Nöbetçi Eczaneler
ABD, İran üzerindeki ekonomik baskıyı önemli ölçüde artıracak yeni yaptırım programını devreye soktu. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Washington’da düzenlediği basın toplantısında İran’a karşı “Operation Economic Outcast” olarak duyurulan ve Türkçeye “Ekonomik Sürgün” şeklinde çevrilen operasyonun başladığını açıkladı.
Bessent, yeni dönemde İran yaptırımlarında “sıfır sızıntı” yaklaşımının uygulanacağını belirterek, Tahran yönetiminin yaptırımları aşmak için kullandığı finans, petrol, taşımacılık ve ticaret ağlarının hedef alınacağını söyledi.
ABD yönetiminin hedefinin İran’ın uluslararası finans sistemiyle bağlantısını mümkün olduğunca kesmek olduğunu ifade eden Bessent, Washington’ın İran’a gelir sağlayan bütün ekonomik kanalların üzerine gideceğini kaydetti. Bessent’in açıklamalarına göre yeni yaptırım kampanyası yalnızca İran’daki kişi ve kuruluşlarla sınırlı kalmayacak, Tahran’la ekonomik ilişkileri sürdüren üçüncü ülkelerdeki şirketler ve finans kuruluşları da yaptırım riskiyle karşılaşacak.
“İRAN’I HAYATTA TUTAN EKONOMİK CAN DAMARLARINI KESECEĞİZ”
Bessent, ABD’nin İran’a yönelik politikasının bundan sonraki aşamasını sert ifadelerle anlattı.
İran yaptırımlarında “sıfır sızıntı” yaklaşımının uygulanacağını söyleyen Bessent, “İran’ı hayatta tutan tüm ekonomik can damarlarını keseceğiz” mesajını verdi.
ABD Hazine Bakanı, İran’ın petrol satışından finansal işlemlere kadar yaptırımlardan kaçınmak amacıyla kullandığı ağların büyük ölçüde tespit edildiğini savundu. Washington yönetiminin, İran’ın petrol satışını kolaylaştıran aracılardan para transferlerini gerçekleştiren finans kuruluşlarına, gölge filo gemilerinden ticari şirketlere kadar geniş bir alanı takip edeceğini bildirdi.
Bessent, İran ile ekonomik ilişkilerini sürdüren ülkelere de doğrudan uyarıda bulundu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın dünya liderleriyle telefon görüşmeleri gerçekleştirerek İran ile ekonomik bağların kesilmesi konusunda taleplerini ilettiğini söyleyen Bessent, ülkelerin Washington tarafından tespit edilen faaliyetleri sona erdirmeleri gerektiğini ifade etti. İran’ın yabancı ülkelerde faaliyet gösteren banka şubelerinin kapatılması da gündemdeki önlemler arasında bulunuyor.
PARA AKLAYAN KURULUŞLARA DOLAR SİSTEMİ TEHDİDİ
Yeni yaptırım politikasının en dikkat çeken başlıklarından biri küresel finans kuruluşlarına yönelik uyarı oldu.
Bessent, Tahran’ın para aklamasına veya yaptırımları aşarak uluslararası finans sistemine erişmesine yardımcı olan kuruluşların ABD dolar sisteminden çıkarılabileceğini açıkladı.
Bu adım, yaptırımların yalnızca doğrudan İranlı kişi ve şirketlere değil, İran adına işlem yapan veya yaptırımları aşmasına yardımcı olduğu değerlendirilen üçüncü ülkelerdeki kuruluşlara kadar genişletilebileceği anlamına geliyor.
Bessent, hiçbir ülkenin ABD yaptırımlarının erişiminin dışında olmadığını belirterek Çin’i de doğrudan işaret etti.
“Çin dahil hiç kimse ABD yaptırımlarının erişiminin üzerinde değildir” diyen Bessent, ülkelere kamuoyu önünde belirli bir nihai süre açıklamadıklarını ancak Washington’ın sabrının da sınırsız olmadığını vurguladı.
Bessent, “Her ülke, İran’ı desteklemesi halinde ABD yaptırımlarıyla karşı karşıya kalmaya hazırlıklı olmalı” mesajını verdi.
ABD Hazine Bakanı ayrıca hafta sonuna kadar büyük bir finans kuruluşuna yönelik yeni bir yaptırım kararının açıklanacağını duyurdu.
YAKLAŞIK 60 KİŞİ, KURUM VE GEMİYE YAPTIRIM
ABD Hazine Bakanlığı, yeni yaptırım hamlesinin ilk aşamasında İran bağlantılı yaklaşık 60 kişi, kurum ve gemiyi hedef aldı.
Yaptırımların İran’ın nükleer ve füze programları, siber faaliyetleri ve petrol gelirlerinin aktarılmasında rol oynadığı öne sürülen ağları kapsadığı bildirildi.
Bakanlığın yaptırım listesinde İran petrolünün taşınması ve satışından elde edilen gelirin aktarılmasında kullanıldığı öne sürülen aracı şirketler ile “gölge filo” olarak tanımlanan gemiler de bulunuyor.
Söz konusu ağın Birleşik Arap Emirlikleri, Hong Kong, Çin, Singapur, İsviçre ve Avrupa’daki şirket ve aracılar üzerinden faaliyet gösterdiği ifade edildi.
ABD yönetimi ayrıca İran’a yönelik bazı havale ödemelerine imkan sağlayan genel lisansları da askıya aldı.
Bu karar, İran’ın uluslararası para transferlerinde kullanabildiği kanalların daha da daraltılmasını amaçlayan yeni yaptırım politikasının finans ayağını oluşturuyor.
BEŞ KRİTİK SEKTÖR HEDEFTE
ABD Hazine Bakanlığı, olası ikincil yaptırımlar açısından İran ekonomisiyle bağlantılı beş sektörü özellikle hedef gösterecek.
Bunlar:
- Dijital varlıklar
- Teknoloji
- Altın
- Havacılık
- Denizcilik
İkincil yaptırımlar, doğrudan İranlı olmayan ancak yaptırım kapsamındaki İranlı kişi, kuruluş veya sektörlerle belirli ekonomik faaliyetler yürüten üçüncü ülke kişi ve şirketlerini de ABD yaptırımlarının hedefi haline getirebiliyor. Washington’ın beş sektörü açık biçimde işaret etmesi, özellikle uluslararası bankalar, taşımacılık şirketleri, teknoloji firmaları ve ticaret kuruluşları üzerindeki yaptırım riskini artırıyor.
ABD Hazine Bakanlığı’nın son dönemdeki yaptırım kararlarında İran’ın dijital varlıkları, altını, aracı finans kuruluşlarını ve uluslararası taşımacılık şirketlerini yaptırımları aşmak amacıyla kullandığını öne çıkarması dikkat çekiyor. Bakanlık, Temmuz ve Ağustos aylarında da İran’ın finansal ve ticari ağlarına yönelik çok sayıda yaptırım kararı açıklamıştı.
WASHINGTON’DAN ÜÇÜNCÜ ÜLKELERE AÇIK MESAJ
“Ekonomik Sürgün” operasyonunun en önemli yönünü, yaptırım baskısının İran sınırlarının dışına taşınması oluşturuyor.
Washington, İran’la ekonomik ilişkilerini devam ettiren ülke, banka, şirket ve aracıların Amerikan finans sistemine erişimlerini riske atabileceklerini açık biçimde ortaya koyuyor.
Bessent’in açıklamaları, ABD yönetiminin önümüzdeki dönemde İran’ın petrol gelirlerinin yanı sıra bankacılık, para transferleri, altın ticareti, kripto varlıklar, teknoloji tedariki, havacılık ve deniz taşımacılığı kanallarını daha sıkı takip edeceğine işaret ediyor.
ABD yönetiminin hedefi, İran’ın yaptırımları aşmak için kullandığını öne sürdüğü uluslararası şirket ve finans ağlarının karşısına, “İran ile ekonomik ilişkiyi sürdürmek ya da ABD finans sistemiyle çalışmak” şeklinde daha sert bir tercih çıkarmak.
Bessent ise yaptırım kampanyasının tek seferlik bir adım olmayacağını ve yeni kararlarla genişletileceğini belirterek, İran’ın uluslararası ekonomik bağlantılarının kesilmesine yönelik baskının devam edeceğinin mesajını verdi.