Son y\u0131llarda akran zorbal\u0131\u011f\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ailelerde ve e\u011fitimcilerde kayg\u0131y\u0131 art\u0131r\u0131yor. Ara\u015ft\u0131rmalar, T\u00fcrkiye\u2019de her \u00fc\u00e7 \u00e7ocuktan birinin akran zorbal\u0131\u011f\u0131na maruz kald\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor. Zorbal\u0131k; fiziksel \u015fiddet, d\u0131\u015flama, alay etme, k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrme, tehdit, sosyal medyada if\u015fa ve dijital taciz gibi farkl\u0131 bi\u00e7imlerde g\u00f6r\u00fclebiliyor.<\/p>\n
Ac\u0131badem \u00dcniversitesi Atakent Hastanesi Psikiyatri Uzman\u0131 Dr. Bar\u0131\u015f Sancak, dijital mecralar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla zorbal\u0131\u011f\u0131n daha s\u0131k ve daha g\u00f6r\u00fcnmez h\u00e2le gelebildi\u011fini vurguluyor. Sancak\u2019a g\u00f6re, akran zorbal\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u201c\u00e7ocuklar aras\u0131nda olur\u201d diyerek normalle\u015ftirmek sorunu k\u00fc\u00e7\u00fcltm\u00fcyor; \u00e7ocu\u011fun ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve akademik geli\u015fimini olumsuz etkileyebiliyor. Erken fark edilip do\u011fru \u015fekilde m\u00fcdahale edildi\u011finde ise zorbal\u0131\u011f\u0131n \u00f6nlenmesi m\u00fcmk\u00fcn olabiliyor.<\/p>\n
A\u015fa\u011f\u0131da, Dr. Sancak\u2019\u0131n i\u015faret etti\u011fi \u00e7er\u00e7evede, akran zorbal\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 uygulanabilecek dokuz etkili y\u00f6ntem yer al\u0131yor:<\/p>\n
Zorbal\u0131\u011f\u0131n \u00e7o\u011fu zaman i\u00e7e kapan\u0131k, sosyal olarak izole ve \u201cyaln\u0131z\u201d g\u00f6r\u00fcnen \u00e7ocuklar\u0131 hedef ald\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor. \u00c7ocu\u011fun \u00f6zellikle teneff\u00fcslerde, okul \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131nda ve servis beklerken tek ba\u015f\u0131na kalmamas\u0131 koruyucu bir ad\u0131m. G\u00fcvenilir bir arkada\u015fla birlikte olmak hem cayd\u0131r\u0131c\u0131 olabiliyor hem de \u00e7ocu\u011fa g\u00fc\u00e7 veriyor.<\/p>\n
Zorbal\u0131k an\u0131nda uzun a\u00e7\u0131klamalar yapmak veya tart\u0131\u015fmaya girmek \u00e7o\u011fu zaman i\u015fe yaram\u0131yor; tersine zorban\u0131n ilgisini art\u0131rabiliyor. Bu nedenle kararl\u0131 bir beden dili ve g\u00f6z temas\u0131yla \u201cDur\u201d, \u201cBunu istemiyorum\u201d, \u201cBana b\u00f6yle seslenmeni istemiyorum\u201d gibi k\u0131sa ve net c\u00fcmleler kurmak \u00f6neriliyor. Ard\u0131ndan ortamdan uzakla\u015fmak, bir yeti\u015fkine (\u00f6\u011fretmen, rehberlik servisi, idare) ba\u015fvurmak ve aileye anlatmak etkili bir yol olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00c7ocu\u011fa, yard\u0131m istemenin \u201c\u015fik\u00e2yet\u201d de\u011fil \u201cg\u00fcvenlik talebi\u201d oldu\u011fu anlat\u0131lmal\u0131.<\/p>\n
Bir\u00e7ok \u00e7ocuk; utanma, daha fazla hedef olma korkusu, ailesini \u00fczmek istememe ya da \u201cben hallederim\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 saklayabiliyor. Oysa zorbal\u0131k kar\u015f\u0131s\u0131nda i\u00e7e kapanmak yerine aile ve okul y\u00f6netimiyle payla\u015fmak, sorunun b\u00fcy\u00fcmeden \u00e7\u00f6z\u00fclmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n
Ailelerin, \u00e7ocu\u011fu su\u00e7layan veya ya\u015fananlar\u0131 \u201c\u015faka\u201d gibi g\u00f6steren bir dil kullanmamas\u0131 kritik. \u201cNe olursa olsun bana anlatabilirsin, seni su\u00e7lamam, yan\u0131nda olurum\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00e7ocu\u011fun g\u00fcven duygusunu g\u00fc\u00e7lendiriyor. Bask\u0131 kurmadan, yarg\u0131lamadan dinlemek; \u00e7ocu\u011fun tekrar konu\u015fabilmesini sa\u011flayan en temel e\u015fiklerden biri.<\/p>\n
\u201cBug\u00fcn okul nas\u0131ld\u0131?\u201d gibi k\u0131sa sorular yerine, \u201cBug\u00fcn seni en \u00e7ok mutlu eden \u015fey neydi?\u201d veya \u201cSeni zorlayan bir an oldu mu?\u201d gibi a\u00e7\u0131k u\u00e7lu sorular \u00f6neriliyor. \u00c7ocuk \u201cBir \u015fey yok\u201d diyorsa hemen vazge\u00e7memek; \u00f6zellikle ak\u015fam yatmadan \u00f6nce sakin bir ortamda, g\u00f6z temas\u0131yla konu\u015fmay\u0131 denemek \u00f6nemli. \u0130lk anda \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015fmak yerine \u00f6nce duyguyu anlamak, i\u015fbirli\u011fini art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n
Baz\u0131 \u00e7ocuklar maruz kald\u0131klar\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n \u201czorbal\u0131k\u201d oldu\u011funu ay\u0131rt edemeyebiliyor. Temel \u00f6l\u00e7\u00fct net: Bir davran\u0131\u015f incitiyorsa, tekrar ediyorsa ve \u201cdur\u201d denmesine ra\u011fmen s\u00fcr\u00fcyorsa zorbal\u0131kt\u0131r.<\/strong> S\u00fcrekli lakap takmak \u201c\u015faka\u201d olmayabilir; s\u00fcrekli oyuna al\u0131nmamak \u201carkada\u015f se\u00e7imi\u201d de\u011fil, sistematik d\u0131\u015flama olabilir.<\/p>\n Zorbal\u0131k, yaln\u0131zca iki \u00e7ocuk aras\u0131ndaki mesele de\u011fil; okul iklimiyle de ilgili sistemsel bir problem. Bu nedenle \u00f6\u011fretmen, rehberlik servisi ve okul y\u00f6netimiyle ileti\u015fim kurmak gerekiyor. \u201c\u00c7ocu\u011fum d\u0131\u015flan\u0131yor\u201d demek yerine; tarih, yer ve davran\u0131\u015f\u0131 i\u00e7eren somut \u00f6rnekler vermek (\u00f6r. \u201cSon \u00fc\u00e7 haftad\u0131r teneff\u00fcslerde ayn\u0131 \u00fc\u00e7 \u00f6\u011frenci oyuna alm\u0131yor ve alay ediyor\u201d) s\u00fcreci h\u0131zland\u0131rabiliyor. Olaylar\u0131 not almak ve d\u00fczenli kay\u0131t tutmak da m\u00fcdahale plan\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n Zorbal\u0131k yaln\u0131zca \u201czorba\u2013ma\u011fdur\u201d hatt\u0131nda ya\u015fanm\u0131yor; izleyiciler de s\u00fcrecin par\u00e7as\u0131. \u00c7ocu\u011fa, bir haks\u0131zl\u0131\u011fa sessiz kalman\u0131n davran\u0131\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirebilece\u011fi anlat\u0131lmal\u0131. Zorbal\u0131\u011fa u\u011frayan arkada\u015f\u0131n\u0131n yan\u0131na oturmak, \u00f6\u011fretmene haber vermek, \u201cBence bu do\u011fru de\u011fil\u201d diyebilmek bile zorbal\u0131\u011f\u0131n etkisini azaltabiliyor.<\/p>\n WhatsApp gruplar\u0131, sosyal medya ve \u00e7evrim i\u00e7i oyunlar \u00fczerinden zorbal\u0131k g\u00fcn\u00fcn her saatine yay\u0131labiliyor. Bu durum \u00e7ocukta \u00e7aresizlik hissini art\u0131rabiliyor. Dijital zorbal\u0131kta ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc almak gibi kan\u0131tlar\u0131 saklamak \u00f6nemli. \u00c7ocu\u011fa kar\u015f\u0131l\u0131k vermek yerine kan\u0131t toplamak, zorbay\u0131 engellemek ve bir yeti\u015fkine bildirmek \u00f6\u011fretilmeli. En kritik nokta ise \u00e7ocu\u011fun ya\u015fananlar\u0131n \u201ckendi su\u00e7u olmad\u0131\u011f\u0131\u201d ve ailesinin yan\u0131nda oldu\u011fu konusunda net bi\u00e7imde g\u00fc\u00e7lendirilmesi.<\/p>\n \u00c7ocu\u011funuzda bu 7 belirti varsa\u2026<\/strong><\/p>\n Psikiyatri Uzman\u0131 Dr. Bar\u0131\u015f Sancak\u2019a g\u00f6re, \u00e7ocuklarda akran zorbal\u0131\u011f\u0131na maruz kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrebilecek ba\u015fl\u0131ca i\u015faretler \u015f\u00f6yle:<\/p>\n Zorbal\u0131k yapan \u00e7ocu\u011fa aile nas\u0131l yakla\u015fmal\u0131?<\/strong><\/p>\n Dr. Sancak, zorbal\u0131k yapan \u00e7ocu\u011fa yakla\u015f\u0131mda iki \u00e7izginin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor: Davran\u0131\u015f\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 net bi\u00e7imde ifade etmek ve \u00e7ocu\u011fu \u201ck\u00f6t\u00fc\u201d diye etiketlememek. \u201cSen k\u00f6t\u00fcs\u00fcn\u201d yerine, \u201cBu yapt\u0131\u011f\u0131n kabul edilemez\u201d denilmesi \u00f6neriliyor.<\/p>\n Bu \u00e7ocuklar\u0131n bir k\u0131sm\u0131nda empati becerilerinin zay\u0131f olabildi\u011fi, d\u00fcrt\u00fc kontrol\u00fcnde zorlanabildikleri ya da kendi ya\u015famlar\u0131nda farkl\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fckler bulunabildi\u011fi belirtiliyor. Bu nedenle yaln\u0131zca nasihat de\u011fil; tutarl\u0131 s\u0131n\u0131rlar, empati e\u011fitimi ve somut bir davran\u0131\u015f plan\u0131 gerekiyor. Okulla i\u015fbirli\u011fi yap\u0131lmas\u0131, gerekirse profesyonel destek al\u0131nmas\u0131 da \u00f6nemli g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Akran zorbal\u0131\u011f\u0131, \u201c\u00e7ocuklar aras\u0131nda olur\u201d diye ge\u00e7i\u015ftirilemeyecek kadar ciddi bir sorun: Erken fark edilip okul-aile i\u015fbirli\u011fiyle do\u011fru ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hem \u00e7ocu\u011fun ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 korunuyor hem de zorbal\u0131\u011f\u0131n tekrar\u0131 \u00f6nlenebiliyor.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8365,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[2665,129,1152,2664,528],"class_list":["post-8364","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasam","tag-aileokulisbirligi","tag-akranzorbaligi","tag-cocukruhsagligi","tag-dijitalzorbalik","tag-okulguvenligi"],"yoast_head":"\n7) Okulla i\u015fbirli\u011fi yapmak<\/h3>\n
8) Empatiyi ve tan\u0131kl\u0131k k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirmek<\/h3>\n
9) Dijital zorbal\u0131kta kan\u0131t\u0131 saklamak ve do\u011fru ad\u0131m atmak<\/h3>\n
\n