ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı’nda tırmanan askerî gerilim, Körfez ülkelerini ve Yemen’i de içine alan daha geniş bir çatışmaya dönüşme riski taşıyor. ABD ordusu İran’daki askerî hedeflere yönelik yeni saldırılar başlatırken Tahran yönetimi, Körfez’deki ABD üslerini ve askerî unsurlarını hedef aldığını ileri sürdü.
Bölgedeki karşılıklı saldırıların enerji sevkiyatına ilişkin endişeleri artırmasıyla Brent petrolün varil fiyatı yeniden 80 doların üzerine çıktı.
Trump: İran’ı bu gece de yarın gece de vuracağız
ABD Başkanı Donald Trump’ın, “İran’ı bu gece de vuracağız, yarın gece de vuracağız.” açıklamasından kısa süre sonra ABD ordusu İran’a yönelik yeni bir saldırı dalgası başlattı.
Trump, İran ile yapılan mutabakat muhtırasının Tahran yönetimi açısından bir test olduğunu belirterek, “Onlar buna uymadı.” ifadelerini kullandı.
ABD Merkez Komutanlığı da saldırıların art arda üçüncü gecede sürdürüldüğünü açıkladı.
CENTCOM tarafından yapılan açıklamada, “Başkomutanın talimatı doğrultusunda İran’a yönelik art arda üçüncü gece saldırılarını düzenlemeye başladık. Bu saldırılar İran güçlerine ağır bir bedel ödetmeye devam edecek.” denildi.
Açıklamada, operasyonların İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere saldırma kapasitesini zayıflatmayı amaçladığı kaydedildi.
İran’ın petrol bölgesinde can kayıpları
İran basınında yer alan haberlere göre ABD’nin ülkenin güneybatısındaki petrol üretim bölgesine düzenlediği saldırılarda iki kişi hayatını kaybetti, üç kişi yaralandı.
ABD ordusu ise İran’daki hava savunma sistemleri, kıyı radarları, füze ve insansız hava aracı tesisleri ile bazı deniz unsurlarının vurulduğunu açıkladı.
Pazartesi günü saat 21.55 sıralarında İran’ın Hürmüzgan eyaletine bağlı Bender Abbas kentinin doğusunda ve Sistan-Beluçistan eyaletindeki Çabahar kentinde patlama sesleri duyulduğu bildirildi.
Bender Abbas, Hürmüz Boğazı’na yakın konumu ve İran’ın önemli deniz üslerinden bazılarına ev sahipliği yapması nedeniyle stratejik önem taşıyor. Çabahar ise İran’ın Umman Denizi kıyısındaki en önemli liman merkezleri arasında bulunuyor.
İran iki gemiye uyarı ateşi açıldığını duyurdu
İran, aynı saatlerde Hürmüz Boğazı’ndan “yasa dışı” şekilde geçmeye çalıştığını öne sürdüğü iki gemiye uyarı ateşi açıldığını açıkladı.
İran Devrim Muhafızları Ordusu ayrıca Bahreyn, Ürdün, Kuveyt ve Umman’daki bazı askerî hedeflere saldırılar düzenlendiğini ileri sürdü.
İran ordusundan yapılan açıklamada, Kuveyt’te ABD ordusuna ait haberleşme sistemlerinin, yakıt depolarının ve Patriot hava savunma sistemlerinin hedef alındığı belirtildi. İran güçleri ayrıca bir ABD insansız hava aracının düşürüldüğünü iddia etti.
ABD ve saldırıların gerçekleştiği öne sürülen ülkelerden İran’ın iddialarının tamamını doğrulayan kapsamlı bir açıklama yapılmadı.
Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizlik petrol fiyatlarını yükseltti
ABD ile İran arasındaki çatışmaların Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığını tehdit etmesi, küresel enerji piyasalarında fiyatların hızla yükselmesine yol açtı.
Brent petrolün varil fiyatı gün içerisinde yüzde 5’e kadar değer kazanarak 80 doların üzerine çıktı. Petrol fiyatı daha sonra kazançlarının bir kısmını geri vererek 78 dolar civarında işlem gördü.
Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin önemli bir bölümünün gerçekleştirildiği Hürmüz Boğazı’nda geçişlerin kesintiye uğrayabileceği endişesi, piyasalarda arz güvenliği riskini artırıyor.
Husiler Suudi Arabistan’daki havalimanını hedef aldı
Çatışmaların Körfez’de yoğunlaştığı sırada Yemen-Suudi Arabistan hattında da gerilim yükseldi.
İran destekli Husiler, Yemen’in başkenti Sana’daki havalimanına düzenlenen saldırının ardından Suudi Arabistan’ın güneyindeki Abha Uluslararası Havalimanı’nı balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla hedef aldıklarını açıkladı.
Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon ise Husi güçleri tarafından fırlatılan füzelerin hava savunma sistemlerince etkisiz hale getirildiğini bildirdi.
Suudi Arabistan destekli Yemen hükümeti, Sana Havalimanı’na düzenlenen saldırının İran’dan gelen bir uçağın inişini engellemek amacıyla gerçekleştirildiğini savundu.
Husiler ise saldırıyı Yemen’in egemenliğine yönelik bir müdahale olarak nitelendirerek Suudi Arabistan’a karşılık verdiklerini açıkladı.
Yemen’de ateşkesin bozulmasından endişe ediliyor
Yemen’de 2022 yılından bu yana büyük ölçüde korunan fiilî ateşkes, Husiler ile Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon arasındaki saldırılar nedeniyle yeniden tehlikeye girdi.
Son gelişmeler, yıllardır iç savaş ve insani krizle mücadele eden Yemen’de çatışmaların yeniden geniş çaplı biçimde başlayabileceği endişesini artırdı.
ABD-İran çatışmasının Yemen’deki tarafları yeniden harekete geçirmesi durumunda gerilimin Kızıldeniz, Basra Körfezi ve Arap Yarımadası’nın tamamına yayılabileceği değerlendiriliyor.
Arabuluculuk görüşmeleri sürüyor
İran Dışişleri Bakanlığı, Katar, Pakistan ve Umman’ın arabuluculuğunda gerilimi düşürmek amacıyla diplomatik temasların sürdüğünü açıkladı.
Tahran yönetimi, ABD’nin yeni saldırılarının son aylarda yürütülen diplomatik girişimleri büyük ölçüde boşa çıkardığını savundu.
Bölgedeki karşılıklı saldırıların devam etmesi, bir yandan enerji piyasaları ve uluslararası deniz taşımacılığı üzerindeki baskıyı artırırken diğer yandan ABD-İran çatışmasının Körfez genelinde daha büyük bir savaşa dönüşme riskini güçlendiriyor.




