Nöbetçi Eczaneler
“Biyolojik yaş, yaşam tarzıyla şekilleniyor”
Günümüzde yaşlılık kavramı yeniden tanımlanıyor. Eskiden “ileri yaş” olarak görülen dönemlerde bugün birçok kişi aktif, üretken ve bağımsız bir yaşam sürdürebiliyor. Peki takvim yaşı 80’e geldiğinde biyolojik yaşın 60 olması mümkün mü?
Acıbadem Kadıköy (Dr. Şinasi Can) Hastanesi İç Hastalıkları ve Geriatri Uzmanı Prof. Dr. Berrin Karadağ, bilimsel çalışmaların bunun mümkün olabileceğini ortaya koyduğunu belirtti. Karadağ, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının biyolojik yaş üzerinde belirleyici olduğunu vurgulayarak, uzun ve sağlıklı yaşam için 10 temel kurala dikkat çekti.
Prof. Dr. Karadağ, “Geriatri yani yaşlılık bilimi alanındaki çalışmalar ve klinik gözlemlerimiz, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının biyolojik yaşımızı önemli ölçüde etkileyebildiğini, uzun ve sağlıklı yaşam için 10 temel kuralın 10’unu da uygulamak gerektiğini gösteriyor” dedi.
Teknoloji ve tıptaki gelişmeler umut veriyor
Tıp ve teknolojide yaşanan hızlı gelişmelerin de katkısıyla, temel sağlık kurallarına dikkat edildiğinde ileri yaşlarda çok daha kaliteli bir yaşam sürmenin mümkün hale geldiğini belirten Prof. Dr. Karadağ, 18-24 Mart Ulusal Yaşlılar Haftası kapsamında önemli açıklamalarda bulundu.
Karadağ, kişilerin kendi yaşam alışkanlıklarını gözden geçirebilmesi için 10 sorudan oluşan bir test önerirken, uzun ve sağlıklı yaşamanın temel ilkelerini de sıraladı.
1. Sağlıklı beslenme ilk sırada yer alıyor
Sağlıklı yaş almanın temel taşlarından birinin dengeli ve yeterli beslenme olduğunu belirten Karadağ, ilerleyen yaşla birlikte metabolizmanın değiştiğini, kas kütlesinin azalabildiğini ve bazı vitamin-mineral ihtiyaçlarının arttığını söyledi. Sebze, meyve, tam tahıl, sağlıklı yağlar ve kaliteli protein kaynaklarından zengin bir beslenme düzeninin önemine işaret eden Karadağ, özellikle Akdeniz tipi beslenmenin kalp ve beyin sağlığını desteklediğini ifade etti.
2. Kaslar her yaşta güçlendirilebiliyor
Yaş ilerledikçe kas kütlesinin azaldığını, buna karşılık yağ oranının artabildiğini belirten Prof. Dr. Karadağ, bunun hareket kabiliyetini olumsuz etkileyebileceğini söyledi. Ancak kasların her yaşta çalıştırılabileceğini vurgulayan Karadağ, 70-80 yaşında egzersize başlayan bireylerde bile kas gücü ve denge kapasitesinde belirgin iyileşmeler gözlemlediklerini kaydetti.
3. Hareketsizlik en büyük risklerden biri
İleri yaşlarda en büyük riskin çoğu zaman hastalık değil, hareketsizlik olduğuna dikkat çeken Karadağ, kas kaybı, denge sorunları, hücre yaşlanması ve bağımsızlığın azalmasının bunun sonucu olarak ortaya çıkabildiğini belirtti. Haftada en az 150 dakika orta düzey fiziksel aktivite yapılmasının kasları ve kalp-damar sistemini desteklediğini, uyku kalitesini artırdığını ve depresyon riskini azalttığını söyledi.
4. Beyin de kaslar gibi çalıştıkça güçleniyor
Zihinsel sağlığın korunması için beynin aktif tutulması gerektiğini belirten Karadağ; kitap okumanın, yeni bir şey öğrenmenin, bulmaca çözmenin, müzikle ilgilenmenin ve yeni hobiler edinmenin önemine dikkat çekti. Emeklilik sonrası yeni bir dil öğrenen ya da yıllardır ertelediği hobilerine yönelen kişilerin hem zihinsel hem de duygusal açıdan olumlu etki gördüğünü belirtti.
5. Sosyal bağlar yaşlanma üzerinde belirleyici
Yalnızlığın sağlık üzerinde sigara kadar olumsuz etkiler oluşturabildiğini ifade eden Prof. Dr. Karadağ, aile ilişkileri, arkadaş görüşmeleri, grup aktiviteleri ve gönüllülük çalışmalarının ileri yaşta hem ruh sağlığı hem de bilişsel sağlık açısından koruyucu rol oynadığını söyledi. Sosyal ilişkilerin unutkanlık ve depresyona karşı da önemli bir destek sağladığını vurguladı.
6. Protein tüketimi ihmal edilmemeli
Yaşlılık döneminde protein ihtiyacının çoğu zaman göz ardı edildiğini belirten Karadağ, kas sağlığını korumak için yeterli protein alımının büyük önem taşıdığını ifade etti. Balık, yumurta, süt ürünleri, baklagiller ve kaliteli bitkisel protein kaynaklarının günlük beslenmede yer alması gerektiğini belirten Karadağ, egzersizle birlikte yeterli protein alımının kas kaybını azaltmada önemli rol oynadığını söyledi.
Prof. Dr. Karadağ, “Yaşlılık döneminde protein ihtiyacı genellikle göz ardı edilir. Oysa kas sağlığını korumak için yeterli protein alımı büyük önem taşır. Balık, yumurta, süt ürünleri, baklagiller ve kaliteli bitkisel protein kaynakları günlük beslenmede yer almalıdır. Özellikle egzersiz ile birlikte yeterli protein alımı kas kaybını azaltmada önemli rol oynar. Kas kaybı (sarkopeni) riskini ne kadar öteleyebilirsek, o denli dinç, aktif ve dinamik yaş alabiliriz” dedi.
7. Kaliteli uyku vücudu yeniliyor
Uyku, vücudun kendini yenilediği en önemli süreçlerden biri olarak öne çıkıyor. Yetişkinlerin günde 7-8 saat kaliteli uykuya ihtiyaç duyduğunu belirten Karadağ, yetersiz ya da düzensiz uykunun bağışıklık sisteminin zayıflamasına, kilo artışına, kalp-damar hastalıklarına ve hafıza sorunlarına yol açabileceğini söyledi.
8. Stres yönetimi hem ruhu hem bedeni koruyor
Uzun süreli ve kontrolsüz stresin kalp hastalıkları riskini artırdığını ve bağışıklık sistemini zayıflattığını belirten Karadağ, stresin yönetilebilmesinin hem ruh sağlığını hem de uzun vadede fiziksel sağlığı korumada kritik rol oynadığını ifade etti. Düzenli egzersiz, nefes çalışmaları, doğada zaman geçirmek ve sosyal ilişkileri güçlendirmek, önerilen yöntemler arasında yer aldı.
9. Tütün ve alkolden uzak durmak şart
Sigara içmenin yanı sıra sigara dumanına maruz kalmanın da son derece zararlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Karadağ, aşırı alkol tüketiminin de karaciğer hastalıklarından kalp sorunlarına kadar pek çok sağlık problemine yol açabildiğini söyledi. Uzun ve sağlıklı bir yaşam için tütün ürünlerinden, elektronik sigaradan ve alkolden uzak durulması gerektiğini kaydetti.
10. Düzenli sağlık kontrolleri bağımsız yaşamın anahtarı
Sağlıklı yaş almanın en önemli unsurlarından birinin düzenli sağlık kontrolleri olduğunu belirten Karadağ; tansiyon, diyabet, kemik sağlığı, görme ve işitme gibi birçok durumun erken fark edildiğinde çok daha kolay yönetilebildiğini ifade etti.
Prof. Dr. Karadağ, “Geriatri yaklaşımında amaç yalnızca hastalıkları tedavi etmek değil; bağımsız yaşamı mümkün olduğunca uzun süre korumaktır. Bu nedenle de düzenli sağlık kontrolleri ile yaşımız ilerlemiş olsa bile, kendi işimizi kendimiz görmeye, aktif hayata katılmaya ve hayattan keyif almaya devam edebiliriz” diye konuştu.
Uzun ve sağlıklı yaşam için 10’da 10 şart
Uzmanlara göre, ileri yaşlarda da dinç, aktif ve bağımsız kalmanın yolu; sağlıklı beslenmeden egzersize, kaliteli uykudan stres yönetimine, sosyal ilişkilerden düzenli sağlık kontrollerine kadar pek çok başlıkta dengeli bir yaşam tarzı benimsemekten geçiyor. Prof. Dr. Berrin Karadağ’ın paylaştığı 10 soruluk test ise, kişinin kendi yaşam alışkanlıklarını gözden geçirmesi için önemli bir rehber niteliği taşıyor.