Nöbetçi Eczaneler
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, CNN Türk’te yayınlanan Tarafsız Bölge programında Ankara’daki su krizi ve belediyelerin sorumluluklarına ilişkin dikkat çeken açıklamalar yaptı. Yumaklı, hem yasal çerçeveyi anlattı hem de Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş’ı sert sözlerle eleştirdi.
Bakan Yumaklı, “Baraj yapmak belediyelerin görevi. Bütün kaynaklar Ankara’ya yetiyor. Ankara’da yaşanan su sıkıntısının sebebi kuraklık değil, beceriksizlik” diyerek tartışmanın tonunu yükseltti.
“Mansur Yavaş’ın yaptığı bir tane baraj yok. Olmayan bir şeyi söylüyorlar. 7 yılda baraj yapılır, istenirse yapılır” ifadelerini kullandı.
“DSİ örnek gösterilen bir kurum, içme suyunda eksiklik kabul edilemez”
Devlet Su İşleri’nin (DSİ) dünyada örnek alınan bir kurum olduğunu belirten Yumaklı, Yusufeli Barajı’nı örnek vererek Türkiye’nin büyük su projelerinin önemli bölümünün DSİ mühendisleri tarafından yapıldığını söyledi.
Türkiye’de su kullanımının yaklaşık yüzde 79’unun tarımsal sulamada, yüzde 11’inin içme-kullanma, yüzde 10’unun ise sanayide kullanıldığını hatırlatan Bakan, buna rağmen öncelik sıralamasının net olduğunun altını çizdi:
“Öncelik içme ve kullanma suyudur. İkinci sırada çevresel su ihtiyacı, üçüncü tarımsal sulama, sonra enerji, en son turizm ve ticari kullanım gelir. İçme suyunda eksiklik kabul edilemez. Bu sadece bakanlığın değil, tüm Türkiye’nin önceliğidir.”
Yumaklı, su yönetiminde yetkili kurumların bu öncelik sırasına göre hareket etmek zorunda olduğunu, “Ben bunu tanımıyorum” deme lüksünün olmadığını vurguladı.
“Kanun açık: Baraj ve içme suyu yatırımları belediyenin görev alanında”
Bakan Yumaklı, tartışmanın merkezine oturan “baraj kimin görevi?” sorusuna, mevzuat üzerinden yanıt verdi.
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nun 7. maddesine atıf yapan Yumaklı, büyükşehir belediyelerinin görev ve sorumluluğunu şöyle özetledi:
“Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları arasındadır.”
Diğer belediyeler için de benzer yükümlülüklerin bulunduğunu söyleyen Yumaklı, DSİ ile belediyelerin rol paylaşımını açıklarken, belediyenin talep etmesi ve kamu yatırım programına girmesi halinde DSİ’nin baraj ve isale hattını yapabildiğini, maliyetin ise protokolle belediyeye yansıtıldığını anlattı.
İstanbul ve diğer şehir örnekleri: “Bu barajları belediyeler yaptı”
Yumaklı, “baraj belediyenin görevi” tezini somut örneklerle destekleyerek, 90’lı yıllardaki İstanbul’u hatırlattı:
“İstanbul’da bidon bidon su için geziyorduk. Sayın Cumhurbaşkanımız belediye başkanıyken Büyükdere, Sultanbahçedere, Kuzludere, Düzdere, Kazandere barajlarını ve Elmalıdere regülatörünü yaptı. 1995–1998 arasında bunlar tamamlandı. Bu barajlar su sorununu çözmede çok kritik oldu. Üstelik İstanbul’un kendi kaynaklarıyla yapıldı.”
Yumaklı, Kocaeli’de Yuvacık ve Namazgah Barajları, Ankara’da ASKİ tarafından yapılan Kavşakkaya Barajı gibi projeleri de örnek göstererek, “Bunların hepsini belediyeler yaptı. Hizmet götüremediğinizde ‘ben sorumlu değilim’ demek sorumsuzluktur” değerlendirmesinde bulundu.
Ankara’nın su sistemi ve “yanlış yönetim” iddiası
Programda, Ankara’ya suyun üç ana hat üzerinden geldiğini anlatan Yumaklı, sistemi kısaca şöyle özetledi:
- Çamlıdere Barajı ve Gerede sistemi üzerinden İvedik Arıtma Tesisi’ne gelen hat,
- Kurtboğazı hattı,
- Kesikköprü Barajı’ndan gelen hat.
Bu üç hattan İvedik’e su geldiğini, oradan da Ankara’ya dağıtım yapıldığını belirten Yumaklı, son dönemde yaşanan krizin “kuraklıkla değil, yanlış işletmeyle” ilgili olduğunu savundu:
“Kesikköprü’den gelen hatta elektrik gideri oluşunca, Çamlıdere’den gelen kendi basıncıyla çalışan hatta yüklenildi. Çamlıdere’den o kadar çok su çektiler ki seviye düştü, baraj suyu kendi basıncını kaybetti. Arıtma tesisine su alamayınca Ankara susuz kaldı. Oysa basıncı destekleyecek pompa sistemini kurmaları gerekiyordu. Bu kadar basit ve komik bir durum.”
“Koyunbaba suyu için izin istendi ama hat hâlâ yapılmadı”
Bakan Yumaklı, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş ile yaptığı bir telefon görüşmesini de anlattı. Yavaş’ın, Çankırı sınırlarındaki Koyunbaba Barajı’ndan 3 ay için 9 milyon metreküp su talep ettiğini aktararak şunları söyledi:
“Eylül’de aradı, ‘Su problemi yaşayacağız, Koyunbaba Barajı’ndan su verir misiniz?’ dedi. ‘Ne gerekiyorsa yaparız’ dedim. Arkadaşlar görüştü, izin verildi. Hattı çekmesi gerekiyordu, hâlâ yapmadı.”
Yumaklı, Ankara’da kayıp-kaçak oranına da dikkat çekerek, “Barajdan 100 birim su veriyorsunuz, çeşmeden 60 birimi geliyor. Ankara’da kayıp-kaçak oranı yüzde 47. Hedefimiz yüzde 20. Arıtma tesisine gelen suyu vatandaşa ulaştıramıyorsunuz, bu da belediyenin sorumluluğu” dedi.
“Partisine bakmayız, mühendisin dediği olur”
Belediyelerle yapılan iş birliğinde siyasi ayrım gözetmediklerini söyleyen Yumaklı, “Cumhurbaşkanımız ‘Hizmette partisine bakmayız’ diyor. Ben niye tersini düşüneyim?” ifadelerini kullandı.
Projelerde kararın teknik raporlara göre alındığını vurgulayan Bakan, “Hiçbir belediye ‘Ben istedim, evet dediler’ diyemez. Mühendisler çalışır, fizibiliteye bakılır. ‘Paşa gönlüm istedi kabul ettim, istemedi reddettim’ diye bir şey yok. Türkiye böyle bir ülke değil” dedi.
“Mansur Yavaş’ın yaptığı bir tane baraj yok”
Tartışmanın en net ve siyasi mesaj içeren cümleleri ise Mansur Yavaş’la ilgili oldu. Yumaklı, Yavaş’ın “Çamlıdere’den hattı biz yapıyoruz, parasını biz ödüyoruz” sözlerini hatırlatarak şunları söyledi:
“Hazine ve Maliye Bakanlığı finansmanı sağlıyor, ABB ‘ben öderim’ diyor. Yatırım planına aldık, projeyi 2027 için planlamıştık, 2026’da bitireceğiz. Temel atma törenine ben de Mansur Yavaş da davet edildik. ASKİ Genel Müdürü katıldı, ben gidemedim.
Mansur Yavaş’ın yaptığı bir tane baraj yok. Olmayan bir şeyi söylüyorlar. 7 yılda baraj yapılır, istenirse yapılır.”
Yumaklı, Ankara’nın su sorununun özüne ilişkin değerlendirmesini ise şu cümleyle özetledi:
“Ankara’da yaşanan sorun kuraklık değil, beceriksizlik.”