Nöbetçi Eczaneler
ANKARA — Küresel enerji ticaretinde kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksaklıklar, alternatif enerji rotalarının önemini artırdı. Türkiye ise sahip olduğu boru hattı altyapısı, farklı kaynaklardan sağladığı enerji tedariki ve bölgesel geçiş güzergahlarıyla doğal gaz ve petrolde arz güvenliğini korudu.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu verilerine göre, Türkiye’nin doğal gaz ithalatı yılın ilk çeyreğinde 19,2 milyar metreküp olarak kayıtlara geçti. Aynı dönemde petrol ve petrol ürünleri ithalatı 3,32 milyon ton oldu.
Ocakta doğal gaz ithalatında ABD yaklaşık yüzde 35,7 payla ilk sırada yer aldı. Rusya’nın payı yaklaşık yüzde 35, Azerbaycan’ın payı ise yüzde 13,4 oldu. Şubatta ABD yüzde 27,2 payla liderliğini korurken, martta Rusya ilk sıraya yükseldi.
Petrol ve petrol ürünleri ithalatında ise Rusya ana tedarikçi konumunu sürdürdü. Irak, Kazakistan ve Suudi Arabistan da Türkiye’nin petrol tedarikinde önemli pay alan ülkeler arasında yer aldı.
Ocakta Rusya, toplam petrol ithalatının yaklaşık yüzde 49,7’sini karşılarken, Irak yüzde 14, Suudi Arabistan ise yüzde 9’un üzerinde pay aldı. Şubatta Irak ve Kazakistan’ın payı artarken, martta Rusya yaklaşık yüzde 49,6 payla ilk sırada yer aldı.
Ceyhan Terminali stratejik rolünü güçlendirdi
Küresel enerji ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki aksamalar arz güvenliği endişelerini artırırken, Türkiye bölgesel enerji akışlarında alternatif güzergah işlevi görmeye devam ediyor.
Bu kapsamda Irak ve Azerbaycan petrolünün küresel piyasalara açıldığı başlıca çıkış noktalarından biri olan Ceyhan Terminali öne çıkıyor. Türkiye, Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı ve Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı ile bölgesel petrol akışlarının dünya piyasalarına ulaştırıldığı stratejik merkezlerden biri konumunda bulunuyor.
Azerbaycan petrolü, Bakü-Tiflis-Ceyhan Hattı üzerinden Ceyhan Terminali’ne taşınıyor ve buradan tankerlerle küresel pazarlara sevk ediliyor. Bu hat, Azerbaycan’ın yanı sıra Kazakistan gibi üreticiler açısından da Rusya’ya bağımlılığı azaltan alternatif koridor işlevi görüyor.
BOTAŞ verilerine göre, yıllık 50 milyon ton kapasiteye sahip Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı üzerinden yılın ilk 2 ayında yaklaşık 30,9 milyon varil petrol taşındı. Hat, Hazar petrolünü Rusya ve İran dışındaki güzergah üzerinden küresel piyasalara ulaştıran kritik rota olarak öne çıkıyor.
Kerkük’ten Ceyhan’a uzanan ve bu yıl martta yeniden devreye alınan Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı’nın günlük kapasitesi yaklaşık 1,5 milyon varil seviyesinde bulunuyor. Hattan sevkiyatın yeniden başlamasıyla ihracatın ilk aşamada günlük 170 bin, ardından 250 bin varile çıkarılması planlanıyor.
Doğal gazda merkez ülke rolü öne çıkıyor
Türkiye, doğal gazda Rusya, Azerbaycan ve İran’dan uluslararası boru hatlarıyla gaz temin ederken, bu alandaki merkez ülke konumunu da pekiştiriyor.
Rusya’dan Mavi Akım üzerinden yıllık 16 milyar metreküp kapasiteyle doğrudan Türkiye’ye gaz sağlanıyor. TürkAkım ise toplam 31,5 milyar metreküp kapasiteye sahip iki paralel hattan oluşuyor. Bu hatlardan biri Türkiye’nin iç tüketimine hizmet ederken, diğer hat Güney ve Güneydoğu Avrupa’ya gaz sevkiyatı için kullanılıyor.
Azerbaycan’dan doğal gaz, Bakü-Tiflis-Erzurum Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden yıllık yaklaşık 24 milyar metreküp kapasiteyle Türkiye’ye taşınıyor. Bu hat, Güney Gaz Koridoru’nun ilk halkasını oluşturuyor.
Türkiye’ye ulaşan gaz, Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı aracılığıyla batıya iletiliyor. Avrupa’ya sevkiyat ise Trans Adriyatik Boru Hattı üzerinden gerçekleştiriliyor.
TANAP, yıllık yaklaşık 16 milyar metreküp kapasiteyle faaliyet gösteriyor. Bu kapasitenin yaklaşık 6 milyar metreküplük kısmı Türkiye’nin iç tüketimine ayrılırken, 10 milyar metreküplük bölümü Avrupa’ya yönlendiriliyor. TAP ise yıllık yaklaşık 10 milyar metreküp kapasiteyle çalışıyor ve hattın kapasitesi teknik olarak 20 milyar metreküpe kadar artırılabiliyor.
Nahçıvan’ın enerji bağımlılığı azalıyor
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki enerji işbirliğinin son halkalarından biri olan Iğdır-Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı geçen yıl devreye alındı. Günlük yaklaşık 2 milyon metreküp kapasiteye sahip hatla Nahçıvan’ın doğal gaz ihtiyacının Türkiye üzerinden karşılanması hedefleniyor. Böylece bölgenin İran’a gaz bağımlılığı önemli ölçüde azaltılıyor.
İran’dan Türkiye’ye doğal gaz akışı ise İran-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden sağlanıyor. Yıllık yaklaşık 14 milyar metreküp teknik kapasiteye sahip hat üzerinden, Türkiye’nin İran ile yaptığı uzun vadeli anlaşma kapsamında yıllık 9,6 milyar metreküpe kadar gaz tedariki öngörülüyor.
Türkiye, Hürmüz Boğazı çevresindeki risklerin küresel enerji arzı üzerindeki etkisini artırdığı dönemde, çeşitlendirilmiş kaynak yapısı ve güçlü enerji altyapısıyla doğal gaz ve petrolde arz güvenliğini destekleyen ülkeler arasında yer alıyor.