23 Nisan’ın Bayram İlanından Çocuklara Armağan Edilişine Uzanan Tarihi Süreç

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) açılışının ardından, 23 Nisan’ın milli bayram olarak kabul edilmesi süreci, Cumhuriyet tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olarak kayıtlara geçti. 23 Nisan’ın “Milli Bayram” ilan edilmesine ilişkin kanun, Birinci Büyük Millet Meclisi’nin açılışından tam bir yıl sonra, 23 Nisan 1921’de kabul edildi.

İki maddeden oluşan kanunun ilk maddesinde, “Türkiye Büyük Millet Meclisinin ilk yevmi küşadı olan 23 Nisan günü milli bayramdır” ifadesine yer verilirken, ikinci maddede ise kanunun yürütülmesinden TBMM’nin sorumlu olduğu belirtildi. Söz konusu karar, 2 Mayıs 1921 tarihli ve 13 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak kamuoyuna duyuruldu.

Çocukların Ön Planda Olduğu Kutlamalar

1921 yılında milli bayram olarak kabul edilen 23 Nisan, ilk yıllardan itibaren yapılan kutlamalarda çocukların ön planda olduğu bir gün haline geldi. Mustafa Kemal Atatürk, bu özel günü 1929 yılından itibaren çocuklara armağan ederek bayrama farklı bir anlam kazandırdı. Böylece 23 Nisan, ilk kez 1929’da “Çocuk Bayramı” olarak kutlandı ve dünyada çocuklara ithaf edilen ilk bayram olma özelliğini kazandı.

Anadolu Ajansı, “En büyük eserim Cumhuriyet” diyen ve onu yeni nesle emanet eden Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün dijital restorasyon teknikleriyle iyileştirdiği fotoğraflarıyla “100 Fotoğrafla Atatürk” koleksiyonu hazırladı. Mustafa Kemal Atatürk, Ankara’da “23 Nisan Milli Bayramı” kutlamalarında. (Arşiv-23.04.1922)

Ulusal Egemenlik Vurgusu

Saltanatın kaldırıldığı 1 Kasım 1922 tarihi bir süre “Milli Hakimiyet Bayramı” olarak kutlansa da bu uygulama zamanla sona erdi. 23 Nisan ise 27 Mayıs 1935’te çıkarılan Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun ile “Ulusal Egemenlik Bayramı” olarak tanımlandı. Kanunda, bayramın 22 Nisan öğleden sonra başlayıp 23 Nisan boyunca devam edeceği hükme bağlandı.

1981 tarihli Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun’da 1983 yılında yapılan değişiklikle bayramın adı “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” olarak güncellendi. Bu değişiklikle birlikte hem milli egemenlik vurgusu hem de çocuklara armağan edilmesi resmi olarak bir araya getirildi.

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün, Türk çocuklarına armağan ettiği 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın yurt genelindeki ilk kutlamalarına ilişkin belgeler, TBMM arşivinde özenle muhafaza ediliyor. Meclis arşivindeki 23 Nisan kutlamalarına ait çok sayıda fotoğrafta, ilk kez Çocuk Bayramı’na katılmanın heyecanını yaşayan miniklerin kıyafetleri ve bayram sevinci dikkati çekiyor.

Uluslararası Boyut Kazandı

1979 yılında ilk kez 6 ülkenin katılımıyla uluslararası bir boyut kazanan 23 Nisan kutlamaları, sonraki yıllarda dünyanın birçok ülkesinden çocukların Türkiye’ye gelmesiyle genişledi. Türkiye, çocuklara bayram hediye eden ve bu bayramı dünya ile paylaşan ilk ve tek ülke olma özelliğini taşıyor.

TBMM Arşivlerinde Tarihi Belgeler

TBMM arşivlerinde yer alan belgeler, 23 Nisan’ın ilan sürecine ve Meclis’in açılış hazırlıklarına ışık tutuyor. Arşivlerde, Mustafa Kemal Paşa’nın yayımladığı ve Meclis’in 23 Nisan 1920’de cuma namazı sonrası dualar ve törenlerle açılacağını bildiren beyanname de bulunuyor.

Ayrıca Meclis’in açılışından bir gün sonra gerçekleştirilen toplantıda, Mustafa Kemal Paşa’nın yaptığı konuşma ve yasama ile yürütme yetkilerinin millet adına Meclis tarafından kullanılmasına ilişkin önerinin kabul edildiğine dair Anadolu Ajansı tarafından geçilen telgraf da belgeler arasında yer alıyor.

23 Nisan, hem Türkiye’nin egemenliğinin simgesi hem de çocuklara armağan edilen evrensel bir bayram olarak önemini korumaya devam ediyor.