Nöbetçi Eczaneler
TMO’nun fenolojik değerlendirmesine göre girdi maliyetleri, su kısıtı ve bazı ürünlerde fiyat belirsizliği; ekilişlerde arpa ve ekmeklik buğdayı öne çıkardı. Güneydoğu’da kırmızı mercimekte belirgin genişleme, pamukta ise sert daralma sinyali verildi.
TMO’nun yayımladığı “Fenolojik Değerlendirme – Hububat ve Bakliyatta Yağış, Ekiliş ve Gelişim Analiz” raporu, 2026 sezonu için ekiliş tercihleri ve arz beklentilerine dair dikkat çekici bir yön değişimine işaret etti. Rapora göre meteorolojik kuraklık, su kısıtı, girdi maliyetleri ve bazı ürünlerdeki fiyat belirsizliği, ülke genelinde arpa ve ekmeklik buğday lehine belirgin bir yönelimi hızlandırdı.
Raporda, ayçiçeği, pamuk ve mısırdan buğday ve arpaya geçişin Marmara, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu’da yaygın şekilde gözlendiği kaydedildi. Makarnalık buğdaydan ekmeklik buğday ve arpaya geçiş ise özellikle İç Anadolu, Ege ve Akdeniz’de öne çıktı. Doğu Anadolu’nun bazı illerinde yem bitkilerine yönelimin arttığı, Kars’ta ise yem bitkilerinden buğdaya sınırlı bir geri dönüş yaşandığı aktarıldı.
Pamukta daralma, baklagilde yükseliş
TMO’nun bölgesel değerlendirmesinde Güneydoğu Anadolu’da pamuk ekilişlerinde “çok belirgin” bir daralma yaşandığı vurgulandı. Buna karşılık mercimek ve nohut gibi baklagillerde, münavebe ve maliyet avantajı nedeniyle bazı kesimlerde artış eğilimi bulunduğu belirtildi.
Raporda özellikle kırmızı mercimek için güçlü bir artış sinyali verildi. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin Türkiye’de kırmızı mercimek ekiliş alanlarının %97’sini, üretiminin ise %98’ini oluşturduğuna dikkat çekilen değerlendirmede; Diyarbakır yöresinde fiyatların diğer ürünlere göre yüksekliği ve münavebe uygulamaları nedeniyle buğday ve arpadan kırmızı mercimeğe ciddi kayış yaşandığı bildirildi. Şanlıurfa’da pamuk ve arpadan kırmızı mercimeğe toplam %10’luk, Batman’da ise buğday ve arpadan kırmızı mercimeğe %10’luk kayış ifade edildi.
Üretim beklentisini yağış belirleyecek
TMO, nihai verim ve üretim miktarlarının şekillenmesinde Ocak–Mart döneminde alınacak yağışların miktarı ve dağılımının, kar örtüsünün sürekliliği ve bahar yağışlarının zamanlamasının belirleyici olacağını kaydetti. Raporda, Güneydoğu’da alınan yağışların etkisiyle verim beklentisinin önceki yıla kıyasla daha olumlu göründüğü de vurgulandı.
Ürün deseni nereye gidiyor: Arpa ve ekmeklik buğday öne çıktı
Raporda; meteorolojik kuraklık, su kısıtı, girdi maliyetleri ve bazı ürünlerdeki fiyat belirsizlikleri nedeniyle arpa ve ekmeklik buğday lehine belirgin bir yönelim olduğu tespiti yer aldı. Buna göre:
|
Bölgesel değerlendirmede ise Marmara ve Ege’de hububat gelişiminin genel olarak iyi seyrettiği, Akdeniz’de toprak neminin yeterli olduğu, Güneydoğu’da yağışların etkisiyle verim beklentisinin geçen yıla göre daha olumlu göründüğü; buna karşılık Güneydoğu’da pamuk ekilişlerinde çok belirgin daralma yaşandığı kaydedildi.
TMO, saha gözlemlerine dayanarak Türkiye genelinde ekiliş alanları bakımından arpa ve ekmeklik buğday ağırlığının arttığını, makarnalık buğday ile pamuk ve mısır gibi ürünlerde göreceli daralma görüldüğünü bildirdi.
Verimi belirleyecek dönem: Ocak–Mart yağışları
Rapora göre nihai verim ve üretim miktarlarının şekillenmesinde; Ocak–Mart dönemindeki yağışların miktarı ve dağılımı, kar örtüsünün sürekliliği ve bahar yağışlarının zamanlaması belirleyici olacak.
Bakliyatta dikkat çeken başlık: “Kırmızı mercimekte ciddi artış”
TMO’nun bakliyat değerlendirmesinde Güneydoğu Anadolu Bölgesi, kırmızı mercimek açısından kritik bir merkez olarak öne çıkıyor: Bölgenin, Türkiye’de kırmızı mercimek ekiliş alanlarının yüzde 97’sine, üretiminin ise yüzde 98’ine sahip olduğu hatırlatılıyor.
Saha kontrollerine göre bölgede kışlık ekilişler kasımın ikinci haftasında başladı; Batman’da 6 Aralık, Kahramanmaraş’ta 20 Aralık, Gaziantep ve Mardin’de 25 Aralık, Diyarbakır’da 26 Aralık itibarıyla tamamlandı. Şanlıurfa’da 28 Kasım, Adıyaman’da 10 Aralık başlayan ekilişlerin ise bazı alanlarda sürdüğü aktarılıyor. Erken ekim yapılan alanlarda bitki boylarının 4-5 cm seviyesine ulaştığı; Adıyaman’da kar ve don nedeniyle ekilişlere ara verildiği, Şanlıurfa’da yaşanan zirai donun ise büyük bir zarar oluşturmadığı belirtiliyor.
| En çarpıcı eğilim ise ürün kaymaları:
· Diyarbakır yöresinde fiyatların görece yüksekliği ve münavebe nedeniyle buğday ve arpadan kırmızı mercimeğe ciddi kayış bildiriliyor. · Şanlıurfa yöresinde %5 pamuk + %5 arpadan kırmızı mercimeğe %10’luk kayış olduğu ifade ediliyor. · Batman yöresinde münavebe uygulaması nedeniyle buğday ve arpadan kırmızı mercimeğe %10’luk kayış kaydediliyor. · Gaziantep yöresinde baraj doluluklarının düşüklüğü ve yağış yetersizliği nedeniyle sulama desteği kısıtlarının (bostan ürünleri ve ikinci ürünler) kırmızı mercimeğe yönelimi artırabileceği öngörülüyor. |
Nohutta artış beklentisi
TMO, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde (Türkiye nohut ekiliş alanlarının %9’u, üretiminin %12’si) nohut ekilişlerinin 15 Aralık’ta Diyarbakır’da, 20 Aralık’ta Adıyaman ve Mardin’de başladığını; diğer illerde de başlamasının beklendiğini aktardı. Adıyaman’da kar yağışları nedeniyle ekilişlerin ertelendiği, Mardin’de lokal çimlenmelerin başladığı, Diyarbakır’da ise çimlenme aşamasında olduğu kaydedildi. Münavebe ve maliyet avantajı nedeniyle nohut ekilişlerinde bir miktar artış olabileceği; ancak nihai tablonun ekilişler tamamlandığında netleşeceği değerlendirildi.