ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı ve nükleer program başlıklarında yeni bir mutabakat iddiası gündeme geldi. ABD basınında yer alan haberlere göre, iki ülke heyetleri ateşkesin uzatılması ve İran’ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin başlatılması amacıyla 60 günlük bir mutabakat zaptı üzerinde anlaşmaya vardı.
Amerikan Axios haber platformuna dayandırılan iddiaya göre, ABD’li ve İranlı müzakereciler salı günü taslak metin üzerinde uzlaştı. Ancak anlaşmanın yürürlüğe girmesi için ABD Başkanı Donald Trump’ın nihai onayının beklendiği belirtildi. ABD’li yetkililer, İran tarafının daha sonra “anlaşmaya imza atmaya hazır olduğu” mesajını ilettiğini öne sürdü. Bu iddia İran tarafından henüz doğrulanmadı.
Mutabakat metninin imzalanması halinde Hürmüz Boğazı’nın ticari gemi geçişlerine herhangi bir kısıtlama olmadan açılması, buna karşılık ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırması bekleniyor. Washington yönetiminden söz konusu iddialara ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.
Trump’tan Umman’a sert sözler
Hürmüz Boğazı’nın kontrolüne ilişkin tartışmalar sürerken ABD Başkanı Trump’ın Umman’a yönelik sözleri de gerilimi artırdı. Trump, Umman’ın İran’la Hürmüz Boğazı’nın kontrolünü paylaşmaya dönük herhangi bir anlaşmaya girmemesi gerektiğini belirterek, “Umman da herkes gibi davranacak, yoksa onları bombalamak zorunda kalırız” ifadelerini kullandı.
Trump, açıklamasının ardından ABD’nin böyle bir adım atmak zorunda kalacağını düşünmediğini de söyledi. Tahran yönetimi ise Trump’ın sözlerine tepki göstererek Umman’a destek verdi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, yazılı açıklamasında Trump’ın ifadelerini kınadı. Bekayi, Birleşmiş Milletler üyesi bir devlete yönelik “yok etme” tehdidinin kabul edilemez olduğunu belirterek Umman’ın bölgesel barış ve istikrar için yürüttüğü arabuluculuk çabalarına dikkat çekti.
İran basını taslak metni yayımladı
İran Devlet Televizyonu, ABD ile imzalanması beklenen mutabakat zaptının taslak metnini yayımladı. Taslakta, ABD askeri güçlerinin İran yakınlarından çekileceği ve Hürmüz’de uygulanan deniz ablukasının kaldırılacağı öne sürüldü.
Buna karşılık İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari transit gemi sayısını bir ay içinde savaş öncesi seviyelere döndürmeyi taahhüt ettiği belirtildi. Taslak anlaşmanın askeri gemileri kapsamadığı ifade edildi.
İran devlet televizyonu ayrıca Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin yönetimi ve güzergahının İran tarafından Umman ile iş birliği içinde ele alınacağını aktardı. Haberde, 60 gün içinde nihai anlaşmaya varılması halinde metnin bağlayıcı bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanabileceği belirtildi.
Beyaz Saray yalanladı
Beyaz Saray ise İran medyasında yer alan mutabakat zaptı haberlerini yalanladı. Açıklamada, söz konusu haberlerin doğru olmadığı ve “tamamen uydurma” olduğu belirtildi.
Beyaz Saray, İran ile müzakerelerin iyi gittiğini ifade ederken Başkan Trump’ın çizgilerinin net olduğunu vurguladı. Böylece ABD-İran hattında anlaşma iddiaları gündemdeki yerini korurken, taraflardan resmi ve ortak bir doğrulama henüz gelmedi.




