Nöbetçi Eczaneler
Tarım ve Orman Bakanlığı, Türkiye’nin yerel ve coğrafi işaretli ürünlerinin tanıtımına yönelik paylaşımlarına Hüyük Çileği ile devam etti.
Bakanlığın sosyal medya hesabından “Sınırları Aşan Lezzetler” başlığıyla yapılan paylaşımda, “Kendine has rengi, güçlü aroması ve tatlılığıyla Hüyük Çileği, ülkemizin Avrupa Birliği tescilli ilk çileği unvanını gururla taşıyor” ifadelerine yer verildi.
Paylaşımda kullanılan görselde, Hüyük’teki çilek bahçesinde hasat edilen ürünleri sergileyen bir üreticiye yer verilirken, kırmızı rengi ve iri yapısıyla dikkat çeken çilekler bölgedeki üretim gücünü de gözler önüne serdi.
Türkiye’nin AB tescilli ilk çileği
Konya’nın önemli tarımsal değerlerinden biri olan Hüyük Çileği, Tarım ve Orman Bakanlığı ile ilgili kurumların yürüttüğü çalışmalar sonucunda 2024 yılında Avrupa Birliği’nden coğrafi işaret tescili aldı.
Hüyük Çileği, tescilin gerçekleştiği dönemde Türkiye’nin Avrupa Birliği tarafından tescil edilen 25’inci coğrafi işaretli ürünü olurken, Konya’nın da Avrupa Birliği tescili alan ilk ürünü olarak kayıtlara geçti.
Hüyük Çileği aynı zamanda çilek kategorisinde Türkiye’nin Avrupa Birliği’nde tescillenen ilk ürünü olma özelliğini taşıyor. Tescil sayesinde ürünün adı, ünü, üretim yöntemi ve Hüyük ilçesiyle kurduğu bağ Avrupa Birliği ülkelerinde de koruma altına alınmış oldu.
Türkiye’de 2021 yılında tescillendi
Hüyük Çileği’nin ulusal düzeydeki coğrafi işaret yolculuğu Avrupa Birliği tescilinden önce başladı.
Hüyük İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yapılan başvuru sonucunda ürün, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 13 Nisan 2021 tarihinde “menşe adı” olarak tescil edildi. Tescil numarası 722 olan Hüyük Çileği’nin coğrafi sınırı Konya’nın Hüyük ilçesi olarak belirlendi.
Menşe adı tescili, ürünün temel özelliklerinin ve üretim aşamalarının belirlenen coğrafi sınır içerisinde gerçekleşmesi gerektiğini ifade ediyor. Bu nedenle “Hüyük Çileği” adının kullanılabilmesi için ürünün Hüyük ilçesinde, tescil belgesinde belirtilen usul ve şartlara uygun şekilde yetiştirilmesi gerekiyor.
Dört farklı çilek çeşidinden elde ediliyor
Tescil belgesine göre Hüyük Çileği; Albion, San Andreas, Sweden ve Portola çeşitlerinden elde ediliyor.
Düzgün şekilli, orta ve büyük irilikte olan meyveler, orta sertlikteki dokusuyla öne çıkıyor. Çileklerin ağırlığı 20 ile 26 gram arasında değişirken, meyve yüksekliği ve çapı 20 ile 40 milimetre arasında bulunuyor.
Ürünün yaklaşık şeker-asit oranının 8,5 olması, Hüyük Çileği’nin tatlılık ve hafif mayhoşluk arasındaki dengeli lezzetini oluşturuyor. Tescil belgesinde çileğin potasyum, kalsiyum ve demir bakımından da dikkati çeken değerlere sahip olduğu belirtiliyor.
Hüyük Çileği’ni benzerlerinden ayıran başlıca özellikler arasında parlak kırmızı rengi, belirgin kokusu, güçlü aroması, sulu meyve yapısı ve dayanıklılığı bulunuyor.
Lezzetin sırrı Hüyük’ün mikroklimasında
Hüyük Çileği’nin kendine özgü özelliklerinin oluşmasında ilçenin coğrafi konumu, iklimi ve toprak yapısı önemli rol oynuyor.
Akdeniz Bölgesi’nin kuzeyinde ve Göller Yöresi’nde bulunan Hüyük, Akdeniz iklimiyle İç Anadolu iklimi arasında geçiş özellikleri gösteriyor. İlçenin güneyindeki Anamas Dağı ve Beyşehir Gölü ile doğu ve kuzeyindeki Sultandağları, bölgede çilek yetiştiriciliğine elverişli bir mikroklima meydana getiriyor.
Bu doğal yapı; çileğin ihtiyaç duyduğu sıcaklık, nem, yağış, güneşlenme ve soğuklama koşullarının oluşmasına katkı sağlıyor. Yaz aylarında bölgedeki nem oranının belirli bir seviyenin altına düşmemesi, meyvenin olgunlaşma döneminde aşırı su kaybetmesini ve ani olgunlaşmasını önlüyor.
Böylece Hüyük Çileği’nin glukoz, sakaroz ve früktoz oranları dengeli biçimde oluşurken meyve; sertlik, sululuk, aroma ve hafif mayhoşluk bakımından karakteristik özelliklerini kazanıyor.
Toprak yapısı istikrarlı verim sağlıyor
Hüyük’ün tarıma elverişli toprakları da çilek üretiminin gelişmesinde etkili oluyor.
İlçedeki toprakların su tutma ve hava kapasitesinin iyi, drenaj ve su geçirgenliğinin yeterli olduğu belirtiliyor. Kum, kil ve silt bakımından dengeli yapıya sahip olan topraklar, işlenebilirlik ve bitki gelişimi açısından üreticilere avantaj sağlıyor.
Bölgede çilek yetiştiriciliğinde kimyasal gübre kullanımının mümkün olduğu kadar sınırlandırıldığı, her dikim döneminde ağırlıklı olarak çiftlik gübresinden yararlanıldığı ifade ediliyor. Çiftlik gübresinin düzenli kullanılması, toprağın organik madde bakımından zenginleşmesine ve çileğin özgün kalite özelliklerini kazanmasına katkı sunuyor.
Hasat ve üretim süreci denetleniyor
Hüyük Çileği’nin üretim süreci, ürün kalitesinin ve coğrafi işaret standartlarının korunması amacıyla belirli kurallara göre yürütülüyor.
Fideler genellikle ekim-kasım veya nisan-mayıs dönemlerinde dikiliyor. Üretimde kullanılan fideler dört yılda bir hastalıklardan arındırılmış yeni fidelerle değiştiriliyor. Sulama, çapalama, gübreleme ve hastalıklarla mücadele çalışmaları üretim takvimine uygun biçimde gerçekleştiriliyor.
Hasat edilen sofralık çilekler ön soğutma işleminden geçirilerek soğuk hava şartlarında muhafaza ediliyor. Dondurma sanayisinde kullanılacak ürünler ise şoklama işleminin ardından depolanıyor.
Hüyük İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinasyonunda oluşturulan denetim mercii tarafından yılda üç kez kontrol gerçekleştiriliyor. Bu denetimlerin en az ikisi, hasat ve ihracatın yoğunlaştığı haziran-eylül döneminde yapılıyor. Üretimde kullanılan çeşitler, üretim yöntemi, ürünün fiziksel özellikleri ile Hüyük Çileği adı ve coğrafi işaret ambleminin kullanımı denetleniyor.
Hüyük ekonomisinin önemli değerlerinden biri
Avrupa Birliği tescili, Hüyük Çileği’nin yalnızca hukuki olarak korunmasını değil, uluslararası pazarlarda daha güçlü bir marka haline gelmesini de sağlıyor.
Coğrafi işaret tescilinin ürünün taklit edilmesini önlemesi, tüketicinin gerçek Hüyük Çileği’ne ulaşmasını kolaylaştırması ve üreticinin emeğinin korunması açısından önemli olduğu belirtiliyor. Tescilin ayrıca kırsal kalkınmaya, yerel ekonomiye, bölgenin tanıtımına ve gastronomi turizmine katkı sunması bekleniyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı da Avrupa Birliği tescilli ürünlerin Avrupa pazarındaki marka değerini artırdığını, yerel üretim yöntemlerini koruduğunu ve ürünlerin uluslararası tanınırlığını güçlendirdiğini vurguluyor.
Türkiye’nin Avrupa Birliği tescilli ilk çileği unvanını taşıyan Hüyük Çileği, üreticilerin emeği, Hüyük’ün bereketli toprakları ve kendine özgü mikroklimasıyla Konya’dan Avrupa’ya uzanan önemli bir tarımsal başarı olarak öne çıkıyor.