Nöbetçi Eczaneler
Orta Doğu’da tırmanan jeopolitik gerilim ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat sorunları, enerji piyasalarının yanı sıra tarımsal üretim maliyetlerini de etkiliyor.
Küresel gübre ticaretinin önemli bölümünün Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşmesi, bölgede yaşanan aksaklıkları tarım sektörü açısından kritik hale getiriyor. Özellikle doğal gaz ve amonyak fiyatlarındaki artış, enerji yoğun üretim sürecine sahip gübre sektöründe maliyet baskısını artırıyor.
Bu durum, çiftçilerin gübre kullanımını azaltabileceği ve bunun da hektar başına verimlilik beklentilerini aşağı çekebileceği yönündeki endişeleri güçlendiriyor.
Diamonyum fosfat 802,5 dolara çıktı
Mısır ve soya fasulyesi gibi temel tarım ürünlerinin veriminde önemli rol oynayan diamonyum fosfat gübresinin ton fiyatı, yılın ilk 9 ayında yüzde 28,4 artarak 802,5 dolara yükseldi.
Diamonyum fosfatın ton fiyatı 2025 yılını 625 dolar seviyesinde tamamlamıştı.
Aynı dönemde mısır fiyatlarında yüzde 13,3, soya fasulyesinde ise yüzde 22,6 artış yaşandı.
Enerji maliyetleri gübre fiyatlarını baskılıyor
Petrol fiyatlarındaki artış, tarımsal üretimde kullanılan dizel yakıtın maliyetini yükseltirken, doğal gaz ve amonyak fiyatlarındaki hareketler gübre üretim maliyetlerini daha doğrudan etkiliyor.
Uzmanlar, fosfatlı gübre üretiminde kritik öneme sahip kükürt ve amonyak tedarikinin önemli bölümünün Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşmesinin fiyatlardaki yukarı yönlü baskıyı kalıcı hale getirebileceğine dikkat çekiyor.
Alternatif tedarikçilerin devreye girmesi küresel arz açığını kısmen azaltırken, tedarik zincirlerinin daha uzun mesafelere yönelmesi navlun ve lojistik maliyetlerini artırabiliyor.
2027 üretim sezonu açısından risk
Yüksek gübre ve enerji maliyetlerinin kısa vadede üretici maliyetlerini artırdığı, orta vadede ise ekim alanları ve ürün tercihleri üzerinde etkili olabileceği değerlendiriliyor.
Gübre fiyatlarındaki artışın tarımsal emtia fiyatlarına etkisinin gecikmeli olarak ortaya çıkabileceği belirtilirken, üreticilerin daha az gübre kullanması veya daha düşük gübre ihtiyacı bulunan ürünlere yönelmesi ihtimali üzerinde duruluyor.
Azot, fosfor ve potasyum kullanımının azaltılmasının kısa vadede maliyetleri sınırlayabileceği ancak sonraki dönemlerde verim üzerinde baskı oluşturabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlar, özellikle 2027 yılında gübre ve enerji maliyetlerinin ekim alanı, ürün tercihi ve tarımsal verimlilik üzerinde belirleyici olabileceğini öngörüyor.