Nöbetçi Eczaneler
TMO’nun yılın ilk “Fenolojik Değerlendirme” raporu, hububat ve bakliyatta sezonun en kritik başlığının yağış rejimi, don riski ve sulama kısıtları olduğunu ortaya koydu. Raporda, su yılı yağışlarının tüm bölgelerde normallerin altında gerçekleştiği belirtildi. Normaline göre tüm bölgelerde %11-34 aralığında azalış yaşanırken, en yüksek düşüşün %34 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde görüldüğü kaydedildi.
Aralık yağışlarına ilişkin değerlendirmede ise mevsim normallerine göre Karadeniz ve Doğu Anadolu’da %7-11 artış görülürken, diğer bölgelerde %17-45 azalış olduğu aktarıldı. Geçen yıla göre tabloda Karadeniz, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da artış, diğer bölgelerde ise azalış kaydedildi.
Yağış çıkışı destekledi, soğuk dormansiyi öne çıkardı
TMO’ya göre Aralık ve Ocak ayı başında alınan yağışlar, özellikle geç ekim yapılan alanlarda çıkışları destekledi. Ancak düşük hava sıcaklıklarının etkisiyle bitkilerin birçok bölgede dormansi dönemine girdiği ifade edildi. Kar örtüsünün bulunduğu alanlarda hububatın soğuk stresine karşı korunduğu, kar örtüsünün yetersiz olduğu bölgelerde ise Ocak ayı itibarıyla zirai don riskinin yakından izlenmesi gerektiği vurgulandı.
Fenolojik gelişimde bölgesel farklılıklar da dikkat çekti: Marmara, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu’da erken ekim yapılan düşük rakımlı alanlarda kardeşlenme sürecine geçildiği; İç Anadolu, Karadeniz’in iç kesimleri ve Doğu Anadolu’da ise bitkilerin çimlenme–çıkış/erken yapraklı dönemde dormansiye geçtiği gözlemlendi.
Su stresi hastalık-zararlı hassasiyetini artırabilir
Raporda mevsim itibarıyla hastalık ve zararlı baskısının düşük olduğu belirtilirken, su stresi riski bulunan alanlarda ilerleyen dönemde bitkilerin hastalık ve zararlılara karşı daha hassas hale gelebileceği öngörüldü. İç Anadolu’da köstebek ve yer yer fare zararında artış dikkat çekti.
Yağışların bölgesel ve zamansal düzensizliğinin ekiliş takvimini etkilediği kaydedilen raporda; aralık sonu ve ocak başındaki yağışlar ile kar yağışlarının kök gelişimi ve toprak nemine olumlu katkı sağladığı, karın taban suyunu besleyerek bahar öncesinde kök bölgesinde nem rezervi oluşturmasının özellikle kıraç alanlarda kritik olduğu belirtildi.
Sulama kısıtı “ürün desenini” belirliyor
TMO, baraj doluluk oranlarının düşük seyrettiği Ege ve Güneydoğu Anadolu’nun bazı havzalarında sulama kısıtlarının ürün desenini belirleyen temel faktörlerden biri haline geldiğini de rapora taşıdı. Nihai üretim ve verim tablosunun ise Ocak–Mart yağışlarının miktarı ve dağılımı, kar örtüsünün sürekliliği ve bahar yağışlarının zamanlamasına göre şekilleneceği vurgulandı.
Aralık yağışlarında tablo: İki bölgede artış, çoğu bölgede düşüş
TMO analizine göre Aralık ayı yağışları, mevsim normallerine kıyasla Karadeniz ve Doğu Anadolu’da yüzde 7-11 artarken, diğer bölgelerde yüzde 17-45 azalış gösterdi. Geçen yıla göre karşılaştırmada ise Karadeniz, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da yüzde 37-77 artış, diğer bölgelerde yüzde 10-62 azalış kaydedildi.
Raporda dikkat çekilen kritik başlıklardan biri de “su yılı” yağışları oldu. Buna göre tüm bölgelerde yağışlar normallerin altında gerçekleşti; normaline kıyasla yüzde 11-34 aralığında azalış görülürken, en yüksek düşüş yüzde 34 ile Güneydoğu Anadolu’da kayda geçti. Su yılı yağışlarında geçen yıla göre ise Marmara, İç, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da yüzde 9-29 artış, diğer bölgelerde yüzde 9-25 azalış raporlandı.
Çıkışları yağış destekledi, soğuklar dormansiyi öne çıkardı
TMO, Aralık ve Ocak başındaki yağışların, özellikle geç ekim yapılan alanlarda çıkışları desteklediğini; ancak düşük sıcaklıklar nedeniyle bitkilerin birçok bölgede dormansi dönemine girdiğini bildirdi.
Kar örtüsünün bulunduğu alanlarda hububatın soğuk stresine karşı daha korunaklı olduğuna işaret edilen raporda, kar örtüsünün yetersiz olduğu bölgelerde ise Ocak ayı itibarıyla zirai don riskinin yakından izlenmesi gerektiği vurgulandı.
Fenolojik gelişimde bölgesel ayrışma
| Hububatın gelişimi; iklim, ekim zamanı ve rakıma göre farklılaşıyor. Rapora göre:
· Marmara, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu’da erken ekim yapılan, düşük rakımlı alanlarda kardeşlenme sürecine geçildi. · İç Anadolu, Karadeniz’in iç kesimleri ve Doğu Anadolu’da bitkiler çimlenme–çıkış veya erken yapraklı dönemde dormansiye geçti. |
Hastalık-zararlı baskısı düşük; “su stresi” yeni risk kapısı
Mevsim itibarıyla hastalık ve zararlı baskısının ülke genelinde düşük seyrettiği belirtilen raporda, su stresi riski bulunan alanlarda ilerleyen dönemde bitkilerin hastalık ve zararlılara karşı daha hassas hale gelebileceği uyarısı yapıldı. İç Anadolu’da köstebek ve yer yer fare zararında artış dikkat çekti.
Yağışların bölgesel ve zamansal düzensizliğinin birçok yerde ekiliş takvimini etkilediği kaydedilirken; aralık sonu ve ocak başındaki yağışlar ile kar yağışlarının kök gelişimi ve toprak nemine olumlu katkı sağladığı belirtildi. TMO’ya göre kar yağışlarının taban suyunu besleyip bahar öncesinde kök bölgesinde nem rezervi oluşturması, özellikle kıraç alanlar açısından kritik.
Öte yandan baraj doluluk oranlarının düşük seyrettiği Ege ve Güneydoğu Anadolu’nun bazı havzalarında sulama kısıtlarının, ürün desenini belirleyen ana faktörlerden biri haline geldiği vurgulandı.