Anayasa Mahkemesi’nden Canan Karatay kararı

Anayasa Mahkemesi, Prof. Dr. Canan Karatay’ın televizyon programlarında aşı uygulamalarına ilişkin yaptığı açıklamalar nedeniyle hakkında verilen disiplin cezasına karşı gerçekleştirdiği bireysel başvuruyu sonuçlandırdı.

Yüksek Mahkeme, Karatay’a verilen bir ay süreyle geçici olarak meslekten alıkoyma cezasının Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine karar verdi.

21 Nisan 2026 tarihinde oy birliğiyle alınan karar, 4 Kasım 2026 tarihli ve 33420 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.

Aşılarla ilgili açıklamaları soruşturmaya neden olmuştu

Prof. Dr. Canan Karatay, katıldığı bir televizyon programında aşı uygulamalarına ilişkin görüşlerini dile getirmiş ve “Bütün aşılara karşıyım.” ifadesini kullanmıştı.

Karatay’ın yazılı ve görsel medyada yaptığı açıklamalar üzerine İstanbul Tabip Odası tarafından disiplin soruşturması başlatılmıştı.

İstanbul Tabip Odası Onur Kurulu, 4 Aralık 2018 tarihinde Karatay’ın bir ay süreyle geçici olarak meslekten alıkonulmasına karar vermişti.

Söz konusu disiplin cezası, Türk Tabipleri Birliği Yüksek Onur Kurulu tarafından da onanmıştı.

Önce idare mahkemesine, ardından Anayasa Mahkemesine başvurdu

Karatay, hakkındaki disiplin cezasının iptal edilmesi amacıyla yargı yoluna başvurdu.

Ankara 14. İdare Mahkemesi, 7 Nisan 2021 tarihinde açılan davayı reddetti. Karatay’ın istinaf başvurusu da Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesi tarafından kabul edilmedi.

Danıştay ise temyiz talebini, kararın temyize açık olmadığı gerekçesiyle incelemeksizin reddetti.

İç hukuk yollarının tamamlanmasının ardından Karatay, 10 Ekim 2022 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulundu.

Başvurusunda ifade özgürlüğünün ihlal edildiğini savunan Karatay, hekim ve akademisyen kimliğiyle bilimsel yayınlara dayanarak kamuoyunu bilgilendirmeyi amaçladığını ileri sürdü.

Anayasa Mahkemesi: Disiplin cezasının kanuni dayanağı yeterli değil

Başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, hekimlerin mesleki faaliyetleri kapsamında yaptıkları açıklamaların disiplin yaptırımına konu edilmesinin ifade özgürlüğüne müdahale oluşturduğunu değerlendirdi.

Yüksek Mahkeme, disiplin cezasının dayanağı olan 6023 sayılı Türk Tabipleri Birliği Kanunu’nun 39. maddesine dikkat çekti.

AYM, söz konusu düzenlemenin hangi fiile hangi disiplin cezasının uygulanacağını yeterince belirli ve öngörülebilir biçimde ortaya koymadığı sonucuna ulaştı.

Disiplin kurullarına tanınan geniş takdir yetkisinin keyfî uygulamaları önleyecek yeterli hukuki güvencelerle sınırlandırılmadığını değerlendiren Mahkeme, ifade özgürlüğüne yönelik müdahalenin kanunilik şartını karşılamadığına hükmetti.

Bu gerekçeyle Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine oy birliğiyle karar verildi.

Daha önce aynı kanun maddesi iptal edilmişti

Anayasa Mahkemesinin kararında, 6023 sayılı Kanun’un 39. maddesi hakkında daha önce verilen iptal kararına da yer verildi.

Yüksek Mahkeme, 11 Şubat 2025 tarihli kararında söz konusu düzenlemeyi Anayasa’nın hukuk devleti ilkesini düzenleyen 2. maddesine aykırı bulmuştu.

29 Nisan 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan iptal kararının dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırılmıştı.

Karatay’ın bireysel başvurusunda da disiplin cezasının kanuni dayanağındaki belirlilik ve öngörülebilirlik eksikliği belirleyici oldu.

Dosya yeniden yargılama için Ankara’ya gönderildi

Anayasa Mahkemesi, hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla kararın bir örneğinin Ankara 14. İdare Mahkemesine gönderilmesine hükmetti.

Böylece Karatay’ın aldığı disiplin cezasına ilişkin dosya yeniden yargılama kapsamında ele alınacak.

Yüksek Mahkeme ayrıca 664,10 lira harç ve 40 bin lira vekâlet ücreti olmak üzere toplam 40 bin 664 lira 10 kuruş yargılama giderinin Karatay’a ödenmesine karar verdi.

Bu tutar manevi tazminat değil, yargılama gideri niteliği taşıyor.

AYM kararı aşılarla ilgili açıklamaların doğruluğunu onaylamıyor

Anayasa Mahkemesinin kararı, Karatay’ın aşılar hakkındaki görüşlerinin bilimsel açıdan doğru olduğuna yönelik bir tespit içermiyor.

Yüksek Mahkeme, açıklamaların tıbbi geçerliliğinden ziyade, bu açıklamalar nedeniyle uygulanan disiplin yaptırımının Anayasa’ya uygun olup olmadığını inceledi.

Dolayısıyla kararın temelini, ifade özgürlüğüne müdahalenin yeterli ve öngörülebilir bir kanuni dayanağa sahip olmaması oluşturuyor.

Aşıların etkinliği ve güvenliği hakkındaki bilimsel değerlendirmeler ile hekimlerin açıklamalarına uygulanabilecek disiplin yaptırımlarının hukuki koşulları, birbirinden ayrı konular olarak değerlendiriliyor.

Kararın ayrıntıları

Anayasa Mahkemesinin kararıyla birlikte, Karatay’ın yıllardır devam eden disiplin cezasına ilişkin hukuki süreç yeniden yargılama aşamasına taşındı.

Karar, hekimlerin kamuoyuna yönelik tıbbi açıklamalarının disiplin denetimine tabi tutulmasında kanuni dayanak, hukuki belirlilik ve ifade özgürlüğü güvencelerinin önemini de ortaya koydu.