Dünya Bankası’ndan küresel ekonomi için kritik uyarı: Emtia fiyatları yüzde 23 artacak, petrol ve altında sert yükseliş bekleniyor

Dünya Bankası, 28 Ekim 2026 tarihinde yayımladığı Emtia Piyasaları Görünüm Raporu’nun ekim sayısında, küresel ekonominin enerji, tarım ve metal piyasalarında aynı anda yaşanan arz ve fiyat şoklarıyla karşı karşıya olduğunu ortaya koydu.

Rapora göre, Orta Doğu’daki çatışmaların petrol üretimini ve sevkiyatını olumsuz etkilemesi, Karadeniz üzerinden yapılan tahıl taşımacılığındaki aksamalar ve El Nino hava olayının tarımsal üretim üzerindeki riskleri, emtia fiyatlarında yükselişi hızlandırıyor.

Küresel emtia fiyatlarının 2026 yılında yüzde 23,1 artmasının, 2027’de ise yüzde 7 gerilemesinin beklendiği bildirildi. Ancak bu gerileme tahmini, uluslararası çatışmalarda yeni ve büyük bir tırmanış yaşanmayacağı varsayımına dayanıyor.

Dünya Bankası, mevcut risklerin ağırlaşması durumunda petrol ve gıda fiyatlarında temel tahminlerin çok üzerinde artışlar görülebileceği uyarısında bulundu.

Dünya Bankası’nın 2026 ve 2027 emtia fiyat tahminleri

Raporda enerji, gıda, gübre, metal ve değerli metal piyasaları için açıklanan yıllık değişim beklentileri şöyle:

Kaynak: Dünya Bankası, Ekim 2026 Emtia Piyasaları Görünüm Raporu. Oranlar önceki yıla göre tahmini değişimi göstermektedir; gerçekleşmiş yıl sonu verileri değildir.

Petrol fiyatlarında dört yılın en yüksek seviyeleri bekleniyor

Dünya Bankası’nın raporunda en dikkat çekici başlıklardan birini enerji piyasaları oluşturdu.

Orta Doğu’daki çatışmaların küresel petrol arzını daraltması ve stokların azalması nedeniyle enerji fiyatlarının üç yıllık düşüş eğiliminin ardından 2026’da yüzde 32 yükselmesi bekleniyor.

Raporda Brent türü ham petrolün 2025 yılında ortalama 69 dolar olan varil fiyatının, 2026’da 91 dolara çıkacağı, 2027’de ise 79 dolara gerileyeceği tahmin edildi.

Dünya Bankası, petrol stoklarının azalmasıyla uluslararası enerji piyasalarının yeni arz kesintilerine karşı daha savunmasız hale geldiğine dikkat çekti.

Özellikle Orta Doğu’daki çatışmaların şiddetlenmesi ve Rusya’nın petrol altyapısındaki hasarın devam etmesi durumunda fiyatların mevcut tahminlerin üzerine çıkabileceği belirtildi.

Küresel petrol arzında 40 yılı aşkın sürenin en büyük daralması

Rapora göre, dünya genelinde petrol arzının 2026 yılında yüzde 5,2 azalması bekleniyor.

Bu gerileme, 2020’de yaşanan küresel ekonomik daralma dönemi hariç tutulduğunda, 40 yılı aşkın sürenin en büyük petrol arzı düşüşü olarak değerlendiriliyor.

Petrol tüketiminde de yüzde 2,5 oranında azalma öngörülüyor. Bu düşüşün 1980 ve 2020 yıllarının ardından kayıtlardaki en büyük üçüncü yıllık daralma olması bekleniyor.

Yüksek fiyatların tüketimi baskılaması ve özellikle Çin’de elektrikli araçların yaygınlaşması petrol talebini azaltırken, üretimin tüketimin altında kalması stokların erimesine yol açıyor.

Dünya Bankası, söz konusu dengesizliğin enerji piyasalarında yeni fiyat dalgalanmalarını tetikleyebileceğine işaret ediyor.

Gıda fiyatlarında yükseliş iki yıl devam edebilir

Enerji piyasalarındaki gelişmelerin yanı sıra tarımsal üretim ve uluslararası gıda ticareti de küresel risklerin merkezinde yer alıyor.

Dünya Bankası, gıda emtia fiyatlarının 2026 yılında yüzde 10,3, 2027 yılında ise yüzde 7,2 yükselmesini bekliyor.

Böylece iki yıldaki toplam artışın yaklaşık yüzde 18’e ulaşması öngörülüyor.

Raporda gıda fiyatlarını artıran başlıca gelişmeler arasında Karadeniz üzerinden gerçekleştirilen tahıl sevkiyatlarındaki aksamalar, El Nino hava olayının tarımsal üretimi tehdit etmesi ve yüksek akaryakıt ile gübre fiyatlarının üretim maliyetlerini artırması gösterildi.

Enerji ve gübre maliyetlerindeki yükselişin çiftçilerin üretim giderlerini artırabileceği, bunun da özellikle temel gıda ürünlerinin fiyatlarına yansıyabileceği değerlendiriliyor.

Gübre fiyatlarında yüzde 14,3 artış öngörülüyor

Tarımsal üretim açısından önemli girdilerden biri olan gübre fiyatlarında da yükseliş beklentisi bulunuyor.

Dünya Bankası, yılın ilk bölümünde üre fiyatlarında yaşanan sert artışların ardından gübre fiyatlarının 2026 genelinde yüzde 14,3 yükselmesini bekliyor.

2027 yılında ise gübre fiyatlarının yaklaşık olarak 2025 seviyelerine geri dönmesi öngörülüyor.

Yüksek gübre fiyatlarının tarımsal üretim maliyetlerini artırması, özellikle gübre kullanımının yoğun olduğu tahıl üretiminde çiftçilerin maliyetlerini doğrudan etkileyebilecek unsurlar arasında değerlendiriliyor.

Altın ve gümüşte dikkat çeken yükseliş beklentisi

Dünya Bankası raporunda değerli metaller için açıklanan tahminler de dikkat çekti.

Küresel jeopolitik riskler, para politikalarına ilişkin belirsizlikler ve güvenli liman varlıklarına yönelik talebin güçlü kalması nedeniyle değerli metal fiyatlarının 2026 yılında yüzde 39,9 artması bekleniyor.

Altın fiyatlarında yüzde 33,6, gümüş fiyatlarında ise yüzde 75,9 oranında yükseliş öngörülüyor.

2027 yılında altın fiyatlarının yüzde 7,6, gümüş fiyatlarının yüzde 11,4 ve değerli metallerin genelinde fiyatların yüzde 8,3 gerileyeceği tahmin ediliyor.

Ancak Dünya Bankası, 2027 yılında beklenen bu düşüşe rağmen değerli metal fiyatlarının 2015-2019 dönemindeki ortalama seviyelerinin üç katından daha yüksek kalacağına işaret ediyor.

Sanayi metallerinde rekor fiyat beklentisi

Rapora göre, metal fiyatlarının 2026 yılında yüzde 24,5 yükselerek yeni zirvelere ulaşması bekleniyor.

Alüminyum, bakır ve kalay fiyatlarında rekor seviyeler görülmesinde yenilenebilir enerji yatırımları, elektrikli araç üretimi, veri merkezlerinin genişlemesi ve küresel arz kesintileri etkili oluyor.

Özellikle elektrik altyapısı ve enerji dönüşümünde yoğun kullanılan bakır ve alüminyuma yönelik talebin fiyatları desteklediği belirtiliyor.

Dünya Bankası, metal fiyatlarının 2027 yılında yüzde 3,3 gerilemesini öngörüyor.

En kötü senaryo: Petrol 105 dolar, gıda fiyatları 2022 seviyesinin üzerine çıkabilir

Dünya Bankası, temel tahminlerinin yanı sıra küresel risklerin aynı anda ağırlaştığı olumsuz bir senaryoyu da değerlendirdi.

Rapora göre Orta Doğu’daki çatışmaların genişlemesi, Karadeniz tahıl sevkiyatlarına yönelik saldırıların artması ve çok şiddetli bir El Nino olayının yaşanması halinde enerji ve gıda fiyatlarında yeni bir sıçrama meydana gelebilir.

Bu senaryoda Brent petrolün 2027 yılı ortalama varil fiyatının 105 dolara ulaşabileceği, gıda emtia fiyatlarının ise temel tahminlerin yüzde 12 üzerine çıkabileceği belirtildi.

Böyle bir gelişmenin gıda fiyatlarını 2022’de görülen yüksek seviyelerin de üzerine taşıyabileceği ve düşük gelirli ülkelerde gıdaya erişimi daha da zorlaştırabileceği uyarısı yapıldı.

Dünya Bankası, bu risklerin gerçekleşmesi halinde daha fazla insanın aşırı yoksulluğa sürüklenebileceğini vurguladı.

Krizden etkilenen ülkeler için 60 milyar dolara kadar kaynak

Küresel fiyat artışlarının ekonomik ve sosyal etkilerini hafifletmek amacıyla Dünya Bankası Grubu’nun çeşitli finansman araçlarını devreye aldığı açıklandı.

Bu kapsamda önceden düzenlenmiş 25 milyar dolarlık finansman dahil olmak üzere toplam 50 milyar ile 60 milyar dolar arasında kaynak kullanıma sunuldu.

Finansmanın özellikle sosyal koruma programları, düşük gelirli ülkelerin mali kapasitesinin güçlendirilmesi ve işletmeler ile çiftçilerin finansmana erişiminin desteklenmesi için kullanılabileceği belirtildi.

Ayhan Köse: Enflasyon, gıda güvencesizliği ve ekonomik büyüme risk altında

Dünya Bankası Başekonomist Yardımcısı ve Beklentiler Grubu Direktörü Ayhan Köse, raporun yayımlanmasının ardından yaptığı değerlendirmede, emtia piyasalarının aynı anda birden fazla büyük şokun etkisi altında olduğunu belirtti.

Köse, yükselen enerji maliyetleri ile uluslararası ticarette yaşanan aksamaların geniş bir ürün grubunda fiyat artışlarına neden olduğunu ifade etti.

Bu gelişmelerin enflasyonla mücadeleyi zorlaştırabileceğini, gıda güvencesizliğini artırabileceğini ve ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyebileceğini vurgulayan Köse, özellikle en yoksul kesimlerin korunması gerektiğine dikkat çekti.

Köse ayrıca ağır borç yükü altında bulunan düşük gelirli ülkelere destek sağlanmasının öncelikli olması gerektiğini bildirdi.

Türkiye ve Konya ekonomisi açısından ne anlama geliyor?

Dünya Bankası’nın tahminleri Türkiye açısından enerji ithalatı, tarımsal üretim maliyetleri, sanayi girdileri ve enflasyon kanalları üzerinden önem taşıyor.

Petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi, Türkiye’de akaryakıt ve taşımacılık maliyetleri üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabilir. Uluslararası enerji maliyetlerindeki artışın üretim ve lojistik giderlerine yansıması, gıdadan sanayi ürünlerine kadar birçok sektörde maliyetleri etkileyebilir.

Özellikle tarım ve sanayi üretiminin önemli merkezlerinden biri olan Konya açısından gübre, akaryakıt ve metal fiyatlarındaki gelişmeler dikkatle takip edilmesi gereken başlıklar arasında bulunuyor.

Konya’da buğday, arpa ve diğer tarım ürünlerinin üretim maliyetleri bakımından gübre ve mazot fiyatlarının seyri belirleyici olabilir. Dünya Bankası’nın 2026 yılı için öngördüğü yüzde 14,3’lük küresel gübre fiyatı artışı, yurt içi fiyatlara ve döviz kuru gelişmelerine bağlı olarak çiftçilerin maliyetlerini etkileyebilir.

Öte yandan metal fiyatlarında beklenen yüzde 24,5’lik yükseliş, Konya’daki makine imalatı, otomotiv yan sanayi, metal işleme ve tarım makineleri sektörlerinde hammadde maliyetleri açısından önem taşıyor.

Ancak küresel emtia fiyatlarındaki artışların Türkiye’deki üretici ve tüketici fiyatlarına aynı oranda yansıması beklenmemeli. Döviz kuru, vergiler, enerji fiyatlandırması, ithalat koşulları ve yurt içi arz-talep dengesi nihai maliyetleri belirleyen diğer unsurlar arasında yer alıyor.

Dünya Bankası’nın ekim raporu, 2026 yılı tamamlanmadan açıklanan tahminlerden oluşuyor. Bu nedenle özellikle petrol, altın, gümüş ve tarım ürünleri için belirtilen oranlar kesinleşmiş yıl sonu fiyat değişimleri değil, küresel piyasalara ilişkin beklentileri yansıtıyor.

Kaynak: Dünya Bankası – Ekim 2026 Emtia Piyasaları Görünüm Raporu