Petrol fiyatlarında son haftalarda yaşanan sert yükseliş, küresel enerji piyasalarının ötesinde ekonomik ve toplumsal etkiler yaratmaya başladı.
Orta Doğu’daki çatışmalar ve enerji arzına ilişkin endişelerle Brent petrol bir dönem 108 doların üzerine kadar çıkarken, 18 Eylül sabahı yaklaşık 103-104 dolar, ABD tipi WTI petrol ise 100 doların üzerinde işlem gördü.
New York Times’ın dünya genelindeki gelişmeleri ele aldığı haberine göre, özellikle enerji ithalatına bağımlı gelişmekte olan ülkelerde hükümetler artan enerji maliyetlerini tüketiciye yansıtmak ile sübvansiyonları artırmak arasında kalıyor.
Endonezya’da yakıt sıkıntısı ve protestolar
Endonezya’da hükümetin bütçesini petrolün yaklaşık 70 dolar seviyesinde kalacağı varsayımıyla hazırladığı, ancak fiyatların yükselmesinin ardından yakıt arzında sıkıntılar yaşanmaya başladığı bildirildi.
Özellikle bazı bölgelerde benzin istasyonlarında uzun kuyruklar oluşurken, plaka numaralarına göre yakıt dağıtımı gibi uygulamalar gündeme geldi. Taksi sürücüleri ve öğrenciler de artan fiyatlara karşı gösteriler düzenledi.
Filipinler’de balıkçılar denize açılamıyor
Filipinler’de yükselen motorin ve benzin fiyatları özellikle balıkçılık ve ulaşım sektörünü etkiliyor.
Manila Körfezi çevresindeki bazı balıkçıların yakıt maliyetlerini karşılayamadıkları için teknelerini limanda bıraktıkları belirtilirken, otobüs ve toplu taşıma çalışanları da protestolar düzenledi.
Bir ulaşım sendikası temsilcisi, bazı sürücülerin 15-18 saat çalışmalarına rağmen yalnızca temel gıda ihtiyaçlarını karşılayabilecek gelir elde edebildiğini söyledi.
Guatemala’da gösteriler büyüdü
Guatemala’da ulaşım çalışanları, çiftçiler ve çeşitli gruplar akaryakıt fiyatlarını protesto etmek amacıyla başkentte gösteriler düzenledi.
Bazı gruplar yakıt vergilerinin askıya alınmasını isterken, Villa Nueva’da düzenlenen gösterilerde araçların ateşe verildiği görüntüler yayımlandı.
Portekiz’de yollar kilitlendi
Portekiz’de yükselen akaryakıt fiyatlarına tepki gösteren sürücüler, araçlarıyla yavaş ilerleme ve korna çalma eylemleri gerçekleştirdi.
Lizbon’daki 25 Nisan Köprüsü dahil bazı ana güzergâhlarda trafik yoğunluğu oluşurken, dizel fiyatlarının litre başına 2 avronun üzerine çıktığı bildirildi.
Bangladeş’te elektrik kesintileri üretimi vuruyor
Petrol ihtiyacının yüzde 90’dan fazlasını ithalatla karşılayan Bangladeş’te enerji maliyetlerindeki artış elektrik üretimini de etkiliyor.
LNG ve yakıt sıkıntıları nedeniyle bazı bölgelerde günde birkaç kez elektrik kesintisi yaşandığı, hazır giyim fabrikalarında üretimin saatlerce durabildiği bildirildi.
Sri Lanka’da yeni zam ve sübvansiyon tartışması
Sri Lanka’da akaryakıt dağıtıcılarının maliyet artışları nedeniyle arzı sınırlandırmaya başladığı belirtiliyor.
Hükümet ise hem fiyat artışı hem de yeni sübvansiyon seçeneklerini değerlendiriyor. Ancak ülkenin yüksek borç yükü nedeniyle bütçedeki hareket alanının sınırlı olduğu ifade ediliyor.
Suriye’de yüzde 40’a varan zam sonrası protestolar
Suriye’de benzin ve motorine yüzde 40’a varan fiyat artışlarının açıklanmasının ardından çeşitli kentlerde protestolar başladı.
Göstericiler bazı bölgelerde yolları kapatırken lastiklerin ateşe verildiği eylemler düzenlendi.
Petrol hâlâ 100 doların üzerinde
Petrol fiyatları son günlerde bir miktar gerilese de kritik 100 dolar seviyesinin üzerinde kalmaya devam ediyor.
18 Eylül’de Brent petrol yaklaşık 103,77 dolar, WTI ise 100,88 dolar seviyesindeydi. Piyasalarda, Orta Doğu’dan petrol sevkiyatına ilişkin alternatif güzergâh beklentileri fiyatları bir miktar aşağı çekse de arz güvenliğine ilişkin riskler devam ediyor.
Yüksek petrol fiyatlarının devam etmesi halinde ulaşım, tarım, sanayi ve gıda maliyetleri üzerinden küresel enflasyon baskısının da sürmesi bekleniyor.





