Nöbetçi Eczaneler
Bilim dünyasında dikkat çeken bir keşfe imza atıldı. Bolivya’nın And Dağları’nın doğu yamaçlarındaki Yungas bölgesinde yaşayan küçük bir yabani kedinin bağımsız bir tür olduğu belirlendi.
Uluslararası araştırma ekibi tarafından Leopardus tilcayo adı verilen tür hakkındaki çalışma, bilimsel dergi Current Biology’de yayımlandı. Araştırmacılar, bulgunun yaşayan kedigiller açısından bir asrı aşan sürede gerçekleştirilen ilk yeni tür tanımlaması olduğunu bildirdi.
Hikâye 2016’da bulunan bir yavruyla başladı
Yeni türün bilimsel olarak ortaya çıkarılmasına uzanan süreç yaklaşık 10 yıl öncesine dayanıyor.
Bolivyalı biyolog ve National Geographic araştırmacısı Paola Nogales-Ascarrunz, 2016 yılında Yungas bölgesindeki bir yaban hayatı merkezinden “alışılmadık bir kedi” bulunduğuna ilişkin telefon aldı.
Hayvan, orman yakınlarındaki bir yolda yavru halde bulunmuş ve başlangıçta evcil kedi olduğu düşünülerek bir süre evde beslenmişti. Daha sonra Senda Verde adlı yaban hayatı merkezine götürüldü.
Nogales-Ascarrunz da ilk incelemelerinde kedinin daha önce bilinen Leopardus tigrinus türlerinden biri olabileceğini düşündü. Ancak hayvanın fiziksel özellikleri ve daha sonra yapılan genetik çalışmalar farklı bir tablo ortaya çıkardı.
38 kediden alınan genetik veriler incelendi
Araştırmada Güney ve Orta Amerika’nın farklı bölgelerinden 38 Leopardus örneğine ait genetik veriler incelendi. Bunlar arasında müzelerde muhafaza edilen örnekler de bulunuyordu.
Genom analizleri sonucunda tilcayonun diğer kaplan kedilerinden genetik olarak ayrıldığı ve ayrı bir tür oluşturduğu belirlendi. Araştırmacılara göre Leopardus tilcayo soyunun diğer yakın akrabalarından yaklaşık 1,4 milyon yıl önce ayrıldığı tahmin ediliyor.
Çalışma ayrıca Güney Amerika’daki kaplan kedilerinin genetik çeşitliliğinin düşünülenden daha fazla olduğunu ortaya koydu. Araştırmacılar bu grupta beş farklı tür bulunduğunu belirledi.
Ev kedisinden daha küçük
Leopardus tilcayo, oldukça küçük yapısıyla dikkat çekiyor.
Bilim insanlarının incelediği bireyin yaklaşık 46 santimetre vücut uzunluğuna ve 1,4 kilogram ağırlığa sahip olduğu belirtildi. Bu ölçüler hayvanı ortalama bir ev kedisinden daha küçük hale getiriyor.
Tilcayonun kürkü açık kahverengi. Gövdesinin üzerinde ise leopar desenlerini andıran düzensiz koyu renkli rozetler bulunuyor.
Adını bölge halkından aldı
Yeni türün adı da Bolivya’nın Yungas bölgesinden geliyor.
Bölgede yaşayan toplulukların küçük yabani kediyi uzun süredir “tilcayo” olarak adlandırdığı belirtildi. Bilim insanları da yerel bilgi ve kültürel mirasa atıfta bulunmak amacıyla bu ismi bilimsel adlandırmada korudu.
Bu nedenle gelişmeyi “insanların daha önce hiç görmediği bir kedinin keşfedilmesi” şeklinde değerlendirmek doğru değil. Hayvan bölge halkı tarafından zaten biliniyordu; yeni olan, yapılan genetik incelemeler sonucunda onun ayrı bir tür olduğunun bilimsel olarak kanıtlanıp tanımlanması.
Şimdilik yalnızca Bolivya’da doğrulandı
Bilim insanlarının elindeki veriler Leopardus tilcayonun şu ana kadar Bolivya’nın Yungas ormanlarında yaşadığını gösteriyor. Türün gerçek yayılış alanı, doğadaki birey sayısı ve yaşam biçimi konusunda ise henüz sınırlı bilgi bulunuyor.
Kamera kapanlarından elde edilen ilk gözlemler kedinin gece daha aktif olabileceğini gösterirken, dışkı örneklerinde bulunan kalıntılar küçük kemirgenlerin beslenmesinde yer aldığını düşündürüyor.
Araştırmacılar bundan sonraki süreçte tilcayonun popülasyon büyüklüğünü, yaşam alanını ve karşı karşıya olduğu tehditleri belirlemeyi hedefliyor.
1923’ten sonra bir ilk
Yeni türün tanımlanmasını önemli kılan noktalardan biri de kedigiller ailesinde bu ölçekte yeni bir türün uzun süredir bilimsel literatüre eklenmemiş olması.
Bilim insanlarının değerlendirmesine göre Leopardus tilcayo, 1923’ten bu yana yeni bir yaşayan kedigil türünün bilimsel olarak tanımlandığı ilk örnek olarak kayıtlara geçti.
Araştırmanın sonuçları yalnızca yeni bir türü ortaya çıkarmakla kalmadı; Güney Amerika’nın küçük yabani kedilerinin evrimsel geçmişinin ve genetik çeşitliliğinin daha önce düşünülenden daha karmaşık olduğunu da gösterdi.