Fındıkta fiyat isyanı yola taştı: Üreticiler yaklaşık 130 traktörle konvoy oluşturdu

Fındıkta hasadın ardından gözler satış fiyatlarına çevrilirken üreticinin fiyat tepkisi bu kez tarladan yola taşındı. Sakarya’nın önemli fındık üretim merkezlerinden Kocaali’de çiftçiler, 18 Eylül Cuma günü traktörleriyle bir araya gelerek konvoy oluşturdu.

Eylem öncesinde Kocaali Kaymakamlığına resmi bilgilendirme yapıldığı, buluşmanın Kocaali-Akçakoca yolu üzerindeki Jandarma Karakolu karşısındaki trafik ışıklarından başlayacağının bildirildiği de daha önce kamuoyuna yansımıştı.

YAKLAŞIK 130 TRAKTÖR YOLA ÇIKTI

Üreticiler Kocaali Merkez Jandarma Karakolu mevkisinde toplandı. Yaklaşık 130 traktörden oluşan konvoy, Kocaali-Akçakoca kara yolunu kullanarak Düzce il sınırı istikametine ilerledi. Güvenlik güçleri de güzergâhta tedbir aldı.

Böylece günler öncesinden sosyal medya ve bölgedeki üreticiler arasında yapılan katılım çağrısı geniş çaplı bir traktörlü protestoya dönüştü.

Üreticilerin temel itirazı ise hasadın ardından serbest piyasada oluşan fiyatların üretim giderleri karşısında yetersiz kaldığı yönünde.

TMO’NUN RESMİ FİYATI 250 LİRA

2026-2027 sezonunda TMO’nun açıkladığı resmi kabuklu fındık alım fiyatı, yüzde 50 sağlam iç fındık esasına göre Giresun kalite için kilogram başına 255 TL, Levant kalite için 250 TL olarak belirlendi. Sakarya ve Düzce’de yaygın olan Levant kalite bakımından referans alım fiyatı böylece 250 TL seviyesinde bulunuyor. Yüzde 50’nin üzerindeki her bir randıman puanı için de Levant kalite fındığa kilogram başına 5 TL ilave ödeme uygulanıyor. Alımlar 24 Ağustos’ta başladı.

Ancak üreticilerin itirazı ağırlıklı olarak TMO’nun ilan ettiği fiyatla serbest piyasadaki fiili alım fiyatı arasındaki fark, alım şartları ve ödemenin zamanlaması üzerinde yoğunlaşıyor.

ÜRETİCİDEN “165 LİRAYA KADAR GERİLEDİ” İDDİASI

Eyleme katılan fındık üreticisi Alim Hoşgör, serbest piyasadaki fiyatlara ilişkin olarak geçen yıl kilogram fiyatının 220 liradan başlayarak dönem içinde 330 liraya kadar çıktığını, bu yıl ise fiyatın 165 liraya kadar gerilediğini söyledi.

Bu rakam üreticinin eylem sırasındaki beyanı niteliğinde. Serbest piyasa fiyatlarının il, kalite, randıman, tüccar ve güne göre değişebildiği dikkate alındığında 165 TL’yi bütün piyasanın tek fiyatı olarak değerlendirmek doğru değil. Ancak üreticilerin protestosunun merkezindeki fiyat seviyesini göstermesi açısından önemli.

Hoşgör, üreticilerin herhangi bir kurum ya da kişiyi hedef almadığını belirterek temel taleplerini şöyle dile getirdi:

“Emeğimizin karşılığını istiyoruz… Biz sadece ürettiğimiz fındığın değerini istiyoruz.”

MAZOT, İŞÇİLİK, GÜBRE VE İLAÇ MALİYETLERİNE DİKKAT ÇEKTİLER

Üreticiler yalnızca fındığın satış fiyatına değil, üretimin her aşamasındaki giderlere de dikkat çekti. Gübre, ilaçlama, mazot, bahçe bakımı, toplama ve işçilik maliyetlerindeki yükselişin üreticinin gelirini giderek daha fazla baskıladığı ifade edildi.

Eylemde yapılan açıklamalarda kuraklığın, yüksek toplama ve işçilik giderlerinin yanı sıra kahverengi kokarca zararlısının da üretici üzerindeki yükü artırdığı belirtildi.

TMO’YA “ALIM KRİTERLERİ ŞEFFAF OLSUN” ÇAĞRISI

Fındık Üreticileri Eylem Komitesi adına yapılan açıklamada TMO’nun alım kriterleri, randıman ölçümleri ve ürün kabul koşulları da gündeme getirildi.

Üreticiler, ölçüm ve kabul kriterlerinin açık, denetlenebilir ve ortak standartlara bağlanmasını talep etti. Özellikle randıman ölçümünün üreticinin kilogram başına elde edeceği geliri doğrudan değiştirmesi nedeniyle bu alanın şeffaflaştırılması istendi.

“21 GÜN BEKLEMEK İSTEMİYORUZ”

Eylemcilerin gündeme getirdiği bir diğer konu ise TMO’ya teslim edilen ürünlerin ödeme takvimi oldu.

Üreticiler; okul harcamalarının, borçların, işçilik ücretlerinin ve yeni sezon için tarımsal giderlerin aynı dönemde yoğunlaştığını belirterek ürün bedelinin teslimattan sonra 21 güne kadar uzayabilen süreçte ödenmesine tepki gösterdi ve ödemenin daha kısa sürede yapılmasını istedi.

ÜRETİCİNİN TALEPLERİ 5 BAŞLIKTA TOPLANDI

Eylemde dile getirilen talepler genel olarak şu başlıklarda yoğunlaştı:

• Fındığın üretim maliyetini ve üretici emeğini karşılayacak düzeyde fiyat oluşturulması,
• serbest piyasanın etkin biçimde denetlenmesi,
• TMO alım ve randıman kriterlerinin açık ve denetlenebilir hale getirilmesi,
• ürün bedellerinin daha kısa sürede ödenmesi,
• kuraklık ve kahverengi kokarca başta olmak üzere üretimi tehdit eden sorunlarla bölgesel ölçekte mücadele edilmesi.

EYLEMLE AYNI GÜN FINDIK PİYASASINA DENETİM

Fındık üreticilerinin Sakarya’da traktörlerle yola çıktığı gün piyasa açısından önemli bir gelişme daha yaşandı.

Ticaret Bakanlığı, fındık üretimi ve ticaretinin yoğun olduğu Ordu, Giresun, Ünye ve Fatsa ticaret borsalarındaki işlemlerin incelenmesi amacıyla müfettiş görevlendirildiğini duyurdu.

Yapılacak incelemelerde piyasada darlık yaratıcı, piyasa dengesini veya serbest rekabeti bozucu faaliyetler tespit edilmesi halinde mevzuat kapsamında idari yaptırım uygulanacağı bildirildi.

Bakanlığın açıklaması doğrudan Kocaali’deki traktör eylemine bağlanmadı. Ancak aynı gün içinde hem üreticinin sahada fiyat ve piyasa işleyişine tepki göstermesi hem de fındık ticaretinin yoğun olduğu bölgelerde denetimlerin başlatılması, 2026 fındık sezonunda fiyat tartışmasının büyüdüğünü ortaya koydu.

FINDIKTA TARTIŞMA ARTIK SADECE FİYAT DEĞİL

Kocaali’deki traktör konvoyu, üreticinin meselesinin yalnızca “fındık kaç lira?” sorusundan ibaret olmadığını da gösterdi. Üreticiler bir taraftan kilogram fiyatının yükselmesini isterken diğer taraftan TMO alım şartlarından ödeme takvimine, randıman ölçümünden işçilik ve tarımsal girdilere kadar üretim zincirinin tamamına ilişkin sorunları gündeme taşıdı.

Bu nedenle Kocaali-Akçakoca yolundaki yaklaşık 130 traktörlük konvoy, 2026 sezonunda fındık üreticisinin fiyat ve maliyet sorunlarına karşı bugüne kadarki en görünür saha tepkilerinden biri olarak kayıtlara geçti.