Nöbetçi Eczaneler
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, firmaların yurt dışından elde ettikleri döviz gelirlerinin Türk lirasına dönüşümünü teşvik eden uygulamada yeni düzenlemeye gidiyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Finansal İstikrar Komitesinde ele alınan hususların Merkez Bankası tarafından uygulamaya geçirildiğini belirterek, firmalara yönelik döviz dönüşüm desteğinde daha esnek ve sade şartların devreye alınacağını açıkladı.
Şimşek, daha fazla firmanın destekten yararlanabilmesine yönelik adım atıldığını söyledi.
“Reel sektörü güçlendiren politikaları sürdüreceğiz”
Yeni düzenlemenin temel amacının destek mekanizmasını daha etkin, kapsayıcı ve firmaların gerçek ekonomik faaliyetleriyle uyumlu hale getirmek olduğunu belirten Şimşek, ihracata üretim ve tedarik yoluyla katkı sağlayan firmaların da sisteme erişiminin kolaylaştırılacağını ifade etti.
Şimşek şöyle konuştu:
“Bu kapsamda Merkez Bankasının firmalara yönelik döviz dönüşüm desteğinde daha esnek ve sade uygulama şartları getirirken, daha fazla firmamızın bu destekten yararlanması için adım atıldı. Üreten, istihdam ve katma değer yaratan reel sektörümüzün her zaman yanında olacak, sahadan gelen önerileri de dikkate alarak firmalarımızı desteklemeye devam edeceğiz.”
Yeni uygulama 1 Ekim’de yürürlüğe girecek
Merkez Bankasının “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ”i ağustos ayında Resmi Gazete’de yayımlanmıştı.
Düzenlemenin uygulama ayrıntılarını belirleyen “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı” da yayımlandı.
Yeni sistem 1 Ekim 2026’dan itibaren yürürlüğe girecek.
Düzenlemeyle daha önce uygulanan döviz almama taahhüdü kaldırılırken, firmaların katma değeri ile döviz pozisyonunu esas alan yeni bir yapı oluşturulacak.
Yıllık döviz satış limiti katma değere göre hesaplanacak
Yeni uygulamada firmaların destek kapsamında satabileceği döviz tutarı katma değerle ilişkilendirilecek.
Firmanın yıllık döviz satış limiti, Gelir İdaresi Başkanlığından alınacak yıllık faaliyet kârı ile Sosyal Güvenlik Kurumundan temin edilecek 12 aylık iş gücü maliyetinin toplamı üzerinden hesaplanacak.
Böylece firmanın destek kapsamında yararlanabileceği üst sınır, ekonomik faaliyetleri ve oluşturduğu katma değerle bağlantılı hale getirilecek.
Döviz almama taahhüdü kaldırılıyor
Yeni sistemin en önemli değişikliklerinden biri de döviz almama taahhüdünün kaldırılması olacak.
Bunun yerine firmaların döviz pozisyonuna ilişkin şart uygulanacak.
Destekten yararlanmak isteyen firmaların likit döviz varlıklarının, net satış hasılatı veya aktif büyüklüğüne oranının yüzde 10’u aşmaması gerekecek.
Firmalar bu oranı, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından hazırlanacak “Döviz Pozisyonu Bildirim Formu” ile belgelendirecek.
Söz konusu form 15 gün süreyle geçerli olacak.
Tedarikçi firmalara doğrudan destek imkânı
Yeni uygulamayla aracı ihracatçı kullanan tedarikçi firmaların destekten yararlanması da kolaylaştırılacak.
Aracılı ihracatta, ihracata yönelik ürün tedarik eden firmalar kendi limitleri kapsamında destekten doğrudan faydalanabilecek.
Aracı ihracatçı tarafından tedarikçi adına gerçekleştirilen döviz satışında, dövizin Türk lirası karşılığı aracı ihracatçıya aktarılacak ancak destek ödemesi doğrudan tedarikçiye yapılabilecek.
Bu işlemlerde tedarikçi firmanın kendi döviz satış ve destekten yararlanma limitleri ile döviz pozisyon oranı dikkate alınacak.
Bankalara yüzde 1’e kadar komisyon imkânı
Düzenleme kapsamında aracı bankaların görev ve sorumlulukları da artırılacak.
Bankalara, firmalardan destek tutarı üzerinden azami yüzde 1 komisyon alma imkânı getirilecek.
Aynı zamanda kontrol ve denetim mekanizmaları sıkılaştırılarak sistemin daha etkin işlemesi ve suistimallerin önüne geçilmesi hedeflenecek.
Yeni uygulamayla birlikte Merkez Bankasının döviz dönüşüm desteğinin daha fazla firmaya ulaşması, özellikle ihracata dolaylı katkı sağlayan tedarikçi işletmelerin de destek sistemine daha kolay dahil edilmesi amaçlanıyor.