Şirket aracını başkasına verenler dikkat! SGK incelemesi başlıyor, cezalar 198 bin liraya kadar çıkabiliyor

Sosyal Güvenlik Kurumu, kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında trafik denetimlerinden elde edilen bilgilerin değerlendirilmesine yönelik önemli bir düzenlemeye imza attı.

19 Ekim 2026 tarihli ve 2026/22 sayılı SGK Genelgesi ile 2015/25 sayılı Kayıt Dışı İstihdam ile Mücadele Genelgesi’nin 4/a kapsamındaki sigortalılara ilişkin hükümlerinde değişiklik yapıldı.

Yeni uygulamada, şirket adına kayıtlı ticari araçları kullanan kişilerin trafik kontrollerinde sigortalılık durumlarıyla ilgili ortaya çıkan kayıtlar incelenecek. Ancak sürücünün şirket çalışanı olduğuna ilişkin yeterli bilgi bulunmaması halinde dosyanın doğrudan idari yaptırıma dönüştürülmesi yerine sosyal güvenlik denetmenleri tarafından araştırılması öngörülüyor.

Böylece kayıt dışı çalışanların tespit edilmesi hedeflenirken arkadaşına, akrabasına veya tanıdığına şirket aracını geçici olarak veren işletmelerin haksız yaptırımlarla karşılaşmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Trafikte sigortasız sürücü tespit edilirse ne olacak?

SGK ile emniyet birimleri arasında yürütülen kayıt dışı istihdamla mücadele çalışmaları kapsamında ticari araçlara ilişkin trafik denetimlerinden elde edilen bilgiler Sosyal Güvenlik Kurumuna iletilebiliyor.

Denetimlerde trafik idari para cezası karar tutanağı düzenlenmesi durumunda araç ve sürücüye ilişkin bilgiler SGK tarafından değerlendiriliyor.

Kurumun inceleyebildiği bilgiler arasında aracın plakası, sürücünün adı ve soyadı, T.C. kimlik numarası, denetimin gerçekleştirildiği yer, tarih ve tutanağı düzenleyen birim gibi kayıtlar bulunuyor.

SGK, bu bilgiler üzerinden sürücünün araç sahibi işletmeyle sigortalılık ilişkisini araştırıyor. Şirket adına kayıtlı aracın sigortasız bir kişi tarafından kullanılması, kayıt dışı istihdam şüphesini gündeme getirebiliyor.

Ancak bir kişinin şirket aracını kullanması, tek başına o şirkette sigortasız çalıştığını kanıtlamıyor. Yeni düzenlemede bu ayrımın araştırılması önem kazanıyor.

Arabasını arkadaşına veya akrabasına verenler SGK’ya çağrılabilecek

Yeni düzenlemenin en dikkat çekici yönü, araç sahibi ile sürücü arasındaki ilişkinin ayrıntılı biçimde araştırılacak olması.

Trafik tutanağında adı geçen sürücünün aynı işyerinde çalıştığına ilişkin bir tespit bulunmaması durumunda kayıt, sosyal güvenlik denetmenlerine gönderilecek.

Yürütülecek incelemelerde sürücü ile şirket sahibi veya yetkilisinin ifadelerine başvurulabilecek. Tarafların geçmişte bir iş ilişkisi bulunup bulunmadığı ve aracın hangi amaçla kullanıldığı değerlendirilecek.

Özellikle sürücünün şirket sahibinin arkadaşı, akrabası ya da tanıdığı olması veya aracı geçici olarak emanet alması gibi ihtimaller araştırılabilecek.

Buradaki önemli nokta, SGK’nın herkesi otomatik olarak ifadeye çağıracak olmaması. İfade alma ve denetim işlemleri dosyanın niteliğine, mevcut kayıtlara ve araştırma ihtiyacına göre yürütülecek.

Yeni düzenlemeyle otomatik ceza uygulamasına sınırlama getirildi

Önceki uygulamada trafik tutanaklarına dayanılarak kayıt dışı çalışma yönünden işlem yapılması, bazı durumlarda aracın geçici olarak başkasına verilmesiyle gerçek işçi-işveren ilişkisinin birbirine karıştırılması riskini beraberinde getiriyordu.

SGK’nın yeni genelgesine göre, yüzüne karşı tebliğ edilen trafik ceza tutanakları ve bunları destekleyen belgeler öncelikle Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele (KADİM) servisleri tarafından incelenecek.

İnceleme sonucunda aynı işyerinde fiilen çalıştığı tespit edilen kişilerle ilgili işlemler yürütülecek. Çalışma ilişkisi yeterince belirlenemeyen diğer kayıtlar ise sosyal güvenlik denetmenlerine sevk edilecek.

Bu değişiklik, özellikle sürücünün araç sahibi şirkette gerçekten çalışıp çalışmadığının araştırılması açısından önem taşıyor.

Sigortasız işçi çalıştıran şirketlere ne kadar ceza kesiliyor?

Şirket adına kayıtlı ticari araçta sigortasız personel çalıştırıldığının tespit edilmesi durumunda 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 102’nci maddesi kapsamında çeşitli idari para cezaları uygulanabiliyor.

2026 yılında geçerli olan brüt asgari ücret 33 bin 30 lira. SGK cezalarının önemli bir bölümü bu tutarın belirli katları üzerinden hesaplanıyor.

Bu kalemler her olayda kendiliğinden ve topluca uygulanmıyor. İhlalin niteliği, tespitin şekli, tekrar durumu ve ilgili kanun hükümleri esas alınıyor.

Ceza tutarlarıyla ilgili önemli ayrıntı: Haberlerde tekrar eden ihlal için 198.180 lira tutarı verilirken bunun beş brüt asgari ücrete karşılık geldiği belirtiliyor. Ancak 2026 yılı brüt asgari ücreti üzerinden beş katın karşılığı 165.150 lira, altı katın karşılığı ise 198.180 lira. Bu nedenle 198.180 liralık tutarın hangi özel yaptırım hükmüne göre hesaplandığı ayrıca teyit edilmeli. Tablodaki rakam, bütün tekrar ihlallerinde kesin olarak uygulanacak ceza şeklinde değerlendirilmemeli.

Aynı sürücü birden fazla kez tespit edilirse nasıl işlem yapılacak?

SGK’nın yeni genelgesinde yalnızca trafik tutanaklarının değerlendirilmesi değil, aynı işyerinde birden fazla kez çalıştığı tespit edilen kişilerin sigortalılık sürelerinin nasıl belirleneceği de düzenlendi.

Buna göre aynı işyerinde fiilen çalıştığına ilişkin birden fazla kayıt bulunan kişinin en eski tarihli tespiti, işe giriş tarihi olarak değerlendirilecek.

Aynı ayda ve takip eden aylarda yapılan her bir fiilî çalışma tespiti için bir günlük sigortalılık hizmeti kazandırılacak. Çalışma ilişkisi de kısmi süreli çalışma kapsamında ele alınabilecek.

Örneğin bir kişinin mart ayında iki, nisan ayında bir, mayıs ayında iki ve haziran ayında bir farklı günde çalıştığı tespit edilirse mart ayındaki ilk tespit işe giriş tarihi olarak kabul edilecek. İlgili aylarda tespit edilen gün sayıları kadar sigortalılık hizmeti kazandırılacak.

Arada hiçbir tespit bulunmayan bir ayın ardından yeniden çalışma tespit edilmesi durumunda ise yeni bir işe giriş işlemi yapılabilecek. İlk ve son tespit arasındaki çalışmanın sürekli olduğu yönündeki itirazlar da ayrıca denetim konusu olacak.

Kiralık ticari araçlarda SGK cezası uygulanır mı?

Yeni uygulama kapsamında kiralık ticari araçların kullanım durumu da önem taşıyor.

Bir şirket adına kayıtlı ticari aracın başka bir gerçek veya tüzel kişiye kiralanması ve aracı kullanan personelin kiracı tarafından usulüne uygun sigortalanmış olması halinde, yalnızca aracın başka şirket adına kayıtlı olması nedeniyle kayıt dışı istihdam cezası uygulanması beklenmiyor.

Bu tür durumlarda yazılı ve taraflarca imzalanmış araç kiralama sözleşmesi, aracın hangi işletmenin kullanımında olduğunu ortaya koyan önemli belgelerden biri olarak değerlendiriliyor.

Ancak kira sözleşmesinin bulunması tek başına bütün SGK yükümlülüklerini ortadan kaldırmıyor. Sürücünün fiilen kimin yanında çalıştığı ve sigortalılık bildirimlerinin hangi işveren tarafından yapılması gerektiği ayrıca önem taşıyor.

Şirket aracını başkasına vermek yasak mı?

Şirket adına kayıtlı bir aracın başka bir kişi tarafından kullanılması, tek başına kayıt dışı istihdam anlamına gelmiyor.

Örneğin bir işletme sahibinin şirket aracını arkadaşına veya akrabasına kısa süreliğine emanet etmesi ile o kişiyi fiilen şoför olarak çalıştırması, sosyal güvenlik mevzuatı açısından farklı durumlar.

Belirleyici olan, araç ile sürücü arasındaki bağlantıdan ziyade sürücünün işletme bünyesinde fiilen çalışıp çalışmadığı.

Bu nedenle trafik denetiminde sürücünün SGK kaydının bulunmaması, her olayda doğrudan para cezası uygulanacağı anlamına gelmiyor. Bununla birlikte gerçek bir çalışma ilişkisi varsa sigorta bildirimlerinin zamanında yapılması gerekiyor.

Ticari araç kazaya karışırsa sorumluluk kime ait?

Ticari araçların sigortasız kişiler tarafından kullanılması yalnızca SGK cezaları açısından değil, olası trafik kazalarında doğabilecek maddi ve hukuki sorumluluklar bakımından da önem taşıyor.

Araç sürücüsünün bir kazada yaralanması veya hayatını kaybetmesi durumunda, olayın iş kazası niteliği taşıyıp taşımadığı, sürücünün fiilen çalışıp çalışmadığı ve işverenin yükümlülükleri araştırılabiliyor.

İş ilişkisi kapsamında gerçekleşen kazalarda sigortasız çalıştırma nedeniyle işverenin idari, mali ve hukuki sorumluluğu doğabiliyor. SGK tarafından karşılanan giderlerin belirli koşullarda işverene rücu edilmesi de söz konusu olabiliyor.

Bununla birlikte her kazada bütün sorumluluğun koşulsuz olarak ticari araç sahibine ait olduğu söylenemez. Araç işleteninin sorumluluğu, kusur durumu, sigorta teminatı ve iş ilişkisi ayrı ayrı değerlendiriliyor.

Konya’daki şirketleri, nakliyecileri ve ticari araç sahiplerini de ilgilendiriyor

SGK’nın ticari araçlara yönelik yeni uygulaması, Konya’da faaliyet gösteren işletmeler açısından da önem taşıyor.

Sanayi, lojistik, nakliye, tarım, gıda dağıtımı, servis taşımacılığı ve ticaret alanlarında kullanılan şirket araçları, kayıt dışı istihdam denetimleri kapsamında incelenebiliyor.

Konya’daki Organize Sanayi Bölgelerinde faaliyet gösteren işletmeler ile nakliye, servis ve dağıtım sektörlerindeki şirketlerin araçlarını kullanan kişilerin sigortalılık durumlarını ve iş ilişkilerini doğru şekilde belgelendirmesi gerekiyor.

Özellikle şirket araçlarının çalışanlar dışında başka kişilere kullandırılması halinde, aracın kullanım amacının ve sürücüyle kurulan ilişkinin gerektiğinde açıklanabilmesi önem taşıyor.

SGK’nın yeni düzenlemesi hangi tarihten itibaren uygulanıyor?

SGK’nın 2026/22 sayılı Genelgesi 19 Ekim 2026 tarihinde yayımlandı.

Düzenlemenin yalnızca yeni trafik tutanakları için değil, daha önce KADİM servislerinde incelenmiş ancak işlemleri sonuçlandırılmamış kayıtlar için de değerlendirilmesi öngörülüyor.

Böylece önceki dönemlerden kalan bazı dosyalar da yeni inceleme esasları doğrultusunda ele alınabilecek.

Yeni uygulamanın temel amacı, trafik denetimleri üzerinden kayıt dışı istihdamın tespit edilmesini sürdürürken gerçek bir iş ilişkisi bulunmayan kişilerin yalnızca şirket aracını kullandıkları gerekçesiyle yaptırımla karşılaşması riskini azaltmak.

Sonuç olarak, şirket aracı kullanan sigortasız kişilerin tespit edilmesi halinde SGK inceleme yapabilecek, gerektiğinde sürücünün ve işletme yetkililerinin ifadelerine başvurulabilecek. Kayıt dışı çalışma tespit edilirse idari para cezası uygulanabilecek. Ancak arkadaşlık, akrabalık veya emanet araç kullanımı gibi durumlar artık incelemede özellikle dikkate alınacak.