Nöbetçi Eczaneler
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump, İran’la devam eden müzakerelerde ilerleme sağlandığını ve tarafların yakın zamanda anlaşmaya varabileceğini açıkladı.
Oval Ofis’te düzenlenen Başkanlık Kararnamesi imza töreninin ardından gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, görüşmelerin içeriğine ilişkin ayrıntılı bilgi vermedi ancak sürecin olumlu yönde ilerlediği mesajını verdi.
“Müzakerelerde ben de yer alıyorum”
İran’la yürütülen diplomatik temasları yakından takip ettiğini ve görüşmelere doğrudan dahil olduğunu belirten Trump, anlaşmanın ne zaman imzalanabileceğine ilişkin soruya, “Bence işler çok iyi gidiyor. Müzakerelerde ben de yer alıyorum. Yakında gerçekleşebilir.” yanıtını verdi.
Trump’ın açıklaması, Washington yönetiminin son günlerde İran konusunda diplomasi ile askeri baskıyı aynı anda sürdürdüğü bir dönemde geldi. ABD Başkanı, anlaşma için kesin bir tarih açıklamaktan kaçınırken müzakerelerin sonuç verebileceğine ilişkin iyimser bir tablo çizdi. Açıklamaların yayımlanan metninde Trump’ın görüşmeleri bizzat takip ettiği vurgulandı.
Savaşın yakında biteceğini savundu
İran’la devam eden savaşın enerji fiyatları üzerindeki etkisine de değinen Trump, çatışmaların sona ermesiyle benzin fiyatlarının düşeceğini öne sürdü.
İran’ın mevcut koşullara daha fazla dayanamayacağını savunan Trump, savaşın da çok yakında sona erebileceğini söyledi. Trump’ın bu değerlendirmesi, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin küresel petrol ve doğal gaz piyasaları üzerindeki etkisinin tartışıldığı bir süreçte yapıldı.
ABD Başkanı, daha önceki açıklamalarında da İran’la müzakerelerin öncelikli gündem maddesinin Hürmüz Boğazı’nın yeniden ve güvenli şekilde deniz trafiğine açılması olduğunu belirtmişti. Trump, ikinci aşamada ise İran’ın nükleer programının ele alınacağını açıklamıştı. Washington yönetimi, İran’ın nükleer kapasitesi konusunda kapsamlı sınırlamalar talep ediyor.
Hürmüz Boğazı’nda henüz tam anlaşma yok
Trump, İran’la Hürmüz Boğazı konusunda anlaşmanın tamamlanmaya yakın olduğu yönündeki haberleri de değerlendirdi. Tahran yönetimiyle bütün ayrıntılarda uzlaşmaya vardıklarını henüz söyleyemeyeceğini belirten Trump, temasların sürdüğünü dile getirdi.
ABD’nin uyguladığı abluka yoluyla boğaz üzerinde kontrol sağladığını ileri süren Trump, buna rağmen bölgede güvenlik risklerinin tamamen ortadan kalkmadığını kabul etti. İran’ın boğazdan geçen gemilere ateş açabileceğini veya deniz mayınlarının tankerlere zarar verebileceğini söyleyen Trump, olası anlaşmanın yalnızca siyasi değil, askeri ve teknik güvenlik düzenlemelerini de kapsaması gerektiğine işaret etti.
Trump, 5 Ağustos’taki açıklamasında da İran’la görüşmelerin “çok iyi” ilerlediğini söylemiş ve Hürmüz Boğazı’nın yakında açılacağını savunmuştu. Aynı açıklamada müzakerelerin sonuçsuz kalması durumunda İran’ın ağır bir askeri karşılıkla karşılaşabileceği tehdidinde bulunmuştu. Washington’ın diplomatik temasları askeri baskıyla desteklediğini göstermişti.
Tahran ile Washington’dan farklı açıklamalar
Trump’ın anlaşmanın yakın olduğu yönündeki açıklamalarına karşın İran cephesinden gelen mesajlar, görüş ayrılıklarının tamamen giderilmediğine işaret ediyor.
İran, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik temasların Umman ile yürütüldüğünü ve bazı teknik başlıklarda ilerleme sağlandığını bildiriyor. İranlı kaynaklar ise önemli ayrıntılar üzerinde müzakerelerin devam ettiğini, bu nedenle nihai anlaşmanın hemen sağlanacağı yönündeki açıklamaların erken olduğunu savunuyor.
Tahran yönetiminin boğazdaki düzenlemelerin yanı sıra ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı da müzakere masasındaki temel konulardan biri olarak gördüğü belirtiliyor. Taraflar arasında geçişlerin yönetimi, gemilerin güvenliği, deniz mayınlarının temizlenmesi, İran limanlarına yönelik abluka ve geçişlerden ücret alınıp alınmayacağı gibi başlıklarda görüş ayrılıklarının sürdüğü aktarılıyor. İran ile Umman arasındaki düzenlemenin sonuçlanmaya yakın olduğunu ancak kritik ayrıntıların henüz tamamlanmadığını gösteriyor.
Hürmüz Boğazı küresel enerji ticaretinin merkezinde
İran ile Umman arasında yer alan Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve Umman Denizi’ne bağlıyor. Suudi Arabistan, İran, Irak, Kuveyt, Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin enerji ihracatının önemli bölümü bu güzergâhtan gerçekleştiriliyor.
Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) verilerine göre 2025’te günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol Hürmüz Boğazı’ndan geçti. Bu miktar, dünyadaki deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birine karşılık geliyor. Küresel sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 19’u da aynı güzergâh üzerinden gerçekleştirildi. Bu nedenle boğazdaki güvenlik şartlarının iyileşmesi, petrol ve doğal gaz arzı ile taşıma maliyetleri açısından kritik önem taşıyor.
Trump’tan Rusya-Ukrayna Savaşı açıklaması
Trump, basın toplantısında Rusya-Ukrayna Savaşı ve ABD’nin mühimmat stokları hakkında da değerlendirmelerde bulundu.
Eski ABD Başkanı Joe Biden yönetiminin Ukrayna’ya gereğinden fazla silah ve mühimmat gönderdiğini savunan Trump, Washington’ın yalnızca Ukrayna’ya değil, çok sayıda ülkeye büyük miktarda askeri malzeme sağladığını söyledi. Trump, ABD’nin ihtiyaç duyması halinde başka ülkelere gönderilen bazı askeri malzemelerin geri alınabileceğini belirtti.
İran’a karşı yürütülen operasyonlarda ihtiyaç duyulan mühimmat konusunda sorun yaşanmadığını öne süren Trump, kullanılan stokların günlük olarak tedarik edildiğini ve yerlerine yenilerinin konulduğunu ifade etti.
ABD basınında bazı uzun menzilli mühimmatlar ile hava savunma sistemlerinde kullanılan önleyici füzelerin azaldığı yönünde haberler yayımlanmıştı. Beyaz Saray ve ABD Savunma Bakanlığı ise bu iddiaları reddederek ordunun operasyonlarını sürdürebilecek kapasiteye sahip olduğunu savundu. ABD yönetimindeki açıklamalar ile basına yansıyan iddialar arasındaki görüş ayrılığını ortaya koydu.
Gözler anlaşmanın kapsamına çevrildi
Trump’ın son açıklamaları, İran’la diplomatik çözüm ihtimalini yeniden gündemin ilk sırasına taşıdı. Ancak taraflar henüz ortak bir anlaşma metni, imza tarihi veya uygulanacak güvenlik mekanizması açıklamadı.
Müzakerelerin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasıyla sınırlı kalıp kalmayacağı, İran’ın nükleer programının hangi aşamada ele alınacağı ve ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukasında değişikliğe gidilip gidilmeyeceği sürecin temel başlıkları olmayı sürdürüyor.
İran basını: Hürmüz Boğazı girişinde düşman hedeflerine saldırı düzenlendi
Öte yandan, İran basını, Hürmüz Boğazı girişinde “düşman hedeflerine” saldırı düzenlendiğini bildirdi.
İran basınında yer alan haberlere göre, Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Keşm Adası’ndan patlama sesleri duyuldu.
Tesnim Haber Ajansı, ismi açıklanmayan kaynaklara dayandırdığı haberinde, yerel saatle 21.40 sularında duyulan patlama seslerinin “Hürmüz Boğazı’nın girişinde düşman hedeflerine yapılan operasyondan” kaynaklandığını yazdı.
Haberde, söz konusu saldırıya ilişkin kamuoyunun bilgilendirileceği aktarıldı.