye aykırı olduğuna karar verdi.
Genelevlerin tamamı kapatılacak mı?
AYM’nin iptal kararıyla birlikte Türkiye’de devlet denetiminde genelevlerin faaliyet göstermesine dayanak oluşturan 96 yıllık kanun hükmü yürürlükten kaldırıldı.
Ancak karar, Türkiye’de faaliyet gösteren bütün genelevlerin kendiliğinden kapatıldığı veya her bir işletme hakkında ayrı ayrı kapatma kararı verildiği anlamına gelmiyor.
Kararda mevcut genelevlerin faaliyetlerinin hangi yöntemle sonlandırılacağına ya da sürdürüleceğine ilişkin özel bir uygulama takvimi belirlenmedi.
Bundan sonraki süreçte mevcut idari düzenlemelerin hukuki durumu, genelevlerin faaliyet koşulları, kayıtlı çalışanların statüsü ve kamu kurumlarının uygulayacağı işlemler önem taşıyacak.
İptal edilen kanun hükmünün yerine yeni bir düzenleme yapılıp yapılmayacağına ilişkin ise henüz kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.
Kadınların korunması ve insan ticaretiyle mücadele öne çıktı
Anayasa Mahkemesinin kararında, fuhşun özellikle ekonomik ve sosyal açıdan kırılgan durumda bulunan kişilerin istismar edilmesi sonucunu doğurabileceği üzerinde duruldu.
Yüksek Mahkeme, kişilerin maddi ve manevi bütünlüğünü korumanın devlet açısından yalnızca hak ihlallerinden kaçınmakla sınırlı olmadığını, aynı zamanda bu ihlalleri önleyecek etkili tedbirler alma sorumluluğu bulunduğunu belirtti.
Bu kapsamda fuhşa yönelten yapısal nedenlerin ortadan kaldırılması, istismarın önlenmesi ve insan ticaretiyle mücadele edilmesi gerektiği vurgulandı.
Karar, devletin bu alandaki rolünün yalnızca genelevlerin faaliyetlerini düzenlemek ve sağlık kontrollerini yürütmekle sınırlı tutulamayacağını ortaya koydu.
Oy birliğiyle iptal edildi, karar yürürlüğe girdi
Anayasa Mahkemesinin 16 Temmuz 2026 tarihli ve E.2025/144, K.2026/164 sayılı kararı, 17 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Böylece 1930 yılından bu yana Türkiye’de devletin gözetimi ve denetimi altında fuhuş yapılmasına kanuni dayanak oluşturan hüküm ortadan kaldırılmış oldu.
AYM’nin kararında öne çıkan temel yaklaşım, insan onurunun korunması ve kişileri fuhşa yönelten ekonomik ve sosyal koşulların ortadan kaldırılması yönündeki devlet yükümlülüğü oldu.
Kararın ardından genelevlerin hukuki statüsü, mevcut çalışanların hakları ve bu alandaki yeni düzenleme ihtiyacı önümüzdeki dönemin önemli hukuki başlıkları arasında yer alacak.




