Savaşın acı reçetesi reyonlara indi: sebze ve meyve fiyatları cep yakıyor

Ortadoğu’da tırmanan savaşın ekonomik etkileri, gıda reyonlarında daha sert hissedilmeye başladı. Enerji fiyatlarındaki yükseliş ve taşımacılık maliyetlerindeki artışın, sebze ve meyve fiyatlarını yukarı çektiği belirtilirken, özellikle mart ayının ilk yarısında pazar ve market etiketlerinde dikkat çeken artışlar yaşandı.

ABD-İsrail ve İran arasındaki çatışmanın ardından bölgedeki enerji arzına ilişkin endişeler artarken, Hürmüz Boğazı üzerinden yürüyen ticaret ve sevkiyat hatlarına ilişkin riskler de maliyet baskısını büyüttü. Akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin, tarladan hale, halden markete uzanan zincirde nakliye giderlerini artırdığı; bunun da doğrudan raf fiyatlarına yansıdığı ifade ediliyor.

Ky Agro Media’da yer alan değerlendirmeye göre, yılın ilk iki ayında hissedilen fiyat artışları, mart ayındaki savaş etkisiyle daha sert bir maliyet dalgasına dönüştü. Özellikle taze sebze ve meyve grubunda yaşanan yükselişin, hane halkı bütçesi üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekildi.

İlk iki ayda sert artış

Verilere göre Türkiye genelinde taze sebze ve meyve grubunda şubat ayında aylık artış yüzde 17,55 olarak kaydedildi. Yıllık artışın yüzde 54,06 seviyesine ulaştığı, ocak ve şubat aylarını kapsayan iki aylık toplam yükselişin ise yaklaşık yüzde 43’e çıktığı belirtildi. Bu tablo, mart ayındaki yeni maliyet baskısıyla birlikte gıda enflasyonunda yukarı yönlü risklerin güçlendiğine işaret ediyor.

TZOB verileri yükselişi önceden göstermişti

Türkiye Ziraat Odaları Birliği verilerine göre şubat ayında üretici ve market fiyatları arasındaki farkın yanı sıra ürün bazlı yükselişler de dikkat çekti. Marulda yüzde 50,3, sivri biberde yüzde 34,2, salatalıkta yüzde 29,9 ve kabakta yüzde 18,4 oranında artış kaydedildi. Bu artışların mart ayında raflara daha yüksek etiketlerle yansıdığı değerlendiriliyor.

Reyonlarda 100 TL eşiği aşıldı

1-17 Mart dönemine ilişkin hal ve market örneklerinde bazı ürünlerde fiyatların kritik seviyelere ulaştığı görüldü. Patlıcan ve salatalığın kilogram fiyatının 125 TL’ye kadar çıktığı, marulun adet fiyatının 80-90 TL bandına yerleştiği, domatesin 40-60 TL arasında satıldığı, sivri ve çarliston biberde ise kilogram fiyatının 60-80 TL seviyesine yükseldiği aktarıldı. Genel görünümde meyve ve sebze fiyatlarının bölgeye göre 80-120 TL bandında yoğunlaştığı ifade edildi.

İhracat ve üretim tarafında da risk büyüyor

Savaşın yalnızca iç piyasadaki raf fiyatlarını değil, dış ticaret ve üretim maliyetlerini de etkileme potansiyeli taşıdığı belirtiliyor. Türkiye’nin Orta Doğu’ya yönelik gıda ihracatında aksama riski gündeme gelirken, ithal gübre ve tahıl sevkiyatlarında yaşanabilecek olası sorunların önümüzdeki dönemde tarımsal üretim maliyetlerini daha da artırabileceği değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre enerji ve lojistik tarafındaki baskı hafiflemediği sürece sebze ve meyve fiyatlarında kısa vadede belirgin bir gerileme beklenmiyor. Bu nedenle hem üretici maliyetlerinin hem de tüketici enflasyonunun önümüzdeki dönemde ekonomi yönetiminin en kritik başlıklarından biri olmayı sürdüreceği belirtiliyor.