İran parlamentosundan Hürmüz kararı: Gemilerden ücret alınmasına onay

İran ile ABD-İsrail hattındaki savaşın enerji cephesindeki en kritik başlığı olan Hürmüz Boğazı’nda yeni bir adım atıldı. İran parlamentosunda yürütülen çalışma kapsamında, boğazdan geçen gemilerden geçiş ücreti alınmasını öngören plan ilgili komisyon düzeyinde onaylandı. İran basınına yansıyan bilgilere göre düzenleme, Tahran’ın boğaz üzerindeki egemenlik, denetim ve gelir üretme kapasitesini hukuki zemine oturtmayı hedefliyor.

Kararın zamanlaması dikkat çekti. ABD Başkanı Donald Trump, 30 Mart’ta yaptığı açıklamada İran’ın Hürmüz Boğazı’nı derhal açmaması halinde ülkenin petrol sahaları, elektrik santralleri ve su arıtma tesisleri dahil kritik altyapısını hedef alabileceklerini söyledi. Reuters, Trump’ın anlaşma sağlanmaması halinde askeri baskıyı artırma tehdidinde bulunduğunu aktardı.

Hürmüz’de yeni model: Kapatma yerine ücretlendirme

İran’ın son dönemde Hürmüz Boğazı’nda tam kapatma yerine denetim, seçici geçiş ve ücretlendirme modeline yöneldiğine dair işaretler artmıştı. AP, İran parlamentosunda hazırlanan taslağın boğaz üzerindeki “egemenlik, kontrol ve gözetimi” resmileştirmeyi, aynı zamanda geçişlerden gelir elde etmeyi amaçladığını yazdı. The National da benzer biçimde İran parlamentosunun geçiş ücreti uygulamasını yasalaştırmaya hazırlandığını bildirdi.

Anadolu Ajansı’nın 22 Mart tarihli haberine göre İranlı bir milletvekili, bazı gemilerden halihazırda yaklaşık 2 milyon dolarlık geçiş ücreti tahsil edildiğini söylemişti. Bu açıklama, Tahran’ın ücretlendirme politikasını fiilen uygulamaya başladığına dair önceki işaretlerden biri olarak öne çıkmıştı.

Enerji piyasalarında baskı büyüyor

Hürmüz Boğazı küresel petrol ve LNG akışının en kritik dar boğazlarından biri olmaya devam ediyor. Al Jazeera, boğazdan geçen sevkiyatların dünya petrolü ve LNG arzının yaklaşık beşte birini taşıdığına dikkat çekerken, son gerilimlerin enerji güvenliği üzerindeki baskıyı artırdığını aktardı. Reuters ve diğer uluslararası yayınlar da Trump’ın son tehdidiyle birlikte Brent petrolün mart ayında sert yükselişler yaşadığını bildirdi.

Yeni ücretlendirme kararının, fiili kapanma kadar sert bir arz şoku yaratmasa da taşımacılık maliyetlerini, sigorta primlerini ve enerji fiyatları üzerindeki baskıyı artırabileceği değerlendiriliyor. Bu nedenle Tahran’ın attığı adım, yalnızca siyasi değil aynı zamanda küresel ticaret ve enerji dengeleri açısından da kritik görülüyor. Bu son cümle, mevcut gelişmelerden yapılan bir çıkarımdır.

Tahran’dan egemenlik vurgusu

İran cephesi, boğazdaki yeni uygulamayı yalnızca güvenlik önlemi olarak değil, egemenlik alanının parçası olarak sunuyor. Daha önce İranlı yetkililer, Hürmüz’de yeni bir “egemenlik anlayışı” oluşturduklarını ve geçişlerin Tahran’ın denetiminden bağımsız düşünülemeyeceğini savunmuştu. Son komisyon onayı da bu yaklaşımın kurumsallaştırılması olarak yorumlanıyor.

İran parlamentosundaki planın yasalaşma sürecinin nasıl işleyeceği ve hangi ülke gemilerine hangi tarifelerin uygulanacağına ilişkin ayrıntılar ise henüz netleşmedi. Şimdilik ortaya çıkan tablo, Hürmüz’de askeri gerilimin yanına ekonomik baskı aracının da eklendiğini gösteriyor.