Nöbetçi Eczaneler
Anayasa Mahkemesi, boşanan eşe süresiz nafaka verilmesine ilişkin düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal etti. Kararın ardından gözler, yeni yasal düzenleme için 9 ay süre verilen Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne çevrildi. Süresiz nafakanın yerine geçmesi beklenen yeni sistemde “belirli süreli nafaka”, “evlilik süresine göre kademeli nafaka” ve “tarafların ekonomik durumuna göre nafaka” modelleri gündeme geldi.
Anayasa Mahkemesi’nin kararı, nafaka uygulamasının tamamen kaldırıldığı anlamına gelmiyor. Boşanan eş lehine yoksulluk nafakası verilmesi uygulaması devam edecek ancak mevcut sistemde tartışmalara neden olan süresiz nafaka uygulaması yeniden düzenlenecek.
Anayasa Mahkemesi süresiz nafaka düzenlemesini iptal etti
Kamuoyunda ve siyasette uzun süredir tartışılan süresiz nafaka konusu, Anayasa Mahkemesi’nin gündemine taşınmıştı. Yüksek Mahkeme, yaptığı değerlendirme sonucunda boşanan eşe süresiz nafaka verilmesine ilişkin düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal etti.
İptal kararının ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne yeni düzenleme yapılması için 9 aylık süre verildi. Bu süreçte mevcut sistemin yerine geçecek yeni nafaka modelinin belirlenmesi bekleniyor.
Nafaka tamamen kaldırılmıyor
Karar, nafaka uygulamasının bütünüyle sona ereceği şeklinde yorumlanmıyor. Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eş lehine yoksulluk nafakası verilmesi uygulaması devam edecek. Ancak bu nafakanın süresiz biçimde uygulanması yerine, belirli kriterlere bağlı yeni bir sistem oluşturulması hedefleniyor.
Yeni düzenlemeyle hem nafaka alacaklısının mağdur edilmemesi hem de nafaka yükümlüsünün ömür boyu devam eden bir mali sorumluluk altında bırakılmaması amaçlanıyor.
Meclis’in önünde 9 aylık süre var
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı sonrası Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 9 ay içinde yeni bir yasal düzenleme yapması gerekiyor. Bu süre içinde nafaka sisteminde uygulanacak kriterlerin belirlenmesi ve mevcut uygulamaya ilişkin tartışmaların giderilmesi bekleniyor.
Yeni düzenlemenin, boşanma hukukunda son yılların en önemli değişikliklerinden biri olması bekleniyor. Özellikle nafakanın süresi, evlilik süresi, tarafların ekonomik koşulları ve boşanma sonrası sosyal destek mekanizmaları düzenlemenin ana başlıkları arasında yer alıyor.
Yeni düzenlemede 3 model tartışılıyor
Süresiz nafaka düzenlemesinin iptal edilmesinin ardından üç farklı model gündeme geldi. Bunlar, belirli süreli nafaka, evlilik süresine göre kademeli nafaka ve tarafların ekonomik durumuna göre nafaka olarak sıralanıyor.
Belirli süreli nafaka modelinde, boşanmanın ardından nafakanın önceden belirlenen bir süre boyunca ödenmesi öngörülüyor. Bu sürenin sonunda nafaka yükümlülüğünün sona erdirilmesi planlanıyor.
Evlilik süresine göre kademeli nafaka modelinde ise nafakanın ne kadar süreyle ödeneceği, evliliğin ne kadar sürdüğüne göre belirlenecek. Bu kapsamda nikah tarihi ile boşanma davasının açıldığı tarih arasındaki sürenin esas alınması bekleniyor.
Tarafların ekonomik durumuna göre nafaka modelinde ise nafaka süresi ve miktarı belirlenirken eşlerin gelir durumu, çalışma imkanı, sosyal güvencesi ve boşanma sonrası geçim koşulları dikkate alınacak.
Adalet Bakanı Gürlek’ten yeni düzenleme açıklaması
Adalet Bakanı Akın Gürlek, iptal kararı doğrultusunda yeni bir yasal düzenleme hazırlanacağını açıklamıştı. Gürlek, bir tarafı ömür boyu mağdur etmeyecek, adil ve hakkaniyete uygun bir düzenlemenin Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin takdirine sunulacağını belirtmişti.
Yeni düzenlemede, hem nafaka alacaklısının korunması hem de nafaka yükümlüsünün süresiz bir ödeme sorumluluğu altında kalmaması hedefleniyor. Bu nedenle yapılacak çalışmada evlilik süresi, tarafların kusur durumu, gelir düzeyi ve boşanma sonrası ekonomik şartlar gibi kriterlerin öne çıkması bekleniyor.
Ak Parti’nin masasındaki taslakta ne var?
Ak Parti’nin üzerinde çalıştığı taslakta, nafaka süresinin evlilik süresine göre belirlenmesi planlanıyor. Taslağa göre 3 yıl evli kalanlara 5 yıl, 5 yıl evli kalanlara 7 yıl, 10 yıl evli kalanlara ise 12 yıl süreyle nafaka ödenmesi öngörülüyor.
Bu sürenin tamamlanmasının ardından nafaka yükümlülüğünün sona erdirilmesi gündemde. Böylece mevcut sistemde tartışmalara neden olan süresiz ödeme döneminin yerine, belirli sürelerle sınırlandırılmış bir nafaka sistemi getirilmesi değerlendiriliyor.
Nafaka sonrası sosyal yardım mekanizması devreye girebilir
Yeni düzenlemede, nafakanın sona ermesiyle maddi zorluk yaşayabilecek kadınlar için sosyal yardım mekanizmalarının devreye alınması da gündemde. Bu kapsamda, nafaka kesildiğinde oluşabilecek mağduriyetlerin devlet destekleriyle giderilmesi amaçlanıyor.
Bu modelle, boşanma sonrası ekonomik olarak zayıf durumda kalan kişilerin tamamen desteksiz bırakılmaması hedefleniyor. Nafaka yükümlülüğü sona erse bile ihtiyaç sahibi kişilere sosyal yardımlar yoluyla destek sağlanması değerlendiriliyor.
Çekişmeli boşanma davalarının azaltılması hedefleniyor
Hazırlanacak düzenlemenin hedeflerinden biri de çekişmeli boşanma davalarının azaltılması olacak. Mevcut sistemde nafaka, tazminat, mal paylaşımı ve velayet gibi konuların aynı dava içinde ele alınması boşanma süreçlerinin uzamasına neden olabiliyor.
Yeni sistemde, davaların uzamasına neden olan unsurların ayrıştırılması ve bazı taleplerin ayrı davalar kapsamında değerlendirilmesi planlanıyor. Bu yöntemle boşanma sürecinin daha hızlı sonuçlandırılması, tarafların uzun yıllar süren yargı süreçleriyle karşı karşıya kalmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Mevcut kanunda nafaka nasıl tanımlanıyor?
Mevcut hukuk sisteminde farklı amaçlara hizmet eden birkaç nafaka türü bulunuyor. Bunlar arasında eş için ödenen yoksulluk nafakası, çocuk için ödenen iştirak nafakası, dava süresince bağlanan tedbir nafakası ve aile bireyleri için talep edilebilen yardım nafakası yer alıyor.
Boşanma davası sürerken ekonomik olarak zayıf tarafın ve çocukların mağdur olmaması için geçici tedbir nafakası uygulanabiliyor. Bu nafaka türü, boşanma kararı kesinleştiğinde sona eriyor.
Eşlerden birinin çalışmaması, çocuğun bakımını üstlenmesi veya gelirinin diğer eşe göre ciddi ölçüde düşük olması durumunda dava süresince tedbir nafakası bağlanabiliyor.
En çok tartışılan nafaka türü: Yoksulluk nafakası
Türkiye’de en çok tartışma konusu olan nafaka türü, eşe ödenen yoksulluk nafakası olarak öne çıkıyor. Yoksulluk nafakasının bağlanabilmesi için nafaka talep eden eşin boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olması gerekiyor.
Bunun yanında nafaka isteyen tarafın, boşanmada karşı tarafa göre daha az kusurlu olması ve diğer eşin ödeme gücünün bulunması şartı aranıyor. Mevcut kanunda bu nafaka türü için herhangi bir yıl sınırı yer almıyor.
Süresiz nafaka tartışmaları da bu noktada yoğunlaşıyor. Nafaka yükümlüsünün uzun yıllar boyunca ödeme yapmak zorunda kalması eleştirilirken, nafaka alacaklısının boşanma sonrası ekonomik güvenceye ihtiyaç duyduğu da vurgulanıyor.
Yoksulluk nafakası hangi durumlarda sona eriyor?
Mevcut düzenlemede yoksulluk nafakasının süresiz olması, her koşulda ömür boyu devam edeceği anlamına gelmiyor. Nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi halinde yoksulluk nafakası kendiliğinden sona eriyor.
Bunun dışında bazı durumlarda mahkeme kararıyla nafakanın kaldırılması mümkün olabiliyor. Fiilen evli gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması, düzenli gelir elde edilmesi, haysiyetsiz yaşam iddiasının ispatı veya nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü kaybetmesi bu durumlar arasında yer alıyor.
Bu nedenle mevcut sistemde nafakanın sona erdirilmesine ilişkin mekanizmalar bulunsa da, herhangi bir süre sınırının olmaması tartışmaların temel nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.
Çocuk nafakası nasıl uygulanıyor?
İştirak nafakası olarak bilinen çocuk nafakası ise boşanmadan sonra velayeti alan ebeveyne ödeniyor. Bu nafaka türünde amaç, çocuğun bakım, eğitim, sağlık ve yaşam giderlerine katkı sağlanması.
Boşanma sonrası çocukların velayeti genellikle annede kaldığı için iştirak nafakası çoğu zaman anneye ödeniyor. Ancak bu nafaka, çocuk için yapılan bir ödeme niteliği taşıyor.
İştirak nafakası genellikle çocuk 18 yaşına gelene kadar devam ediyor. Çocuğun eğitim hayatının sürmesi durumunda ise 18 yaş sonrasında yardım nafakası gündeme gelebiliyor.
Boşanma hukukunda yeni dönem
Anayasa Mahkemesi’nin süresiz nafaka düzenlemesini iptal etmesi, boşanma hukukunda yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 9 ay içinde yapacağı düzenleme, nafakanın hangi kriterlere göre, ne kadar süreyle ve hangi koşullarda ödeneceğini yeniden belirleyecek.
Yeni sistemin, hem boşanma sonrası ekonomik olarak zayıf durumda kalan kişilerin korunmasını hem de nafaka yükümlüsünün süresiz bir mali sorumluluk altında bırakılmamasını hedeflemesi bekleniyor.
Bu kapsamda Meclis’in önündeki en önemli başlıklar; nafaka süresinin evlilik süresine göre belirlenmesi, tarafların ekonomik durumunun dikkate alınması, sosyal yardım mekanizmalarının devreye alınması ve çekişmeli boşanma davalarının daha hızlı sonuçlandırılması olacak.