Nöbetçi Eczaneler
Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi tedarik etmesinin ardından F-35 savaş uçağı programından çıkarılması, uzun süredir Türkiye ile ABD arasındaki en önemli savunma ve diplomasi başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.
Ankara, program kapsamında daha önce önemli yükümlülükler üstlenmiş ve F-35 projesinin üretim zincirinde yer alan ülkelerden biri olmuştu. Ancak S-400 alımı sonrası Washington yönetimi, güvenlik gerekçeleriyle Türkiye’nin program dışına çıkarılması yönünde adım atmıştı.
Son dönemde ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye ile savunma iş birliğine yönelik verdiği mesajlar ve NATO Zirvesi öncesinde yaptığı değerlendirmeler, F-35 dosyasında yeni bir sürecin başlayabileceği yorumlarına neden oldu.
ABD yönetiminde kapsamlı değerlendirme
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in, Türkiye’nin F-35 programına yeniden dahil edilmesine yönelik olası adımların Amerikan yönetimi tarafından kapsamlı biçimde değerlendirildiğini söylediği aktarıldı.
Vance’in açıklamalarında, sürecin Amerikan yasaları, güvenlik kriterleri ve ilgili kurumların değerlendirmeleri çerçevesinde yürütüldüğüne dikkat çekildi. Bu nedenle kararın yalnızca siyasi iradeyle değil, aynı zamanda Kongre süreci, teknik güvenlik incelemeleri ve sertifikasyon adımlarıyla birlikte şekilleneceği ifade edildi.
“Yeni bir sayfa açılabilir” yorumu
Washington’da Ankara ile ilişkilerde savunma alanında yeni bir sayfa açılabileceği yönündeki değerlendirmeler güçlenirken, Trump yönetiminin Türkiye ile askeri iş birliğine daha sıcak bakabileceği belirtiliyor.
Özellikle NATO içindeki dengeler, bölgesel güvenlik başlıkları ve Türkiye’nin ittifak içindeki stratejik konumu, F-35 dosyasının yalnızca askeri değil, diplomatik yönüyle de ele alınmasına neden oluyor.
Uzmanlara göre Türkiye’nin programa olası dönüşü, Washington açısından da NATO’nun güney kanadı, Doğu Akdeniz, Karadeniz ve Orta Doğu denkleminde önemli sonuçlar doğurabilir.
Fransız basını: Trump kararını duyurabilir
Fransız basınından La Tribune’e bağlı yayın organı Air & Cosmos’ta yer alan analizde, Türkiye’nin 2019 yılında çıkarıldığı F-35 programına yeniden dönüşünün yakın dönemde mümkün olabileceği öne sürüldü.
Analizde, Trump’ın son açıklamalarının bu ihtimali güçlendirdiği belirtilirken, NATO Zirvesi’nin süreç açısından belirleyici bir dönemeç olabileceği vurgulandı.
Haberde, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Trump arasında yapılacak görüşmenin oldukça kritik olduğu ifade edilerek, zirve sonrasında Trump’ın Türkiye’nin F-35 programına dönüşüne ilişkin onay kararını duyurabileceği iddiasına yer verildi.
Temmuz ayı işaret edildi
Fransız basınındaki analizde en dikkat çeken bölüm ise Türkiye’nin programa dönüşü için verilen tarih oldu.
Haberde, “NATO Zirvesi’nde Erdoğan ile Trump arasındaki görüşme oldukça kritik. Türkiye’nin F-35 yolunda önünün açılması bekleniyor. Tarih belli, Temmuz ayı içerisinde programa dönüşleri olacaktır” değerlendirmesi yapıldı.
Bu iddia, Türkiye’nin F-35 programına dönüşü konusunda diplomatik trafiğin hızlanabileceği yorumlarını beraberinde getirdi.
Süreç aşamalı ilerleyebilir
Her ne kadar Trump’ın siyasi desteğinin süreci hızlandırabileceği belirtilse de Türkiye’nin F-35 programına dönüşünün kısa sürede tamamlanabilecek basit bir prosedür olmadığı ifade ediliyor.
ABD Kongresi’nin tutumu, CAATSA yaptırımları, teknik güvenlik sertifikasyonları, S-400 sistemlerine ilişkin endişelerin nasıl giderileceği ve savunma kurumlarının raporları sürecin belirleyici başlıkları arasında yer alıyor.
Bu nedenle olası bir dönüş senaryosunun, tek bir açıklamayla sonuçlanmaktan çok, aşamalı ve çok boyutlu bir diplomatik süreç içinde şekillenmesi bekleniyor.
NATO dengeleri açısından kritik başlık
Diplomatik kaynaklara göre Türkiye’nin F-35 programına dönüş ihtimali, yalnızca savaş uçağı tedariki ya da savunma sanayi iş birliği açısından değil, NATO içi dengeler bakımından da kritik önem taşıyor.
Türkiye’nin coğrafi konumu, ittifak içindeki askeri kapasitesi ve bölgesel krizlerde üstlendiği rol, F-35 meselesini Washington açısından stratejik bir dosya haline getiriyor.
Ankara cephesinde ise F-35 programına dönüş ihtimali, hem savunma kapasitesinin güçlendirilmesi hem de ABD ile ilişkilerde yeni bir dönemin kapısının aralanması açısından yakından takip ediliyor.
Gözler NATO Zirvesi sonrası yapılacak açıklamalarda
F-35 dosyasında henüz kesinleşmiş resmi bir karar bulunmuyor. Ancak Fransız basınında yer alan iddia, Ankara-Washington hattında diplomatik temasların yoğunlaşabileceğine işaret ediyor.
NATO Zirvesi’nde Erdoğan-Trump görüşmesinden çıkacak mesajlar ve zirve sonrasında Washington’dan yapılacak açıklamalar, Türkiye’nin F-35 programına dönüş sürecinin yönünü belirleyecek en önemli gelişmeler arasında gösteriliyor.