Haftanın tarihine bakış

ANKARA – Kasım ayının ikinci haftası, Türkiye’nin yakın tarihini şekillendiren önemli gelişmelerin ve dünyanın siyasi, toplumsal, kültürel hafızasında yer edinmiş olayların yıl dönümlerini bir araya getiriyor.

Bu haftanın en anlamlı günü, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 10 Kasım 1938’de saat 09.05’te İstanbul Dolmabahçe Sarayı’nda hayata veda ettiği tarih olarak öne çıkıyor.

Atatürk’ün vefatının 88. yıl dönümünde Türkiye, Cumhuriyet’in kurucusunu anarken, 15 Kasım’da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin ilanının 43. yılı, 12 Kasım’da ise Düzce’yi yıkıma uğratan 1999 depreminin 27. yıl dönümü hatırlanacak.

Haftanın dünya tarihindeki önemli olayları arasında 9 Kasım 1989’da Berlin Duvarı’nın yıkılması, 11 Kasım 1918’de Birinci Dünya Savaşı’nı sona erdiren ateşkesin imzalanması ve 13 Kasım 2015’te Paris’te gerçekleştirilen terör saldırıları da bulunuyor.

10 Kasım 1938: Türkiye Cumhuriyeti kurucusunu kaybetti

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu, Millî Mücadele’nin Başkomutanı ve ilk Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938 Perşembe günü saat 09.05’te Dolmabahçe Sarayı’nda yaşamını yitirdi.

Atatürk’ün vefatı, Türkiye’de büyük bir üzüntüye neden olurken devlet yönetimi, Cumhuriyet’in devamlılığına ve anayasal düzenin korunmasına ilişkin açıklamalar yaptı.

Vefat haberinin ardından Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti tarafından yayımlanan resmî tebliğ, dönemin duygularını ve devletin kararlılığını yansıtan tarihî belgelerden biri oldu.

Anadolu Ajansı tarafından 10 Kasım 1938’de kamuoyuna duyurulan açıklamada, Atatürk’ün ülkeye kazandırdığı eserlerin yaşatılacağı vurgulandı.

Atatürk’ün vefatının ardından yayımlanan tarihî hükümet tebliği

Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin 10 Kasım 1938 tarihli resmî tebliği, dönemin diliyle şu şekilde yayımlandı:

“Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti’nin resmi tebliğidir:

Müdavi ve müşavir tabiplerinin neşredilen son raporu Atatürk’ün dünyaya gözlerini kapadığını bildirmektedir. Bu acı hadise ile Türk vatanı büyük yapıcısını, Türk milleti Ulu Şef’ini, insanlık büyük evladını kaybetti. Milletimize içimiz yanarak bu tarife sığmayan ziyanından dolayı en derin taziyelerimizi sunarız. Kederlerimizin tesellisini ancak ve ancak onun büyük eserine bağlılıkta ve aziz vatanımızın hizmetinde ararız. Şurasını da her şeyden evvel beyan etmeliyiz ki, ölmez olan, onun büyük eseri Cumhuriyet Türkiyesi’dir.

Hükümetimiz, içinde bulunduğumuz bu mühim anda bugüne kadar olduğu gibi dikkatle vazife başındadır. Müesses olan nizamı ve vaziyeti idame hususunu, büyük Türk milletinin hükümeti ile tek vücud olarak teyid ve temin edeceğine şüphe yoktur. Teşkilatı Esasiye Kanunu’nun 33’üncü maddesi mucibince, Büyük Millet Meclisi Reisi Abdülhalik Renda, Reisicumhur Vekaleti vazifesini deruhte etmiş ve ifaya başlamıştır. Gene Teşkilatı Esasiye Kanunu’nun 33’üncü maddesi mucibince, Büyük Millet Meclisi derhal yeni Reisicumhur intihab edecektir.

Türkiye’nin büyük makamına Teşkilatı Esasiye Kanunu’na göre, geçecek zatın etrafında hükümeti ile şanlı ordusuyla ve bütün kuvvetiyle Türk milleti, sarsılmaz bir varlık olarak toplanacak ve yükselmesine devam edecektir. Bugün ayrılığına ağladığımız Büyük Şefimiz Atatürk, her vakit Türk milletine güvendi. Eserlerini bu güvenle yaptı. İdamesi esbabını da istikmal ederek, güvenle büyük milletimize bıraktı. Ebedi Türk milleti, onun eserlerini ebediyetle yaşatacaktır. Türk gençliği, onun kıymetli vediası olan Türkiye Cumhuriyeti’ni daima koruyacak ve onun izinde yürüyecektir. Kemal Atatürk, Türk’ün tarihinde ve gönlünde daima yaşayacaktır.”

Hükümetin açıklamasında yer alan “Ölmez olan, onun büyük eseri Cumhuriyet Türkiyesi’dir” ifadesi, Cumhuriyet’in devamlılığına yapılan vurgunun simgelerinden biri olarak tarihe geçti.

Atatürk’ün ardından Cumhurbaşkanlığı görevini kim üstlendi?

Atatürk’ün vefatının ardından yürürlükteki 1924 Anayasası’nın 33. maddesi doğrultusunda Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Abdülhalik Renda, Cumhurbaşkanlığına vekâlet etmeye başladı.

11 Kasım 1938’de toplanan TBMM, İsmet İnönü’yü Türkiye Cumhuriyeti’nin ikinci Cumhurbaşkanı seçti.

Böylece Atatürk’ün vefatının ardından devlet yönetiminde anayasal süreç işletildi.

Atatürk’ün naaşı 1953’te Anıtkabir’e nakledildi

Atatürk’ün naaşı, vefatının ardından 21 Kasım 1938’de Ankara Etnografya Müzesi’ndeki geçici kabre konuldu.

15 yıl sonra, 10 Kasım 1953’te düzenlenen devlet töreniyle Anıtkabir’e nakledildi.

Cumhurbaşkanı Celal Bayar’ın da katıldığı tören, Cumhuriyet tarihinin önemli anma ve devlet törenleri arasında yer aldı.

Atatürk’ün ölümünün 88. yıl dönümü olan 10 Kasım 2026’da da Türkiye genelinde anma programları düzenlenecek.

15 Kasım 1983: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ilan edildi

Kasım ayının ikinci haftasında Türkiye ve Kıbrıs Türk halkı açısından öne çıkan bir diğer tarih ise 15 Kasım 1983.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, 15 Kasım 1983’te Kıbrıs Türk Federe Meclisinin aldığı kararla ilan edildi.

KKTC’nin kuruluşu, Kıbrıs Türk toplumunun siyasi tarihinde önemli bir dönüm noktası oldu.

2026 yılında kuruluşunun 43. yıl dönümüne ulaşan KKTC, 15 Kasım’ı Cumhuriyet Bayramı olarak kutluyor.

Kıbrıs’ta 1960’tan 1983’e uzanan süreç

Kıbrıs Cumhuriyeti, 1960 yılında Kıbrıslı Türkler ve Kıbrıslı Rumların ortaklığına dayanan uluslararası antlaşmalar çerçevesinde kuruldu.

Ancak 1963’te başlayan toplumlar arası çatışmalar ve anayasal düzenin fiilen işlemez hale gelmesi, adada uzun yıllar sürecek siyasi ve güvenlik sorunlarına yol açtı.

Kıbrıslı Türkler, 29 Aralık 1967’de kendi idari yapılarını oluşturmak amacıyla Kıbrıs Geçici Türk Yönetimini kurdu.

Bu yapı daha sonra Kıbrıs Türk Yönetimine dönüştürüldü ve 1974’e kadar çeşitli biçimlerde varlığını sürdürdü.

15 Temmuz 1974’te Yunanistan’daki askerî yönetimin desteğiyle Kıbrıs’ta gerçekleştirilen darbe, adadaki gelişmeleri yeni bir aşamaya taşıdı.

Nikos Sampson öncülüğünde gerçekleştirilen darbeyle Cumhurbaşkanı Makarios görevden uzaklaştırıldı.

20 Temmuz 1974’te Kıbrıs Barış Harekâtı başladı

Türkiye, 1960 Garanti Antlaşması’ndan doğan haklarına dayanarak adaya müdahale kararı aldı.

Dönemin Başbakanı Bülent Ecevit, öncelikle İngiltere ile ortak müdahale seçeneğini değerlendirdi. Bu girişimden sonuç alınamamasının ardından Türk Silahlı Kuvvetleri 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs Barış Harekâtı’nı başlattı.

İlk harekâtın ardından gerçekleştirilen Cenevre görüşmelerinden sonuç alınamaması üzerine 14 Ağustos 1974’te “Ayşe tatile çıksın” parolasıyla ikinci harekât başladı.

Harekâtların ardından adada fiilî olarak iki ayrı yönetim bölgesi oluştu.

13 Şubat 1975’te Kıbrıs Türk Federe Devleti kuruldu.

1975 yılında Viyana’da Birleşmiş Milletler gözetiminde yürütülen görüşmelerin ardından nüfus hareketlerine ilişkin anlaşmalar yapıldı.

Rauf Denktaş’ın öncülüğünde KKTC kuruldu

15 Kasım 1983’te toplanan Kıbrıs Türk Federe Meclisi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin kuruluşunu ve bağımsızlık bildirisini oy birliğiyle kabul etti.

KKTC’nin kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, ilan kararının ardından Meclis önünde toplanan vatandaşlara hitap etti.

Denktaş, konuşmasında mücadelenin devam ettiğini belirterek şu sözleri kullandı:

“Ne Mutlu Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Türk çocuklarına.”

KKTC’nin ilanı, Kıbrıs Türk siyasi tarihinde yeni bir dönemi başlattı. Ancak adanın siyasi statüsü uluslararası alanda tartışmalı olmaya devam etti. KKTC yalnızca Türkiye tarafından bağımsız devlet olarak tanınırken Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 541 sayılı kararıyla bağımsızlık ilanını geçersiz saydı.

Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik müzakereler ise sonraki yıllarda farklı dönemlerde devam etti.

12 Kasım 1999: Düzce depremi Türkiye’yi yasa boğdu

Türkiye’nin yakın tarihinde büyük acılara yol açan afetlerden biri olan 12 Kasım 1999 Düzce depreminin üzerinden 27 yıl geçti.

17 Ağustos 1999 Marmara depreminin yaralarının henüz sarılamadığı dönemde, 12 Kasım akşamı saat 18.57’de meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki deprem Düzce, Kaynaşlı ve Bolu’da büyük yıkıma neden oldu.

Yaklaşık 30 saniye süren sarsıntı, çok sayıda ilde hissedildi.

Dönemin farklı bilanço kayıtlarında 894 can kaybı ve 4 bin 948 yaralı sayıları yer alırken, sonraki resmî derlemelerde farklı rakamlar da yayımlandı. Düzce Valiliğinin güncel tarihçe sayfasında 845 can kaybı ve 2 bin 678 yaralı bilgisi bulunuyor.

Depremde binlerce konut ve iş yeri hasar gördü. Özellikle Düzce ve Kaynaşlı’da çok sayıda bina yıkıldı.

Düzce, depremden sonra Türkiye’nin 81. ili oldu

12 Kasım depremi sırasında Düzce, Bolu’ya bağlı bir ilçeydi.

Afetin ardından bölgenin yeniden yapılanmasının hızlandırılması amacıyla Düzce’ye il statüsü verilmesi kararlaştırıldı.

9 Aralık 1999’da alınan kararla Düzce, Türkiye’nin 81. ili oldu.

Depremin 27. yıl dönümünde, 1999 yılında yaşamını yitiren vatandaşlar anılırken Türkiye’nin deprem gerçeği, yapı güvenliği ve afetlere hazırlık konuları önemini koruyor.

9 Kasım: Berlin Duvarı’nın yıkılması ve tarihin dönüm noktaları

9 Kasım, dünya tarihi açısından özellikle Berlin Duvarı’nın yıkılmasıyla öne çıkıyor.

1989 yılında Doğu ve Batı Berlin’i birbirinden ayıran duvarın açılması, Soğuk Savaş’ın sona ermesine giden süreçte önemli bir dönüm noktası oldu.

Almanya’nın birleşmesine zemin hazırlayan gelişme, Avrupa’nın siyasi haritasının değişmesinde etkili oldu.

Türkiye tarihinde ise aynı günün dikkat çeken olaylarından biri, 9 Kasım 1991’de Türkiye’nin Azerbaycan’ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülke olması olarak kayıtlara geçti.

Tarihte 9 Kasım’da gerçekleşen diğer önemli olaylar şöyle:

Yıl	Olay
1444	Osmanlı ordusu Varna Savaşı’nı kazandı.
1877	Erzurum’da Topdağı Muharebesi kazanıldı ve tabyalara Türk bayrağı çekildi.
1918	Almanya’da cumhuriyet ilan edildi.
1936	Montrö Boğazlar Sözleşmesi yürürlüğe girdi.
1938	Nazi Almanyası’nda Yahudilere yönelik Kristal Gece saldırıları başladı.
1938	Atatürk’ün sağlık durumunun ağırlaştığı resmî raporlarla duyuruldu.
1982	Kenan Evren Cumhurbaşkanlığı görevine başladı.
1985	Garri Kasparov, Anatoli Karpov’u yenerek Dünya Satranç Şampiyonu oldu.
1989	Turgut Özal, Türkiye Cumhurbaşkanlığı görevine başladı.
1989	Berlin Duvarı açıldı.
1991	Türkiye, Azerbaycan’ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülke oldu.
2011	Van’da 5,6 büyüklüğünde deprem meydana geldi; 39 kişi hayatını kaybetti.
2013	Gazeteci Savaş Ay, 59 yaşında yaşamını yitirdi.
2015	Anadolu Ajansının Üsküp’teki Makedonca ve Arnavutça yayın merkezi açıldı.
2017	Türk basketbolunun önemli isimlerinden Mehmet Baturalp vefat etti.
2022	Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığının kurulmasına ilişkin kararname yayımlandı.

10 Kasım: Atatürk’ün vefatı ve dünya tarihinde yaşananlar

10 Kasım, Türkiye’de başta Atatürk’ün anılması olmak üzere Cumhuriyet tarihinin en anlamlı günleri arasında yer alıyor.

Ancak bu tarihte dünya siyasi, kültürel ve bilim tarihinde de çok sayıda önemli olay gerçekleşti.

Yıl	Olay
1483	Protestan Reformu’nun öncüsü Martin Luther doğdu.
1922	Son Osmanlı Padişahı VI. Mehmet Vahdettin, son selamlık törenine katıldı.
1924	Halk Fırkası’nın adı Cumhuriyet Halk Fırkası olarak değiştirildi.
1938	Gazi Mustafa Kemal Atatürk saat 09.05’te hayata veda etti.
1953	Atatürk’ün naaşı devlet töreniyle Anıtkabir’e nakledildi.
1989	Bulgaristan’da Todor Jivkov görevinden ayrıldı.
2006	Yargıtay, Uğur Mumcu ve diğer aydınların öldürülmesine ilişkin Umut Davası’nda bazı kararları onadı.
2013	Belçika, Filistin’in Brüksel temsilcisini büyükelçi olarak tanıdı.
2016	Mardin Derik Kaymakamı Muhammet Fatih Safitürk, terör saldırısında ağır yaralanmasının ardından şehit oldu.
2020	Milli yüzücü Emre Sakçı, 100 metre kurbağalamada Avrupa rekoru kırdı.
2021	Paris İklim Anlaşması Türkiye’de yürürlüğe girdi.
2023	ABD’de dünyanın ilk tüm göz nakli gerçekleştirildi.

11 Kasım: Birinci Dünya Savaşı sona erdi, İsmet İnönü Cumhurbaşkanı seçildi

11 Kasım 1918’de Almanya ile Müttefik Devletler arasında imzalanan ateşkes, Birinci Dünya Savaşı’nın sona ermesini sağladı.

Dünya siyasi tarihinde önemli bir dönüm noktası olan anlaşmanın ardından Avrupa’da yeni bir siyasi düzenin oluşmasına yönelik süreç başladı.

Türkiye açısından 11 Kasım’ın en önemli gelişmelerinden biri ise 1938 yılında İsmet İnönü’nün Cumhurbaşkanlığına seçilmesiydi.

Atatürk’ün vefatının ertesi günü gerçekleştirilen seçimle İnönü, Türkiye Cumhuriyeti’nin ikinci Cumhurbaşkanı oldu.

Yıl	Olay
1821	Rus edebiyatının önemli isimlerinden Fyodor Dostoyevski doğdu.
1914	Osmanlı Devleti, İtilaf Devletleri’ne savaş ilan etti.
1918	Birinci Dünya Savaşı’nı sona erdiren ateşkes imzalandı.
1938	İsmet İnönü, TBMM tarafından Cumhurbaşkanı seçildi.
1942	Varlık Vergisi Kanunu kabul edildi.
1973	İsrail ile Mısır ateşkes imzaladı.
1976	Türkiye ile Sovyetler Birliği arasında elektrik alışverişi anlaşması imzalandı.
2004	Filistin lideri Yaser Arafat hayatını kaybetti.
2006	Eski Başbakan Bülent Ecevit, devlet töreniyle son yolculuğuna uğurlandı.
2008	İstiklal Savaşı’nın hayattaki son gazisi Mustafa Şekip Birgöl vefat etti.
2016	Kanadalı sanatçı Leonard Cohen hayatını kaybetti.
2019	Eski Dışişleri Bakanı Prof. Dr. Mümtaz Soysal vefat etti.
2025	Azerbaycan’dan Türkiye’ye hareket eden C-130 tipi askerî kargo uçağının düşmesi sonucu 20 asker şehit oldu.

12 Kasım: Düzce depreminin yanı sıra önemli siyasi ve bilimsel gelişmeler

12 Kasım’ın Türkiye açısından en acı hatırası, 1999 yılında meydana gelen Düzce depremi.

Ancak bu tarih, bilim, kültür ve siyaset alanlarında da önemli olaylara ev sahipliği yaptı.

Özellikle 12 Kasım 2012’de kabul edilen Büyükşehir Belediye Kanunu, Türkiye’nin yerel yönetim sisteminde önemli değişikliklere neden oldu.

Kanunla birlikte aralarında Konya’nın da bulunduğu büyükşehir belediyelerinin sınırları ve yönetim yapılarında yeni düzenlemeler gerçekleştirildi.

Yıl	Olay
1799	Kayda geçen önemli meteor yağmuru gözlemlerinden biri gerçekleştirildi.
1840	Heykeltıraş Auguste Rodin Paris’te doğdu.
1877	Gazi Osman Paşa, Plevne’de teslim olmayacağını bildirdi.
1929	Yeni Türk harfleriyle hazırlanan ilk posta pulları kullanılmaya başlandı.
1934	Bursa’da Zehra Hanım belediye başkan yardımcılığına seçildi.
1967	Kıbrıs Türk lideri Rauf Denktaş serbest bırakıldı.
1999	Düzce’de 7,2 büyüklüğünde deprem meydana geldi.
2003	Türkiye’nin BİLSAT uydusu uzaydan görüntü göndermeye başladı.
2012	Büyükşehir Belediye Kanunu TBMM’de kabul edildi.
2013	Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’e Türkiye Cumhuriyeti Devlet Nişanı verildi.
2015	Ukrayna Parlamentosu, Kırım Tatarlarının 1944 sürgününü soykırım olarak tanıdı.
2017	İran-Irak sınırında 7,3 büyüklüğünde deprem meydana geldi.
2024	Türkiye’nin millî jet eğitim uçağı HÜRJET’in ikinci prototipi ilk uçuşunu yaptı.
2025	Türk sanat müziği sanatçısı Muazzez Abacı hayatını kaybetti.

Büyükşehir Belediye Kanunu, Konya’nın yönetimini de etkiledi

12 Kasım 2012’de TBMM Genel Kurulunda kabul edilen düzenleme, Türkiye’nin yerel yönetim tarihinde önemli bir değişim yarattı.

Kanunla birlikte yeni büyükşehir belediyeleri oluşturulurken mevcut büyükşehir belediyelerinin görev alanları da genişletildi.

Konya’da büyükşehir belediyesinin hizmet alanının il sınırlarına genişlemesi, özellikle kırsal mahallelerin altyapı, ulaşım, su, yol ve diğer belediye hizmetlerinin planlanmasında yeni bir dönem başlattı.

Bu düzenlemelerin büyük bölümü, 2014 yerel seçimleriyle birlikte uygulamaya geçirildi.

13 Kasım: İstanbul’un işgali ve Paris saldırıları

13 Kasım 1918’de İtilaf Devletleri donanmasının İstanbul Boğazı’na gelmesi, Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı sonrasındaki siyasi ve askerî durumunu simgeleyen olaylardan biri oldu.

Mustafa Kemal Paşa’nın bu gelişme karşısında söylediği “Geldikleri gibi giderler” sözü, Millî Mücadele tarihinin hafızalarda yer eden ifadelerinden biri haline geldi.

13 Kasım’ın dünya tarihindeki acı olaylarından biri ise 2015 yılında Fransa’nın başkenti Paris’te gerçekleştirilen terör saldırılarıydı.

DEAŞ tarafından konser salonu ve farklı noktalarda düzenlenen saldırılarda 130 kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı.

Yıl	Olay
1805	Napolyon Bonapart komutasındaki Fransız ordusu Viyana’ya girdi.
1885	Sırp-Bulgar Savaşı başladı.
1907	Paul Cornu, ilk helikopter uçuşu denemelerinden birini gerçekleştirdi.
1914	Caresse Crosby’nin geliştirdiği sütyenin patenti alındı.
1918	İtilaf Devletleri donanması İstanbul Boğazı’na demirledi.
1920	Milletler Cemiyeti’nin Cenevre’deki toplantısına çok sayıda ülke temsilcisi katıldı.
1945	Charles de Gaulle, Fransa’da geçici hükümetin başına seçildi.
1960	27 Mayıs darbesi sonrası Millî Birlik Komitesinin 14 üyesi komiteden çıkarıldı.
1970	Suriye’de Hafız Esad darbe yaptı.
1976	BM Genel Kurulu, Kıbrıs’a ilişkin askerî güçler ve mülteciler hakkında karar kabul etti.
1983	12 Eylül sonrasında yapılan seçimlerin kesin sonuçları açıklandı.
2015	Paris’te DEAŞ saldırılarında 130 kişi hayatını kaybetti.
2018	Kartal İstimbotu, restorasyonun ardından Deniz Kuvvetleri Komutanlığına teslim edildi.
2025	ABD’de 43 gün süren federal hükümet kapanması sona erdi.

14 Kasım: Orhan Veli’nin vefatı ve Türkiye’nin spor başarıları

14 Kasım, Türk edebiyatının önemli isimlerinden Orhan Veli Kanık’ın vefat ettiği gün olarak hatırlanıyor.

Garip akımının öncülerinden olan şair, 1950 yılında 36 yaşında yaşamını yitirdi.

Türk şiirinde gündelik yaşamın dilini ve sade anlatımı öne çıkaran Orhan Veli, modern Türk edebiyatında kalıcı izler bıraktı.

14 Kasım’da yaşanan diğer olaylar şöyle:

Yıl	Olay
1517	Sadrazam Piri Mehmet Paşa vefat etti.
1526	Kanuni Sultan Süleyman, Orta Avrupa seferinden İstanbul’a döndü.
1900	Bilim insanı Karl Landsteiner, kan grupları üzerine çalışmalarını duyurdu.
1950	Şair Orhan Veli Kanık hayatını kaybetti.
1976	Çayırhan Termik Santrali ve Kömür Üretim Tesislerinin temeli atıldı.
1985	Demokratik Sol Parti kuruldu.
1993	Naim Süleymanoğlu, Melbourne’deki şampiyonada üç altın madalya kazandı.
1999	ABD Başkanı Bill Clinton, Türkiye’yi ziyaret etti.
2001	A Millî Futbol Takımı, 48 yıl sonra Dünya Kupası’na katılma hakkı elde etti.
2005	Ankara Esenboğa Havalimanı İç Hatlar Terminali’nde yangın çıktı.
2013	Yaşar Kemal, Bjornson Ödülü’ne layık görüldü.
2015	Çağla Büyükakçay, Al Habtoor Challenge Turnuvası’nda önemli bir başarı kazandı.
2016	Ay’ın Dünya’ya yakın konuma gelmesiyle büyük bir Süper Ay gözlendi.
2018	İngiltere Bakanlar Kurulu, Brexit anlaşmasına onay verdi.
2023	BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Gazze’de insani ateşkes çağrısı yaptı.
2024	Solomon Adaları’nda dünyanın en büyük mercan kolonisi bulunduğu açıklandı.

15 Kasım: KKTC’nin kuruluşu, ODTÜ’nün açılışı ve İstanbul saldırıları

15 Kasım 1983’te Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin ilanı, haftanın önemli siyasi gelişmelerinden biri olarak tarihe geçti.

Bu tarihin Türkiye açısından diğer önemli olaylarından biri ise Orta Doğu Teknik Üniversitesinin kuruluşu oldu.

15 Kasım 1956’da kurulan ODTÜ, Türkiye’nin yükseköğretim, bilim ve mühendislik alanlarında önemli kurumlarından biri haline geldi.

15 Kasım 2003’te İstanbul’daki Neve Şalom ve Beth İsrael sinagoglarına düzenlenen bombalı terör saldırıları ise Türkiye’nin yakın tarihinde derin acılar bıraktı.

Yıl	Olay
1638	Osmanlı ordusu Bağdat’ı kuşatmaya başladı.
1889	Brezilya’da monarşi devrildi ve cumhuriyet ilan edildi.
1956	Orta Doğu Teknik Üniversitesi kuruldu.
1967	Kıbrıs’taki bazı Türk köylerine saldırılar düzenlendi.
1969	Washington’da Vietnam Savaşı karşıtı büyük gösteri yapıldı.
1977	Türk atlet Veli Ballı, uluslararası maraton yarışında birinci oldu.
1979	İstanbul Boğazı’nda Independenta tankerinin infilak etmesi sonucu 51 denizci hayatını kaybetti.
1983	Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ilan edildi.
2003	İstanbul’da Neve Şalom ve Beth İsrael sinagoglarına terör saldırısı düzenlendi.
2008	G20 liderleri, IMF ve Dünya Bankasında reform konusunda anlaştı.
2012	Türkiye’nin millî ana muharebe tankı ALTAY’ın ilk prototipleri tanıtıldı.
2017	Leonardo da Vinci’nin Salvator Mundi tablosu 450 milyon dolara satıldı.
2022	Birleşmiş Milletler, dünya nüfusunun 8 milyara ulaştığını duyurdu.
2023	Hrant Dink cinayetinin faili Ogün Samast şartlı tahliye edildi.

9-15 Kasım haftasının en önemli tarihî yıl dönümleri

Tarih	Olay	2026 itibarıyla
9 Kasım 1989	Berlin Duvarı’nın yıkılması	37. yıl
10 Kasım 1938	Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatı	88. yıl
10 Kasım 1953	Atatürk’ün naaşının Anıtkabir’e nakli	73. yıl
11 Kasım 1918	Birinci Dünya Savaşı ateşkesi	108. yıl
11 Kasım 1938	İsmet İnönü’nün Cumhurbaşkanı seçilmesi	88. yıl
12 Kasım 1999	Düzce depremi	27. yıl
13 Kasım 1918	İtilaf donanmasının İstanbul’a gelişi	108. yıl
13 Kasım 2015	Paris terör saldırıları	11. yıl
14 Kasım 1950	Orhan Veli Kanık’ın vefatı	76. yıl
15 Kasım 1956	ODTÜ’nün kuruluşu	70. yıl
15 Kasım 1983	KKTC’nin ilanı	43. yıl
15 Kasım 2003	İstanbul sinagoglarına terör saldırıları	23. yıl

Tarih, yalnızca geçmişi değil bugünü de anlatıyor

9-15 Kasım haftasının tarih sayfalarında Cumhuriyet’in kuruluş yıllarından yakın dönemin doğal afetlerine, bağımsızlık mücadelelerinden bilimsel gelişmelere kadar çok sayıda olay bulunuyor.

Atatürk’ün vefatı, Cumhuriyet’in devamlılığına ve kurucu değerlere ilişkin tarihî hafızayı canlı tutarken KKTC’nin kuruluş yıl dönümü, Kıbrıs Türk halkının siyasi geçmişini yeniden gündeme getiriyor.

Düzce depreminin yıl dönümü ise Türkiye’nin deprem kuşağındaki konumunu, yapı güvenliğinin önemini ve afetlere hazırlık gerekliliğini hatırlatıyor.

Berlin Duvarı’nın yıkılışı, Birinci Dünya Savaşı’nın sona ermesi ve dünya genelindeki diğer önemli gelişmeler de siyasi ve toplumsal değişimlerin tarih üzerindeki etkisini ortaya koyuyor.

9-15 Kasım 2026 haftası, yalnızca tarihî olayların hatırlandığı bir dönem değil; geçmişten çıkarılan derslerin, Cumhuriyet’in kazanımlarının, toplumsal hafızanın ve insanlık tarihindeki büyük değişimlerin yeniden değerlendirildiği bir hafta olarak öne çıkıyor.