Nöbetçi Eczaneler
Türkiye tarihinin en büyük maden faciası olarak kayıtlara geçen Soma faciasının üzerinden 12 yıl geçti.
Manisa’nın Soma ilçesinde, ruhsatı Türkiye Kömür İşletmeleri’ne ait olan ve Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. tarafından işletilen Eynez/Karanlıkdere yeraltı kömür ocağında 13 Mayıs 2014’te çıkan yangında 301 maden işçisi hayatını kaybetti.
Facianın yıl dönümünde aileler, meslek kuruluşları ve emek örgütleri anma törenleri düzenlerken, uzun süren yargı süreci ve kamu görevlileri davasında gelinen nokta yeniden tartışma konusu oldu.
787 işçiden 301’i hayatını kaybetti
Özelleştirme sonrası Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. tarafından işletilen madende çıkan yangın kısa sürede büyük bir faciaya dönüştü.
O gün maden ocağında bulunan 787 işçiden 301’i yaşamını yitirdi. Hayatını kaybedenler arasında 5 maden mühendisi de bulunuyordu.
Faciadan önce Soma’daki iş kazalarının artması nedeniyle Meclis’te araştırma komisyonu kurulması için önerge verilmişti. 29 Nisan 2014’te Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine gelen önerge reddedildi. Önergenin reddedilmesinden 14 gün sonra Soma faciası yaşandı.
Şirket yetkilileri yargılandı
Madeni işletenlere yönelik dava 2015 yılında başladı. İlk aşamada 5’i tutuklu olmak üzere 51 kişi yargılandı.
2018’de verilen ilk kararda 37 kişi beraat etti, 14 sanık ise taksirle ölüme ve yaralanmaya sebebiyet vermekten cezalandırıldı.
Mahkeme, Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Can Gürkan’a 15 yıl, Genel Müdür Ramazan Doğru’ya 22 yıl 6 ay, İşletme Müdürü Akın Çelik’e ise 18 yıl 6 ay hapis cezası verdi.
Olası kast kararı kaldırıldı
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 30 Eylül 2020’de yerel mahkeme kararını bozarak sanıkların “olası kastla öldürme” suçundan cezalandırılması gerektiğine hükmetti.
Ancak daha sonra Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı karara itiraz etti. Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin değişen yapısıyla birlikte dosya yeniden incelendi ve “olası kast” kararı kaldırıldı.
Yeniden yargılama sonucunda Can Gürkan’a 20 yıl, maden mühendisleri Adem Ormanoğlu ve Efkan Kurt’a 12 yıl 6’şar ay hapis cezası verildi. Haluk Evinç ise beraat etti.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 4 Nisan 2022’de yerel mahkemenin bu kararını onadı.
Davada tutuklu sanık kalmadı
Verilen cezalar infaz süreciyle birlikte daha kısa hapis sürelerine dönüştü.
En yüksek cezayı alan Can Gürkan, 2019 yılında tahliye edildi. Genel Müdür Ramazan Doğru, İşletme Müdürü Akın Çelik ve yardımcısı İsmail Adalı da yattıkları süre göz önünde bulundurularak Şubat 2021’de tahliye edildi.
Bu tarihten itibaren davada tutuklu sanık kalmadı.
Kamu görevlileri davası zamanaşımına uğradı
Ailelerin yıllarca talep ettiği kamu görevlilerinin yargılanması süreci ise ayrı bir dava olarak ilerledi.
Soma Cumhuriyet Başsavcılığı, 25 Aralık 2023’te Enerji ve Çalışma bakanlıkları bürokratları, müfettişler ve Türkiye Kömür İşletmeleri görevlileri dahil 28 kamu görevlisi hakkında kamu davası açıldığını duyurdu.
İlk duruşma 8 Mayıs 2024’te görüldü. Nisan 2025’te yerel mahkeme bazı sanıklar hakkında beraat, bazı sanıklar hakkında ise hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verdi.
Aileler kararı istinafa taşıdı.
Beraat kararları kaldırıldı, dava düştü
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesi, istinaf aşamasında yerel mahkemenin beraat kararlarını “hukuken isabetli değil” diyerek kaldırdı.
Ancak bu karar sanıkların cezalandırılmasıyla sonuçlanmadı. Mahkeme, “görevi kötüye kullanma” suçundan yargılanan sanıklar hakkında 8 yıllık olağan zamanaşımı süresinin dolduğu gerekçesiyle davaların düşmesine karar verdi.
Kararda bazı sanıklar yönünden zamanaşımının 2020’de, diğerleri açısından ise 2022’de dolduğu belirtildi.
“301 kişinin ölümü hiçbir şeyi değiştirmemiş”
Madende 26 yaşındaki oğlunu kaybeden Soma 301 Madenciler Derneği Başkanı İsmail Çolak, aradan geçen yıllara rağmen iş kazalarının sürdüğünü belirtti.
Çolak, “Ermenek’te insanlar sular altında boğuldu, Şirvan’da toprak altında insanlar öldü, Amasya’da madende insanlar karbonmonoksitten zehirlenerek hayatını kaybetti. Hâlâ iş kazaları devam etmekte. 301 kişinin ölümü hiçbir şeyi değiştirmemiş” dedi.
Meslek kuruluşları ve aileler ise iş cinayetlerinin önlenmesi için etkili denetim, sorumluların cezalandırılması ve iş güvenliği önlemlerinin eksiksiz uygulanması çağrısını sürdürüyor.
Ailelerin, iç hukuktaki kalan yollar kapsamında Anayasa Mahkemesi’ne başvurularını sürdüreceği belirtiliyor.