Türkiye’nin en önemli otoyolları, çevre yolları ve İstanbul Boğazı üzerindeki iki köprüyü kapsayan özelleştirme programı yeni bir kararla genişletildi. Resmi Gazete’de yayımlanan 11750 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla Niğde-Pozantı Otoyolu, Gaziantep Çevre Otoyolu ve Bursa Çevre Otoyolu’nun Çağlayan Kavşağı-Yenişehir Kavşağı arasındaki kesimi programa eklendi. Karar, 2003 ve 2010 yıllarında özelleştirme kapsamına alınan Edirne-İstanbul-Ankara, Pozantı-Tarsus-Mersin, Tarsus-Adana-Gaziantep, İzmir-Aydın ve İzmir-Çeşme gibi ana otoyollar ile Boğaziçi, bugünkü adıyla 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nü de kapsıyor. Otoyol ve köprülerde mülkiyet devri yapılmayacak; işletme hakkı, kiralama, gelir ortaklığı ve benzeri yöntemler uygulanabilecek. Özelleştirme sözleşmelerinin süresi 30 yıl olacak. Aynı Resmi Gazete’de DSİ’ye ait 37 taşınmaz için de özelleştirme kararı verilirken, elde edilecek gelirin Konya’daki DSİ 4. Bölge Müdürlüğü dahil çok sayıda kamu yatırımında kullanılması öngörüldü.

5 Eylül 2026 tarihli ve 33361 sayılı Resmi Gazete’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla 11742’den 11750’ye kadar dokuz ayrı Cumhurbaşkanı Kararı yayımlandı.

Kararlar; Türkiye’nin ana otoyol ve köprülerinin özelleştirilmesinden DSİ’ye ait 37 taşınmaza, İzmir Bostanlı İskelesi’nden Ankara Dikmen’deki geniş bir alana, İstanbul Beyoğlu’ndan Diyarbakır ve Şanlıurfa’daki imar düzenlemelerine kadar uzanan geniş bir alanı kapsıyor.

Dosyanın en önemli düzenlemesi ise 11750 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı.

Otoyol ve köprülerde büyük özelleştirme kararı

11750 sayılı kararla Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda bulunan;

Niğde-Pozantı Otoyolu, Gaziantep Çevre Otoyolu ve Bursa Çevre Otoyolu’nun Çağlayan Kavşağı-Yenişehir Kavşağı arasındaki bölümü özelleştirme kapsam ve programına alındı.

Özelleştirme yalnızca yolları kapsamıyor. Kararda bu yollarla birlikte köprüler, çevre ve bağlantı yolları, bakım ve işletme tesisleri, hizmet tesisleri, ücret toplama merkezleri, yük aktarma merkezleri ile diğer mal ve hizmet üretim birimleri ve varlıklar da açıkça kapsama dahil ediliyor.

Fakat kararın kapsamı, 2026 yılında eklenen bu üç güzergâhtan ibaret değil.

Yeni karar, 24 Şubat 2003 tarihli 2003/4 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ile 15 Ekim 2010 tarihli 2010/88 sayılı kararla daha önce özelleştirme kapsamına alınmış otoyollar ve köprüleri de aynı düzenleme içerisinde ele alıyor.

Hangi otoyol ve köprüler özelleştirme kapsamında?

Özelleştirme İdaresi Başkanlığının resmi belgelerinde 2010/88 sayılı kararın kapsamı açık biçimde sıralanıyor. Buna 2026 yılında eklenen yeni güzergâhlar da dahil edildiğinde tablo şöyle oluşuyor:

Bu liste, kararın yalnızca birkaç yol kesimini değil, Türkiye’nin Avrupa’dan İç Anadolu’ya, Ege’den Akdeniz ve Güneydoğu’ya uzanan ana otoyol sisteminin önemli bir bölümünü ilgilendirdiğini ortaya koyuyor.

15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri de listede

11750 sayılı Cumhurbaşkanı Kararında 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü isimleri yeniden tek tek sıralanmıyor. Bunun yerine 2003/4 ve 2010/88 sayılı önceki özelleştirme kararlarına atıfta bulunuluyor.

Özelleştirme İdaresinin resmi dokümanında ise 2010/88 sayılı karar kapsamındaki varlıklar arasında Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri açıkça yer alıyor.

Boğaziçi Köprüsü bugün 15 Temmuz Şehitler Köprüsü adıyla hizmet veriyor.

Bu nedenle Türkiye’nin iki kıtası arasındaki karayolu ulaşımının en önemli iki noktası olan 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü de özelleştirme programının içerisinde bulunuyor.

Özelleştirme ne şekilde yapılacak?

11750 sayılı karar, uygulanabilecek özelleştirme yöntemlerini de açık biçimde belirliyor.

Otoyol, çevre yolu, köprü ve bunlara bağlı tesisler;

işletme hakkının verilmesi, kiralama, mülkiyetin gayri ayni haklarının tesisi, gelir ortaklığı modeli ve işin niteliğine uygun diğer hukuki yöntemlerle özelleştirilebilecek.

Burada önemli bir ayrıntı var:

Mülkiyet devri yapılmayacak

Kararda mülkiyet devri yöntemi açıkça kapsam dışında tutuluyor.

Dolayısıyla köprü ve otoyolların mülkiyetinin özel şirketlere geçirilmesi değil; bunların işletilmesi ve ekonomik kullanımına ilişkin hakların özel sektör eliyle yürütülmesine imkân sağlayan bir özelleştirme modeli öngörülüyor.

Buna karşılık DSİ taşınmazlarında durum farklı. 11749 sayılı kararda satış da uygulanabilecek özelleştirme yöntemleri arasında bulunuyor.

Otoyollar ayrı ayrı da özelleştirilebilecek

Yeni kararın önemli hükümlerinden biri de paketleme yöntemi.

Otoyollar, köprüler ve bunlara bağlı varlıklar;

bir bütün halinde, ayrı ayrı veya gruplar halinde özelleştirilebilecek.

Bu hüküm, Özelleştirme İdaresine yolları ve köprüleri farklı ihale gruplarına ayırma imkânı veriyor.

Dolayısıyla İstanbul’daki köprülerin ve bağlantı yollarının bir grup, Ege’deki otoyolların başka bir grup, Akdeniz ve Güneydoğu hattındaki yolların ise farklı bir grup halinde özelleştirilmesi mümkün olabilecek.

Hangi güzergâhların hangi paketlerde yer alacağı ise hazırlanacak ihale şartnameleriyle belirlenecek.

30 yıllığına özelleştirilecek

Karardaki en önemli hükümlerden biri sözleşme süresi.

Özelleştirme sözleşmesinin süresi 30 yıl olarak belirlendi.

Önceki özelleştirme modelinde bu süre 25 yıldı.

Özelleştirme İdaresi Başkanlığının resmi kayıtlarına göre 2010’da oluşturulan sistemde otoyollar ve köprülerin tek paket halinde, fiili teslim tarihinden itibaren 25 yıl süreyle işletme hakkının verilmesi öngörülüyordu.

2026 kararıyla süre 30 yıla çıkarılırken, uygulanabilecek özelleştirme yöntemleri de genişletildi.

İşlemler için son tarih 31 Aralık 2031

Özelleştirme sürecinin tamamlanması için kararnameyle bir takvim de belirlendi.

Otoyol ve köprülere ilişkin özelleştirme işlemlerinin 31 Aralık 2031 tarihine kadar tamamlanması kararlaştırıldı.

Özelleştirme tamamlandıktan sonra işletmecilerin bakım, onarım, işletme ve diğer yükümlülüklerinin çerçevesini Karayolları Genel Müdürlüğü belirleyecek.

Denetim ve kontroller de KGM tarafından yürütülecek.

Özelleştirme İdaresi açısından karar ne anlama geliyor?

11750 sayılı karar, Özelleştirme İdaresine yalnızca eski bir özelleştirme dosyasını sürdürme görevi vermiyor; programın kapsamını ve uygulanabilecek modeli yeniden belirliyor.

Kararla birlikte üç temel değişiklik ortaya çıkıyor:

Bu çerçeve, Özelleştirme İdaresinin bundan sonraki aşamada ihale paketlerini, şartnameleri, işletme koşullarını ve ekonomik modeli oluşturmasının önünü açıyor.

2012’de 5 milyar 720 milyon dolarlık teklif verilmişti

Otoyol ve köprülerin özelleştirilmesi ilk kez gündeme gelmiyor.

2010/88 sayılı kararın ardından Özelleştirme İdaresi, bağlantı yollarıyla birlikte yaklaşık 1.975 kilometrelik otoyol ağı ile Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet köprülerini özelleştirmek üzere ihaleye çıktı.

17 Aralık 2012’de yapılan nihai pazarlık görüşmesinde en yüksek teklif;

Koç Holding AŞ-UEM Group Berhad-Gözde Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı Ortak Girişim Grubu tarafından verildi.

Teklifin tutarı 5 milyar 720 milyon dolar oldu.

Ancak ihale, Özelleştirme Yüksek Kurulunun 22 Şubat 2013 tarihli kararıyla iptal edildi.

Sonraki dönemde otoyol ve köprülerin özelleştirme programındaki statüsü devam etti.

2014 yılında yapılan yasal değişiklikle de yalnızca işletme hakkı yöntemine dayanan eski sistem genişletildi; mülkiyet devri hariç farklı özelleştirme yöntemlerinin uygulanabilmesinin yolu açıldı.

11750 sayılı yeni Cumhurbaşkanı Kararı, yıllardır devam eden bu süreci yeni güzergâhlar, 30 yıllık sözleşme süresi ve daha geniş özelleştirme seçenekleriyle yeniden düzenlemiş oldu.

DSİ’ye ait 37 taşınmaz da özelleştiriliyor

Resmi Gazete’deki ikinci önemli özelleştirme düzenlemesi 11749 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı oldu.

Kararla Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne ait 37 taşınmaz veya taşınmaz hissesi özelleştirme kapsam ve programına alındı.

Taşınmazlar 11 ilde bulunuyor.

DSİ’nin özelleştirme kapsamına alınan taşınmazları

Kararın ekindeki tabloda bu taşınmazların il, ilçe, mahalle, ada, parsel ve mülkiyet bilgileri tek tek gösteriliyor.

Özellikle Şanlıurfa Haliliye Karşıyaka Mahallesi’nde 20 ayrı parselin programa alınması dikkat çekiyor.

İstanbul Kağıthane Merkez Mahallesi’ndeki 7026 ada 3 parselde ise DSİ’nin 115487/120000 oranındaki hissesi özelleştirme listesine dahil edildi.

DSİ taşınmazlarında satış da mümkün

Otoyol ve köprülerden farklı olarak DSİ taşınmazlarının özelleştirilmesinde satış yöntemi de uygulanabilecek.

Kararda;

• satış,
• kiralama,
• gelir ortaklığı modeli,
• ayni hak tesisi,
• işletme hakkının verilmesi,
• işin niteliğine uygun diğer hukuki yöntemler

sayılıyor.

DSİ taşınmazlarındaki özelleştirme işlemlerinin 31 Aralık 2028’e kadar tamamlanması öngörülüyor.

Konya açısından kararın en önemli bölümü: DSİ 4. Bölge Müdürlüğü

11749 sayılı kararın Konya’yı doğrudan ilgilendiren önemli bir hükmü bulunuyor.

Karara göre DSİ taşınmazlarının özelleştirilmesinden sağlanacak gelirden özelleştirme giderleri çıkarıldıktan sonra kalan kaynak, DSİ’nin yeni bina ve tesis yatırımlarında kullanılacak.

Bu yatırımların içerisinde Konya DSİ 4. Bölge Müdürlüğü açıkça yer alıyor.

Yeni hizmet binası ve tesis yapılması öngörülen bölge müdürlükleri şöyle:

Böylece farklı illerdeki DSİ taşınmazlarının özelleştirilmesinden sağlanacak gelir, Konya’daki DSİ 4. Bölge Müdürlüğünün yeni hizmet binası ve tesislerinin finansmanında da kullanılabilecek.

Kararda ayrıca DSİ Ankara Taşkın Koordinasyon Merkezi ile Nevşehir AR-GE ve Eğitim Tesisi yatırımları da sayılıyor.

Çok sayıda DSİ şube müdürlüğüne de yatırım

Özelleştirme gelirlerinden;

Yalova, Mardin, Siirt, Şırnak, Nevşehir, Alanya ve Kilis’te yeni DSİ şube müdürlüğü binaları ve tesislerinin yapılması öngörülüyor.

Erzurum ve Şanlıurfa bölge müdürlükleri ile Hatay, Ağrı, Tunceli, Adıyaman ve Ardahan’daki şube müdürlüklerinin ihtiyaç duyduğu ilave tesisler de yatırım kapsamına alındı.

Mevcut DSİ hizmet binaları ve tesislerinin bakım, onarım ve güçlendirilmesi için de bu kaynağın kullanılabileceği belirtildi.

Resmi Gazete’de yedi ayrı imar ve özelleştirme kararı daha

11742 ile 11748 sayılı Cumhurbaşkanı kararları ise özelleştirme programında bulunan çeşitli kamu ve Hazine taşınmazlarının imar planlarını kapsıyor.

Dosyadaki diğer kararların tamamı şöyle:

Bostanlı İskelesi için yeni kullanım kararı

11742 sayılı karar, Türkiye Denizcilik İşletmeleri AŞ’ye ait İzmir Karşıyaka’daki Bostanlı İskelesini kapsıyor.

Taşınmaz için “İskele Alanı (Feribot+Yolcu)” kullanım kararı getirildi. Yapılaşma koşulları emsal 0,50, azami yükseklik 15 metre ve üç kat olarak belirlendi. Askı sürecinde yapılan itirazların reddedilmesine karar verildi.

Ankara Dikmen’de 15 kata kadar ticaret-konut alanı

11743 sayılı karar, Ankara Çankaya Dikmen Mahallesi’nde bulunan 80037 ada 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 ve 10 numaralı parselleri kapsıyor.

Ticaret-konut alanında emsal 2,00 ve 15 kat, belediye hizmet, resmi kurum ve sosyal tesis alanlarında ise emsal 1,00 ve 5 kat yapılaşma koşulları getiriliyor.

Genel otopark ve yol alanları da planın içinde bulunuyor.

Dosyanın 3 ve 4’üncü sayfalarında bölgenin 1/5.000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı paftaları da bulunuyor. Planlarda ticaret-konut alanının yanı sıra belediye hizmet, kamu hizmeti ve sosyal tesis alanları ile 25 metrelik yollar ayrıntılı şekilde gösteriliyor.

Diyarbakır Kayapınar’da 8 katlı konut alanı

11744 sayılı kararla Diyarbakır Kayapınar Mezopotamya Mahallesi’ndeki 2543 ada 4 parsel için gelişme konut alanı kararı getirildi.

Emsal 1,75, azami yapı yüksekliği ise 8 kat olarak belirlendi. Park ve yol alanları da plan kapsamında yer aldı.

Beyoğlu’nda turizm-hizmet-ticaret alanı

11745 sayılı karar İstanbul Beyoğlu Hacımimi Mahallesi’ndeki 127 ada 32 parseli kapsıyor.

Taşınmaz için Turizm-Hizmet-Ticaret Alanı ve yaya yolu kullanım kararları getirildi. Yapı yüksekliği 18,50 metre olarak belirlendi.

Bornova’da 5 katlı konut düzenlemesi

11746 sayılı kararla İzmir Bornova Ergene Mahallesi’ndeki taşınmazlarda ayrık nizam 5 kat, TAKS 0,20 ve KAKS 1,00 koşullarında gelişme konut alanı oluşturuldu.

Park ve yol kullanımları da plana dahil edildi.

Şanlıurfa Karaköprü için iki kapsamlı plan

11747 sayılı karar Karaköprü’deki 2682 ve 2683 parsellerde;

3 katlı gelişme konut alanı, anaokulu, sağlık tesisi, sosyal tesis, park, pasif yeşil alan ve yol düzenlemesi getiriyor.

11748 sayılı karar ise başka bir alanda 5 katlı gelişme konut alanı, anaokulu, ortaokul, sağlık tesisi, sosyal tesis, park ve yol kullanımlarını öngörüyor.

Resmi Gazete’deki özelleştirme paketinin genel tablosu

5 Eylül tarihli kararlar birlikte değerlendirildiğinde üç büyük başlık öne çıkıyor.

Birincisi, Türkiye’nin ana karayolu ağı. İstanbul’un iki Boğaz köprüsü, Edirne’den Ankara’ya uzanan otoyol, Ege otoyolları, Akdeniz-Güneydoğu hattı ve yeni eklenen güzergâhlar 30 yıllık yeni özelleştirme modeline dahil edildi.

İkincisi, DSİ’nin taşınmazları. Toplam 37 taşınmaz veya hisse özelleştirme programına alınırken, satış dahil farklı yöntemlerin kullanılabilmesine karar verildi. Buradan sağlanacak gelirlerin önemli bölümü yeni DSİ yatırımlarına yönlendirilecek; Konya DSİ 4. Bölge Müdürlüğünün yeni hizmet binası ve tesisleri de bu yatırımlar arasında bulunuyor.

Üçüncüsü ise kamu ve Hazine taşınmazlarının imar düzenlemeleri. İzmir, Ankara, Diyarbakır, İstanbul ve Şanlıurfa’da konut, ticaret, turizm, sağlık, eğitim ve sosyal tesis kullanımlarını içeren yeni imar kararları yürürlüğe girdi.

Otoyol ve köprüler açısından kararın en önemli sonucu ise açık: Türkiye’nin ana karayolu koridorlarının önemli bir bölümü ile 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri 30 yıllık özelleştirme programı içinde yer alıyor. Özelleştirme İdaresi bundan sonraki süreçte bu varlıkların hangi gruplar halinde ve hangi yöntemlerle özelleştirileceğini belirleyecek; DSİ tarafında ise 37 taşınmazın satış dahil çeşitli yöntemlerle değerlendirilmesi ve buradan sağlanacak kaynağın yeni kamu yatırımlarına aktarılması planlanıyor.