Nöbetçi Eczaneler
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 2025 yılı dış politikasını değerlendirdiği toplantıda hem geride kalan yılın muhasebesini yaptı hem de bölgedeki yeni risklere ilişkin Ankara’nın pozisyonunu netleştirdi.
Toplantının en dikkat çeken başlığı ise, İran’da tırmanan iç gerilim ve buna eşlik eden ABD mesajları oldu. Fidan, Türkiye’nin bu süreçteki tavrını, “Biz İran’a yönelik bir askeri müdahaleye karşıyız. İran’ın kendi içindeki otantik sorunlarını kendisinin çözmesi gerekiyor.” sözleriyle özetledi.
“İran’da olacak her şey bizi yakından ilgilendiriyor”
İran–ABD hattındaki gerilimi yakından takip ettiklerini vurgulayan Fidan, Ankara’nın pozisyonunu “komşuluk” vurgusu üzerinden anlattı:
“Bizim sınır komşumuz, yüzyıllardır değişmeyen bir sınırımız var. İki halk birbirine çok benziyor; yoğun bir ticari ve sosyal ilişki söz konusu. Dolayısıyla İran’da olacak her şey bizi yakından ilgilendiriyor.”
Fidan, uzun yıllardır yaptırımlar ve politik uyuşmazlıklarla boğuşan İran’da daha geniş bir istikrarsızlık dalgasının tüm bölgeyi sarsabileceğine dikkat çekti. Geçtiğimiz aylarda yaşanan ve “12 gün savaşları” olarak anılan gerilimde önce İsrail’in, ardından ABD’nin saldırılarıyla karşı karşıya kalındığını hatırlatan Fidan, benzer bir senaryonun “asla arzu edilmediğini” ifade etti:
“Bunun tekrar etme olasılığı bizim tasvip ettiğimiz bir şey değil. Biz sorunların diyalogla çözülmesini istiyoruz. Umarım İran ve ABD bu konuyu aralarında çözerler.”
Gazze: “Dünya sınıfta kaldı, ikinci aşama kırılgan”
Fidan’ın değerlendirmesinde 2025 dış politikasının ana dosyalarından biri de Gazze oldu. İsrail’in saldırıları ve ağır insani tabloya işaret eden Fidan, “Gazze’de yaşanan soykırım 2025’in en önemli gündem maddesini teşkil etti. Dünya Gazze’de sınıfta kaldı.” dedi.
Türkiye’nin bu süreçte ateşkes, kalıcı barış ve yeniden imar başlıklarında aktif olmaya devam edeceğini belirten Fidan, Gazze planının ikinci aşamasına geçildiğini hatırlattı:
“Filistinli teknik komitenin Gazze’nin idaresini alması birinci öncelik. Sonrasında barış kurulu ve yönetim kurulunun belirlenmesi gerekiyor. Önümüzdeki birkaç hafta içinde bunun tamamıyla hayata geçmesini bekliyoruz.”
İsrail’in süreci baltalayabilecek adımlar atma riskinin hâlâ masada olduğunu söyleyen Fidan, “Riskler ortada, İsrail’in niyeti ortada.” diyerek, Türkiye’nin sürecin aksamasına karşı ortaklarıyla yakın temasını sürdüreceğini vurguladı.
SDG mesajı: “Kandil bağlantısı yeni keşfedilmiş değil”
Bakan Fidan, Suriye sahasına ve SDG tartışmalarına ilişkin de dikkat çekici ifadeler kullandı. SDG’nin Kandil bağlantısının yeni ortaya çıkmış bir bilgi gibi ele alınmasına tepki gösteren Fidan, Ankara’nın yıllardır aynı uyarıları yaptığını hatırlattı:
“SDG’nin Kandil ile bağının yeni keşfedilmiş gibi karşılanması bizim de hayret ettiğimiz bir konu. En başından beri en büyük problemimizin bu olduğunu söyledik.”
Suriye Kürtlerinin kendi aralarında çözüm arayışlarının, PKK bağlantılı yapılar tarafından gölgelendiğini belirten Fidan, Fırat’ın batısındaki unsurlara yönelik olası operasyonlara da kapıyı kapatmadı:
“10 Mart mutabakatı uygulanmalı. Bizim temennimiz Suriye’de istikrarın sağlanması. Fırat’ın batısındaki unsurlara operasyon gündemde. İnşallah barışçıl yollarla çözülür.”
Avrupa ile ilişkiler: Vize krizi ve göç siyaseti
Fidan’ın değerlendirmesinde, Türkiye–AB ilişkilerinin geleceği ve vize konusundaki tıkanmalar da önemli yer tuttu. Bir yandan ortak perspektif geliştirme çabalarına dikkat çekerken, diğer yandan Avrupa’daki siyasal iklimin göç ve vize politikalarını sertleştirdiğine işaret etti:
“Vize konusunda idari meseleler var ama asıl mesele göç. Avrupa’da ülkeye yabancı girişi, siyasetin bir numaralı sorunu haline geldi. Korkum şu; artık sadece dışarıdan göçü durdurmaktan değil, içeride bulunanların yeniden göç ettirilmesinden söz edildiği bir döneme evrilebilirler.”
Fidan, aşırı sağın yükselişinin göç karşıtı rüzgârla beslendiğini, bunun da yasal göç kanallarını fiilen tıkadığını anlattı.
Ukrayna savaşı ve Avrupa güvenliği
Rusya–Ukrayna savaşına ilişkin de kapsamlı bir çerçeve çizen Fidan, olası bir barış anlaşmasının üç temel ayağından söz etti:
- Anlaşmanın takibi ve uygulanmasının nasıl denetleneceği,
- Ukrayna’nın caydırıcılık kapasitesinin nasıl korunacağı,
- İhlal durumunda devreye girecek mekanizmaların nasıl işleyeceği.
“Avrupa’nın güvenliği Ukrayna’nın güvenliğine bağlı.” diyen Fidan, bu nedenle müzakere süreçlerinin sadece iki ülke arasındaki bir başlık olarak değil, Avrupa güvenlik mimarisinin geleceği açısından okunduğunu kaydetti.
Deprem konteynerleri ve Gazze’ye insani hat
Türkiye’nin 6 Şubat depremlerinin ardından inşa ettiği konteyner kentlerin Gazze’ye gönderilmesi tartışmasına da değinen Fidan, İsrail tarafının konteynerlerde kullanılan metal malzeme nedeniyle güvenlik itirazı yükselttiğini hatırlattı:
“Konteynerleri gündeme getirdik ama İsrail içinde metal olanları kabul etmek istemedi. İşgale direnenlerin bunlardan silah yapacağı yönünde bir tavır var.”
Fidan, Birleşmiş Milletler çatısı altında kurulacak sivil mekanizmalar güçlendiğinde bu dirençlerin azalacağını, teknik engeller kalktığında Türkiye’nin konteynerleri Gazze’ye hızla göndermeye hazır olduğunu vurguladı. Şu anda bölgeye ağırlıklı olarak çadırların gittiğini, ancak bunların koşullara göre her zaman yeterli olmadığını söyledi.
F-35 ve CAATSA: “Mesele sadece uçak değil”
Fidan, Türkiye’nin çıkarıldığı F-35 programı ve CAATSA yaptırımlarına ilişkin de Ankara’nın önceliğini “genel resim” üzerinden tarif etti.
F-35 dosyasını yalnızca bir uçak programı tartışması olarak görmediklerini belirten Fidan, esas hedefin CAATSA yaptırımlarının tamamen ortadan kalkması olduğunu kaydetti:
“Bu sadece F-35 meselesi değil. CAATSA’nın genel olarak ortadan kaldırılması için yürüttüğümüz diplomatik çalışmalar var. İki lider arasında bu sorunların iki ülke gündeminden çıkarılması yönünde irade oluştu. Şimdi o iradenin hayata geçmesinin önündeki teknik zorlukları gidermeye çalışıyoruz.”
2026 içerisinde bu alanda somut ilerleme görmek istediklerini söyleyen Fidan, “CAATSA’nın kalktığına ve F-35 dahil birçok başlığın hayata geçtiğine şahit olmayı umuyoruz.” mesajı verdi.
“Belirsizlik çağında esnek diplomasi”: 2026 takvimi yoğun
Fidan, konuşmasının genel çerçevesinde, dünya siyasetinin artık “önceden yazılmış şablonlarla yönetilemeyeceği” bir belirsizlik dönemine girdiğini vurguladı.
Türkiye’nin bu tabloda “kararlı ama esnek” bir çizgi izleyeceğini belirten Fidan, 2026 yılı için de yoğun bir diplomasi trafiğine hazırlanıldığını söyledi:
“Artık hiçbir ülke dış politikasını önceden planlanmış şablonlara göre yürütecek değil. Çünkü her şey belirsiz. Kriz anlarında tavsiyesi aranan bir ülke konumuna geldiysek, bu uzun yılların birikimiyle olmuştur. 2026’da da inisiyatif alan, sorunlara çözüm üretmeye çalışan bir Türkiye olmaya devam edeceğiz.”
Bu çerçevede, Ankara’nın İran–ABD geriliminde “askeri müdahaleye hayır, diyaloğa evet” diyen çizgisinin, yalnızca komşuluk hukukuna değil; Gazze’den Ukrayna’ya uzanan geniş güvenlik denklemi ve Türkiye’nin “bölgesel istikrar” önceliğine dayandığı mesajı verilmiş oldu.