Nöbetçi Eczaneler
Körfez’de tırmanan gerilim ve Hürmüz Boğazı hattındaki risklerin petrol fiyatlarını yukarı itmesi, Türkiye’de akaryakıt fiyatlarına zam baskısını artırdı. Bu çerçevede motorinde 6,69 TL düzeyinde bir artışın gündeme geldiği, ancak “eşel mobil” sisteminin yeniden devreye alınabileceğine dair beklentilerle zammın ertelendiği haberleştirildi.
Bloomberg HT ve Reuters kaynaklı haberlerde, Hazine ve Maliye yönetiminin olağanüstü fiyat hareketlerinin pompaya etkisini sınırlamak için geçmişte kullanılan yönteme benzer biçimde ÖTV’den feragat seçeneğini değerlendirdiği; bunun da kamuoyunda “eşel mobil geri mi geliyor?” tartışmasını güçlendirdiği aktarıldı.
Eşel Mobilde “Limit” Ne?
Eşel mobil, uluslararası petrol fiyatı ve kur artışı kaynaklı maliyet yükselişlerinin, pompaya yansımasını geciktirmek ya da sınırlamak amacıyla ÖTV’nin düşürülmesi prensibine dayanıyor. Ancak bu mekanizma sınırsız değil: İndirim, ilgili üründe litre başına alınan ÖTV tutarı “sıfıra” yaklaşana kadar yapılabiliyor; ÖTV tavanı aşıldığında kalan artış zorunlu olarak pompa fiyatına yansıyor.
Bu kapsamda, yürürlükteki tutarlara göre litre başına benzinde 14,82 TL, motorinde 13,90 TL, LPG’de 11,38 TL ÖTV bulunuyor. Dolayısıyla eşel mobil devreye alınırsa, zamlar bu tutarlar kadar ÖTV’den karşılanarak fiyatların pompaya yansıması ertelenebilecek; ancak toplam artış bu tavanları aştığında aradaki fark tüketici fiyatına yansıyacak.
Vergi Etkisi: KDV Kaybı Da Artıyor
Uzman değerlendirmelerine göre, ÖTV’nin düşürülmesi yalnızca ÖTV gelirini değil; ÖTV matrahı üzerinden hesaplanan KDV tahsilatını da aşağı çektiği için kamunun vergi kaybı büyüyebiliyor.
Sistem Ne Zaman Uygulanmıştı?
Eşel mobilin, kur şoku ve petrol fiyatlarındaki artışların enflasyon üzerindeki etkisini sınırlamak amacıyla geçmişte uygulandığı; daha sonra kaldırıldığı bilgisi hatırlatılıyor.