Türk Devletleri Teşkilatından 163 maddelik Ankara Bildirisi: Türk dünyasında ticaret, savunma, enerji ve ortak alfabede yeni dönem

Türk Devletleri Teşkilatı Devlet Başkanları Konseyi 13. Zirvesi, 30 Ekim 2026 Cuma günü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde Ankara’daki Beştepe Millet Sergi Salonu’nda gerçekleştirildi.

“Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temasıyla düzenlenen zirve, Türk devletlerinin ortak geleceğine ilişkin önemli kararların alındığı diplomatik buluşmalardan biri oldu.

Zirveye Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yanı sıra Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman katıldı.

Liderlerin toplantıda gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından Türk Devletleri Teşkilatının yeni dönem hedeflerini ortaya koyan Ankara Bildirisi imzalandı.

Ankara Bildirisi’nde Türk dünyasının dayanışması stratejik öncelik olarak vurgulandı

163 maddeden oluşan Ankara Bildirisi’nde uluslararası sistemde yaşanan belirsizliklere, bölgesel çatışmalara, ekonomik dönüşüme ve küresel güvenlik sorunlarına dikkat çekildi.

Türk dünyasının ortak siyasi, ekonomik ve kültürel çıkarları doğrultusunda daha yakın iş birliği içerisinde hareket etmesinin önemi vurgulandı.

Üye devletlerin egemenliğine, bağımsızlığına ve millî iradesine saygı temelinde teşkilatın kurumsal kapasitesinin güçlendirilmesi hedeflendi.

Bildiride, Türk devletleri arasında hazırlanmakta olan “Stratejik Ortaklık, Ebedi Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması” taslağında kaydedilen ilerlemeden duyulan memnuniyet de ifade edildi.

Söz konusu antlaşma, ülkeler arasındaki ilişkilerin uzun vadeli ve daha kapsamlı bir stratejik ortaklık çerçevesinde geliştirilmesini amaçlıyor.

Ancak antlaşma taslağına ilişkin çalışmaların ilerlemiş olması, belgenin bütün ülkeler tarafından yürürlüğe konulduğu anlamına gelmiyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türk devletlerinin dayanışması stratejik bir zorunluluk

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, zirve öncesinde kaleme aldığı “Türk Dünyası Yüzyılı: Dayanışmadan Bütünleşmeye” başlıklı makalesinde, Türk devletlerinin iş birliğinin önemine dikkat çekti.

Erdoğan, dünya siyasetinin köklü bir dönüşümden geçtiğini belirterek savaşların, krizlerin ve uluslararası sistemde yaşanan sorunların Türk devletleri arasında daha güçlü dayanışmayı gerekli kıldığını ifade etti.

Türk dünyasının birliğinin her ülkenin bağımsızlığına, egemenliğine ve millî iradesine saygı temelinde geliştirilmesi gerektiğini belirten Erdoğan, ortak hedeflerin somut kazanımlara dönüştürülmesine öncelik verilmesi çağrısında bulundu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin Azerbaycan’dan devraldığı dönem başkanlığını, teşkilatın kurumsal gücünü artırmak bakımından tarihî bir sorumluluk olarak değerlendirdi.

Makalesinde ekonomik bütünleşmeye özel vurgu yapan Erdoğan, Orta Koridor’un Asya ile Avrupa arasındaki ticaretin geliştirilmesi açısından önemli fırsatlar sunduğunu belirtti.

Savunma sanayisinde yeni adım: Türkiye’de TDT Savunma Sanayii Koleji kurulması araştırılacak

Ankara Bildirisi’nin en dikkat çekici bölümlerinden biri, savunma sanayisinde ortak eğitim ve teknoloji geliştirme kapasitesinin güçlendirilmesine yönelik hedefler oldu.

Türkiye’nin ev sahipliğinde bir Türk Devletleri Teşkilatı Savunma Sanayii Koleji kurulması imkânının araştırılması benimsendi.

Bu girişim kapsamında savunma sanayisine yönelik bilgi ve teknoloji paylaşımının geliştirilmesi, nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi ve ülkelerin ortak üretim kabiliyetlerinin artırılması amaçlanıyor.

Bildiride savunma sanayisi alanındaki tecrübenin paylaşılması ve ortak teknoloji geliştirme faaliyetlerinin desteklenmesi de öne çıktı.

Henüz kolejin kurulacağı şehir, yatırım bütçesi, eğitim programları veya faaliyete geçiş tarihi konusunda kesinleşmiş bir açıklama yapılmadı.

Siber Güvenlik Konseyi ve Suçla Mücadele Konseyi için çağrı

Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde iki yeni güvenlik mekanizması oluşturulmasına yönelik çalışmaların hızlandırılması istendi.

Bunlardan ilki, siber tehditlere karşı ülkeler arasındaki koordinasyonu artırmayı amaçlayan Siber Güvenlik Konseyi.

İkincisi ise sınır aşan suçlarla mücadelede iş birliğini güçlendirmeyi hedefleyen Suçla Mücadele Konseyi.

Siber saldırılar, organize suç faaliyetleri ve ülkeler arası güvenlik iş birliği, yeni dönemde üzerinde durulacak konular arasında bulunuyor.

Bununla birlikte bildiride bu konseylerin kurulması için çalışmaların hızlandırılması öngörülüyor; kuruluş süreçlerinin tamamlandığı açıklanmış değil.

Ekonomik bütünleşmede yeni dönem: Türk devletleri arasında ticaret hızlandırılacak

Ankara Bildirisi’nde ekonomik bütünleşme, Türk dünyasının gelecek dönem öncelikleri arasında yer aldı.

Üye ülkeler arasındaki ticaretin artırılması, yatırımların teşvik edilmesi ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla ortak çalışmaların güçlendirilmesi benimsendi.

Türk devletlerinin üretim kapasitesinin ve sahip oldukları ekonomik imkânların birbirini tamamlayacak şekilde değerlendirilmesi hedeflendi.

Bu kapsamda Türk Yatırım Fonunun daha etkin kullanılması ve ülkeler arasındaki ticari engellerin azaltılması önem taşıyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da zirve öncesinde yayımlanan makalesinde Türk dünyasının ekonomik bütünleşmesinin teşkilatın en önemli önceliklerinden biri olması gerektiğini vurguladı.

Erdoğan’ın ortaya koyduğu hedefler arasında ortak yatırımların geliştirilmesi, üretim kapasitesinin artırılması, enerji kaynaklarının değerlendirilmesi ve ülkeler arasındaki ticaretin büyütülmesi bulunuyor.

Hazar Geçişli Orta Koridor için kapsamlı ulaşım stratejisi

Türk Devletleri Teşkilatı, Asya ile Avrupa arasındaki ulaştırma ve lojistik bağlantılarını güçlendirmeye yönelik projelere desteğini yineledi.

Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru’nun geliştirilmesi, Ankara Bildirisi’nde stratejik öncelikler arasında gösterildi.

Orta Koridor, Orta Asya’dan başlayarak Hazar Denizi, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya uzanan taşımacılık bağlantılarının geliştirilmesini hedefliyor.

Bu güzergâhın etkinliğinin artırılması, Türk devletleri arasındaki ticaretin kolaylaştırılması ve uluslararası lojistik ağlarının güçlendirilmesi bakımından önem taşıyor.

Bakü-Tiflis-Kars, Zengezur ve Çin-Kırgızistan-Özbekistan demir yolu projelerine destek

Ankara Bildirisi’nde ulaştırma alanında farklı projelerin birbirini tamamlayacak şekilde geliştirilmesi benimsendi.

Öne çıkan projeler şöyle:

Bildiride kapsamlı bir TDT Ulaşım Koridorları Stratejisi hazırlanması da teşvik edildi.

Bu hedefin hayata geçirilmesi durumunda demir yolları, kara yolları, limanlar ve gümrük sistemlerinin birbirleriyle uyumlu biçimde geliştirilmesi mümkün olabilecek.

Türk devletleri vatandaşlarına havalimanlarında özel yolcu şeridi önerisi

Zirvenin vatandaşları doğrudan ilgilendiren başlıklarından biri de uluslararası seyahatlerin kolaylaştırılması oldu.

Türk Devletleri Teşkilatına üye ülkelerin vatandaşları için uluslararası havalimanlarında gönüllülük esasına dayalı özel yolcu şeritleri oluşturulması önerildi.

Bu önerinin uygulanması durumunda üye ülke vatandaşlarının havalimanlarındaki işlemlerinin kolaylaştırılması ve yolcu akışının daha düzenli hale getirilmesi hedefleniyor.

Ancak söz konusu uygulama henüz yürürlüğe girmiş bir karar değil. Özel şeritlerin hangi ülkelerde ve hangi havalimanlarında oluşturulacağı da açıklanmadı.

Enerji alanında petrol, doğal gaz ve yeşil enerji koridorları öne çıktı

Türk Devletleri Teşkilatı Ankara Bildirisi’nde enerji güvenliği ve ülkeler arasındaki enerji bağlantılarının geliştirilmesine de yer verildi.

Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı ile Güney Gaz Koridoru’nun stratejik önemine dikkat çekildi.

Bu projelerin bölgesel enerji arzı ve uluslararası enerji taşımacılığı bakımından taşıdığı role vurgu yapıldı.

Ayrıca yenilenebilir enerji alanındaki iki önemli koridor projesine destek ifade edildi.

Orta Asya-Azerbaycan Yeşil Enerji Koridoru

Orta Asya ülkelerinin yenilenebilir enerji potansiyelinin Azerbaycan üzerinden uluslararası pazarlara ulaştırılmasına yönelik çalışmaların geliştirilmesi hedefleniyor.

Hazar-Karadeniz-Avrupa Yeşil Enerji Koridoru

Yenilenebilir enerji kaynaklarından elde edilen elektriğin Hazar ve Karadeniz bağlantıları üzerinden Avrupa’ya ulaştırılmasına yönelik iş birliği destekleniyor.

Bu projelerin ilerlemesi, ülkelerin enerji altyapılarının güçlendirilmesi ve enerji ticaretinin çeşitlendirilmesi açısından önem taşıyor.

Türk devletlerinin ortak uydusu TDT-SAT uzaya gönderilecek

Ankara Bildirisi’nde uzay teknolojilerine ilişkin önemli bir gelişme de yer aldı.

Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında üretimi tamamlanan 12U boyutundaki TDT-SAT küp uydusunun uzaya fırlatılması için gerekli teknik ve yasal süreçlerin hızlandırılması kararlaştırıldı.

TDT-SAT projesi, Türk devletlerinin uzay teknolojileri alanında ortak çalışmalar yürütmesine yönelik önemli girişimlerden biri olarak öne çıkıyor.

Uydunun uzaya gönderilmesiyle ilgili hazırlıkların hızlandırılması hedeflenirken fırlatma tarihi henüz açıklanmadı.

Dijital Türk Dünyası: Elektronik imzaların karşılıklı tanınması hedefleniyor

Türk devletlerinin dijital kamu hizmetlerinde entegrasyonu da Ankara Bildirisi’nin önemli başlıkları arasında yer aldı.

“Dijital Türk Dünyası Konsepti” kapsamında ülkeler arasındaki dijital altyapıların ve elektronik işlem sistemlerinin uyumunun güçlendirilmesi teşvik edildi.

Özellikle elektronik imzaların karşılıklı tanınmasına ilişkin çalışmaların tamamlanması hedeflendi.

Böyle bir uygulamanın hayata geçirilmesi, ülkeler arasında elektronik belgelerin ve dijital işlemlerin daha kolay yürütülmesine katkı sağlayabilir.

Bununla birlikte dijital imzaların bütün üye ülkelerde karşılıklı olarak tanınmasına yönelik süreçlerin tamamlandığı açıklanmadı.

TEKNOFEST’in Türk gençlerini buluşturan rolü desteklendi

Ankara Bildirisi’nde Türkiye’de düzenlenen TEKNOFEST’in Türk dünyasındaki gençlerin bilim ve teknoloji çalışmalarına katılımını artıran rolü de takdirle karşılandı.

Gençlerin teknoloji geliştirme faaliyetlerinde bir araya gelmesi, ortak bilimsel projelerin desteklenmesi ve ülkeler arasındaki mühendislik iş birliğinin güçlendirilmesi hedefleri öne çıktı.

Ortak Türk alfabesinde yeni aşama: 34 harfli alfabe yaygınlaştırılacak

Türk dünyasının kültürel bütünleşmesine ilişkin en önemli başlıklardan biri de Ortak Türk Alfabesi oldu.

Ankara Bildirisi’nde 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi’nin yaygınlaştırılması ve bu alfabe temelinde yeni eserlerin yayımlanması yönündeki çalışmalara destek verildi.

Türk Akademisinin bu alandaki faaliyetleri önemli görülerek ortak alfabe çalışmalarının sürdürülmesi benimsendi.

Ortak Türk Alfabesi’nin geliştirilmesiyle Türk dilleri arasındaki yazılı iletişimin kolaylaştırılması, yayıncılık faaliyetlerinin güçlendirilmesi ve kültürel etkileşimin artırılması amaçlanıyor.

Ancak bu karar, bütün Türk devletlerinin mevcut ulusal alfabelerini aynı anda değiştireceği anlamına gelmiyor.

Aile ve kadın politikalarında yeni iş birliği hedefi

Zirvede aile yapısının güçlendirilmesi ve kadınların toplumsal hayattaki konumunun geliştirilmesine yönelik çalışmalar da gündeme geldi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın ev sahipliğinde gerçekleştirilen toplantı Ankara Bildirisi’nde memnuniyetle karşılandı.

Türkiye’nin Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde bir Aile ve Kadın Konseyi kurulması yönündeki girişimi kayda geçirildi.

Bu girişimin geliştirilmesi halinde aile politikaları, kadınların güçlendirilmesi ve sosyal projeler alanında ülkeler arasında daha yakın kurumsal iş birliği oluşturulması amaçlanıyor.

Futbolda önemli öneri: Türk devletlerinin oyuncuları yabancı sayılmayabilir

Ankara Bildirisi’nde spor dünyasını doğrudan ilgilendirebilecek iki önemli konu da yer aldı.

Bunlardan ilki, Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkelerin vatandaşı futbolcuların birbirlerinin liglerinde yabancı olmayan futbolcu statüsünde yer almasına ilişkin istişareler oldu.

Söz konusu düzenlemenin hayata geçirilmesi durumunda Türk devletleri arasında futbolcu hareketliliğinin artması ve kulüplerin oyuncu transferlerinde yeni imkânların ortaya çıkması mümkün olabilir.

Örneğin Türkiye’de forma giyen Azerbaycanlı, Kazakistanlı, Kırgızistanlı veya Özbekistanlı futbolcuların statülerine yönelik değişiklikler gündeme gelebilir.

Ancak Türk Devletleri Teşkilatının Ankara Bildirisi, Türkiye Süper Ligi’ndeki yabancı oyuncu kuralını doğrudan değiştirmiyor.

Böyle bir uygulamanın hayata geçirilmesi için Türkiye Futbol Federasyonu ve ilgili kurumlar tarafından gerekli düzenlemelerin yapılması gerekecek.

Millî takımlar arasında Türk Kupası turnuvası gündemde

Futbol alanındaki ikinci öneri ise Türk devletlerinin millî takımları arasında bir Türk Kupası turnuvası düzenlenmesi oldu.

Bildiride bu konuda yürütülen istişareler kayda geçirildi.

Turnuvanın düzenlenmesi halinde Türk devletleri arasındaki sportif ilişkilerin geliştirilmesi ve millî takımların daha fazla karşılaşma yapmasının sağlanması hedefleniyor.

Ancak organizasyonun tarihi, ev sahibi ülkesi, katılımcıları ve turnuva formatı henüz kesinleşmedi.

KKTC’nin haklarının korunması ve Kıbrıs meselesi bildiride yer aldı

Ankara Bildirisi’nde Kıbrıs meselesine ilişkin değerlendirmelerde de bulunuldu.

Ada’daki mevcut gerçekler temelinde sürdürülebilir bir çözüme ulaşılması ve Kıbrıs Türk halkının haklarının güvence altına alınması gerektiği vurgulandı.

Türk Devletleri Teşkilatında gözlemci statüsünde bulunan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin teşkilatla ilişkilerinin geliştirilmesi, Türk dünyasındaki siyasi ve diplomatik dayanışma açısından önem taşıyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da Ankara Zirvesi öncesinde yayımladığı makalede Kıbrıs Türk halkıyla dayanışmanın sürdürüleceğini ifade etti.

Erdoğan, KKTC’nin teşkilattaki gözlemci statüsünün sağladığı imkânların geliştirilmesine ve kardeş ülkelerle bağlarının güçlendirilmesine önem verdiklerini belirtti.

Gazze için ateşkes, insani yardım ve iki devletli çözüm çağrısı

Türk Devletleri Teşkilatı Ankara Bildirisi’nde Gazze’deki gelişmelere ilişkin mesajlar da yer aldı.

Gazze’de ateşkesin sağlanması, insani yardımların ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması ve iki devletli kalıcı çözüm çağrısı yinelendi.

Bölgede yaşanan insani sorunların giderilmesi ve kalıcı barışın oluşturulması gerektiği vurgulandı.

Türk devletleri arasındaki diplomatik dayanışmanın bölgesel ve küresel istikrara katkıda bulunmasının önemi de bildiride öne çıkan başlıklardan biri oldu.

Türk Devletleri Teşkilatında dönem başkanlığı Türkiye’ye geçti

Ankara’da gerçekleştirilen zirveyle birlikte Türk Devletleri Teşkilatının dönem başkanlığı resmen Azerbaycan’dan Türkiye’ye geçti.

Bildiride Azerbaycan’ın dönem başkanlığı süresince yürüttüğü çalışmalara teşekkür edildi.

Türkiye, bir sonraki olağan zirveye kadar teşkilatın dönem başkanlığını üstlenecek.

Türkiye’nin dönem başkanlığı döneminde ekonomik bütünleşme, ulaştırma bağlantıları, savunma sanayisi, dijital dönüşüm ve kurumsal iş birliğinin geliştirilmesine yönelik çalışmaların sürdürülmesi bekleniyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da zirve öncesindeki açıklamalarında Türkiye’nin dönem başkanlığını Türk dünyasının ortak hedeflerini ileriye taşımak bakımından önemli bir sorumluluk olarak gördüklerini ifade etti.

Türk Devletleri Teşkilatında Genel Sekreter değişimi

Ankara Bildirisi’nde teşkilatın yönetimine ilişkin değişiklikler de yer aldı.

Görev süresi sona eren Kubanıçbek Ömüraliyev’e çalışmalarından dolayı teşekkür edildi.

Yeni Genel Sekreter Büyükelçi Mirvokhid Azimov’a başarı dilekleri iletildi.

Teşkilatın yeni yönetim döneminde Ankara Bildirisi’nde ortaya konulan hedeflerin ilerletilmesi ve üye ülkeler arasındaki kurumsal koordinasyonun geliştirilmesi bekleniyor.

2027 zirveleri Özbekistan ve Kırgızistan’da yapılacak

Ankara Zirvesi’nde gelecek toplantılara ilişkin takvim de karara bağlandı.

Türk Devletleri Teşkilatının 14. Zirvesi’nin 2027 yılında Özbekistan’da yapılması kararlaştırıldı.

Yine 2027 yılında gerçekleştirilecek gayriresmî zirveye ise Kırgızistan ev sahipliği yapacak.

Özbekistan’ın önerisi üzerine 2027 yılının Türk Devletleri Teşkilatı genelinde “Doğa Koruma Yılı” ilan edilmesi de benimsendi.

Ankara Bildirisi’nin temel kararları ve hedefleri

Ankara Bildirisi Konya sanayisi ve ihracatı açısından ne anlama geliyor?

Ankara Bildirisi’nde yer alan ekonomik bütünleşme ve ulaştırma hedefleri, Türkiye’nin önemli üretim ve ihracat merkezlerinden Konya açısından da dikkat çekiyor.

Konya; makine imalatı, otomotiv yan sanayi, tarım makineleri, gıda, metal işleme, döküm ve çeşitli sanayi kollarında faaliyet gösteren işletmeleriyle Türkiye ekonomisinde önemli bir üretim merkezi konumunda bulunuyor.

Türk devletleri arasında demir yolu, kara yolu ve lojistik bağlantılarının güçlendirilmesi, Konya’daki üreticilerin Orta Asya pazarlarına erişimini kolaylaştırabilecek gelişmeler arasında yer alıyor.

Özellikle Orta Koridor’un geliştirilmesi, taşımacılık sürelerinin iyileştirilmesi ve gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması, ihracatçı işletmelerin rekabet gücü açısından önem taşıyabilir.

Türk Yatırım Fonunun daha etkin kullanılması ve ortak üretim projelerinin geliştirilmesi de Konya’daki sanayi kuruluşları için yeni iş birliği imkânları oluşturabilir.

Konya açısından öne çıkan sektörler

Ancak Ankara Bildirisi kapsamında Konya’ya özel bir yatırım, tesis veya finansman tahsisi açıklanmadı.

Bu nedenle kente yönelik muhtemel ekonomik etkiler, projelerin uygulanmasına ve özel sektörün yeni iş birliği imkânlarını değerlendirmesine bağlı olacak.

Türk dünyasında yeni dönemin merkezinde somut projeler bulunuyor

Ankara’da kabul edilen 163 maddelik bildiri, Türk Devletleri Teşkilatının siyasi, ekonomik, kültürel ve teknolojik iş birliği alanlarını kapsayan geniş bir çerçeve ortaya koydu.

Türkiye’nin dönem başkanlığını devraldığı zirvede ekonomik bütünleşmenin hızlandırılması, ortak ulaştırma ve enerji projelerinin geliştirilmesi, savunma sanayisinde iş birliğinin artırılması, ortak Türk alfabesi çalışmalarının desteklenmesi ve dijital sistemlerin entegrasyonu öncelikli hedefler arasında yer aldı.

Uzay teknolojileri, siber güvenlik, aile ve kadın politikaları ile spor alanındaki girişimler de teşkilatın iş birliği gündeminin genişlediğini gösterdi.

Bununla birlikte bildiride yer alan hususların bir bölümü kesinleşmiş kararlardan, bir bölümü ise geliştirilmesi hedeflenen projelerden, önerilerden ve devam eden istişarelerden oluşuyor.

Ankara Bildirisi’nin temel mesajı, Türk devletlerinin ortak tarih ve kültür temelindeki dayanışmasını ekonomik, siyasi, teknolojik ve kurumsal alanlarda daha somut kazanımlara dönüştürmesi oldu.

Ankara Bildirisi’nin resmî tam metni

Türk Devletleri Teşkilatı, 30 Ekim 2026 tarihinde kabul edilen Ankara Bildirisi’ni resmî internet sitesinde yayımladı.

163 maddelik belgenin aslına, teşkilatın yayımladığı Ankara Bildirisi resmî belge sayfasından ulaşılabiliyor.