Son g\u00fcnlerde birka\u00e7 sanayici ve i\u015f insan\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015fme f\u0131rsat\u0131m oldu. Farkl\u0131 sekt\u00f6rlerde faaliyet g\u00f6steriyorlar, farkl\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerde i\u015fletmeleri var. Ancak neredeyse hepsinin ortak bir derdi, ortak bir endi\u015fesi ve ortak bir c\u00fcmlesi var:<\/p>\n
\u201c\u0130\u015fler hi\u00e7 iyi gitmiyor. B\u00f6yle devam ederse ne yapaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilmiyoruz.\u201d<\/strong><\/p>\n Bu s\u00f6zleri s\u0131radan bir ekonomik \u015fik\u00e2yet olarak de\u011ferlendirmek b\u00fcy\u00fck hata olur.<\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc konu\u015ftu\u011fum insanlar y\u0131llard\u0131r \u00fcretimin i\u00e7inde olan, krizler g\u00f6rm\u00fc\u015f, ekonomik dalgalanmalar ya\u015fam\u0131\u015f, gerekti\u011finde fedak\u00e2rl\u0131k yapm\u0131\u015f sanayiciler. Kolay pes edecek insanlar de\u011filler. Ancak bug\u00fcn kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131 tablo, ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fad\u0131klar\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lardan farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n Sanayicinin y\u00fcz\u00fcnde yorgunluk, s\u00f6zlerinde endi\u015fe, gelece\u011fe ili\u015fkin de\u011ferlendirmelerinde ise ciddi bir belirsizlik var.<\/p>\n Daha da \u00f6nemlisi, \u00fcreticinin kendisini yeterince de\u011ferli ve korunmu\u015f hissetmedi\u011fini g\u00f6r\u00fcyorum.<\/strong><\/p>\n \u0130\u015fte as\u0131l \u00fczerinde durmam\u0131z gereken mesele bu.<\/p>\n T\u00fcrkiye, bir s\u00fcredir enflasyonla m\u00fccadele kapsam\u0131nda s\u0131k\u0131 para politikas\u0131 uyguluyor. Elbette enflasyonla m\u00fccadele edilmesi gerekiyor. Fiyat istikrar\u0131 sa\u011flanmadan kal\u0131c\u0131 bir ekonomik refahtan s\u00f6z edemeyiz.<\/p>\n Ancak bir ger\u00e7e\u011fi de g\u00f6rmeliyiz.<\/p>\n Enflasyonla m\u00fccadele ederken \u00fcretimin \u00e7arklar\u0131n\u0131 durma noktas\u0131na getirmek, ekonomiyi ba\u015fka bir \u00e7\u0131kmaz\u0131n i\u00e7ine s\u00fcr\u00fckleyebilir.<\/strong><\/p>\n Merkez Bankas\u0131, 22 Ekim’de politika faizini y\u00fczde 36’ya indirdi. Ancak ticari kredi faizleri h\u00e2l\u00e2 sanayicinin omuzlar\u0131nda \u00f6nemli bir y\u00fck olu\u015fturuyor.<\/p>\n Bug\u00fcn i\u015fletme sermayesi ihtiyac\u0131 olan bir sanayici bankan\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ald\u0131\u011f\u0131nda kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan finansman maliyetleri, \u00e7o\u011fu zaman yapaca\u011f\u0131 \u00fcretimden elde edebilece\u011fi kazanc\u0131 sorgulat\u0131yor.<\/p>\n Sanayici kredi kullanmadan b\u00fcy\u00fcyemiyor, kredi kulland\u0131\u011f\u0131nda ise faiz y\u00fck\u00fcn\u00fcn alt\u0131nda eziliyor.<\/p>\n \u00dcstelik a\u00e7\u0131klanan kredi paketleri ve finansman imk\u00e2nlar\u0131 da her i\u015fletmenin ihtiyac\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k vermiyor. Baz\u0131 kredilerin ko\u015fullar\u0131 a\u011f\u0131r, baz\u0131lar\u0131na eri\u015fim g\u00fc\u00e7, baz\u0131lar\u0131 ise mevcut bor\u00e7lar\u0131n \u00e7evrilmesinden \u00f6teye ge\u00e7emiyor.<\/p>\n B\u00f6yle bir ortamda sanayiciden yeni yat\u0131r\u0131m yapmas\u0131n\u0131, istihdam\u0131n\u0131 art\u0131rmas\u0131n\u0131 ve d\u00fcnya pazarlar\u0131nda rekabet etmesini beklemek ne kadar ger\u00e7ek\u00e7i?<\/p>\n Bir fabrikan\u0131n ayakta kalabilmesi i\u00e7in yaln\u0131zca makineye, binaya ve i\u015f\u00e7iye ihtiyac\u0131 yoktur. \u0130\u015fletme sermayesine, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir maliyetlere ve gelece\u011fe g\u00fcvenmeye de ihtiyac\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n Bug\u00fcn sanayimizin en b\u00fcy\u00fck eksiklerinden biri i\u015fte bu g\u00fcven duygusudur.<\/p>\n G\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm i\u015f insanlar\u0131n\u0131n en fazla \u00fczerinde durdu\u011fu konulardan biri de d\u00f6viz kuru.<\/p>\n \u0130hracat\u00e7\u0131lar, dolar ve euronun i\u00e7 piyasadaki maliyet art\u0131\u015flar\u0131na yeterince kar\u015f\u0131l\u0131k vermedi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n Bunu anlamak zor de\u011fil.<\/p>\n Bir sanayici d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/p>\n Elektrik gideri art\u0131yor, do\u011fal gaz pahalan\u0131yor, i\u015f\u00e7ilik maliyeti y\u00fckseliyor, hammadde fiyatlar\u0131 art\u0131yor, nakliye ve finansman giderleri b\u00fcy\u00fcyor.<\/p>\n Ancak ihracat yapt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6viz cinsinden elde etti\u011fi gelirin T\u00fcrk liras\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde artm\u0131yor.<\/p>\n B\u00f6ylece \u00fcretti\u011fi mal\u0131n maliyeti y\u00fckselirken uluslararas\u0131 pazarda fiyat art\u0131rma imk\u00e2n\u0131 s\u0131n\u0131rlan\u0131yor.<\/p>\n Sonu\u00e7ta ne oluyor?<\/p>\n \u00dcr\u00fcn pahalan\u0131yor ama \u00fcretici kazanam\u0131yor.<\/strong><\/p>\n Bence bug\u00fcnk\u00fc ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6zeti budur.<\/p>\n Burada dikkat edilmesi gereken ba\u015fka bir konu da T\u00fcrk liras\u0131n\u0131n reel de\u011feridir. Y\u00fcksek enflasyon ortam\u0131nda d\u00f6viz kurunun maliyet art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n gerisinde kalmas\u0131, ihracat\u00e7\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan rekabet g\u00fcc\u00fc kayb\u0131na yol a\u00e7abiliyor.<\/p>\n Elbette \u00e7\u00f6z\u00fcm yaln\u0131zca dolar\u0131n veya euronun y\u00fckseltilmesi de\u011fildir. Kontrols\u00fcz kur art\u0131\u015f\u0131 ithal hammadde ve enerji maliyetlerini de y\u00fckselterek enflasyonu yeniden besleyebilir.<\/p>\n Ancak ihracat\u00e7\u0131n\u0131n rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc koruyacak, piyasa ger\u00e7ekleriyle uyumlu, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir kur politikas\u0131na ihtiya\u00e7 oldu\u011fu da a\u00e7\u0131k.<\/p>\n T\u00fcrkiye \u00fcretmek ve ihra\u00e7 etmek zorunda.<\/p>\n \u00dcretmeden b\u00fcy\u00fcyen, ihracat yapmadan kal\u0131c\u0131 refaha ula\u015fan bir ekonomi in\u015fa edemeyiz.<\/p>\n Ekonomide beni en fazla rahats\u0131z eden konulardan biri de \u00fcretimle finansal kazan\u00e7 aras\u0131ndaki dengenin giderek bozulmas\u0131.<\/p>\n Bir tarafta sabah\u0131n erken saatlerinde fabrikas\u0131n\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7an, y\u00fczlerce ki\u015finin sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131yan, sipari\u015f bulmaya \u00e7al\u0131\u015fan, ihracat i\u00e7in m\u00fccadele eden sanayici var.<\/p>\n Di\u011fer tarafta ise y\u00fcksek faiz ortam\u0131n\u0131n sundu\u011fu imk\u00e2nlarla, \u00fcretim yapmadan \u00f6nemli finansal gelir elde edebilen sermaye sahipleri bulunuyor.<\/p>\n Elbette her faiz geliri veya fon kazanc\u0131 haks\u0131z de\u011fildir. Finansal piyasalar ekonominin vazge\u00e7ilmez par\u00e7alar\u0131d\u0131r. Ancak burada sorgulanmas\u0131 gereken mesele, \u00fcretmenin mi yoksa yaln\u0131zca paray\u0131 de\u011ferlendirmenin mi daha cazip h\u00e2le geldi\u011fidir.<\/strong><\/p>\n E\u011fer bir \u00fclkede fabrika kurmak, istihdam olu\u015fturmak ve ihracat yapmak; paray\u0131 finansal ara\u00e7larda de\u011ferlendirmekten s\u00fcrekli daha riskli ve daha az kazan\u00e7l\u0131 h\u00e2le geliyorsa, orada ekonomik dengenin yeniden de\u011ferlendirilmesi gerekir.<\/p>\n Bu \u00fclkede as\u0131l \u00f6d\u00fcllendirilmesi gereken al\u0131n teri, yat\u0131r\u0131m, \u00fcretim ve istihdamd\u0131r.<\/p>\n Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan’\u0131n da \u00e7e\u015fitli konu\u015fmalar\u0131nda \u00fcretime, yat\u0131r\u0131ma, istihdama ve ihracata verdi\u011fi \u00f6nemi ortaya koydu\u011funu biliyoruz.<\/p>\n \u00d6yleyse bug\u00fcn bu yakla\u015f\u0131m\u0131n sahada \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc hissedilmesi gerekiyor.<\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fcreticinin fedak\u00e2rl\u0131k yaparken, yaln\u0131zca finansal imk\u00e2nlardan yararlananlar\u0131n daha rahat kazan\u00e7 elde etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmesi, ekonomik oldu\u011fu kadar toplumsal bir g\u00fcven sorununa da d\u00f6n\u00fc\u015febilir.<\/p>\n \u00dcreticinin anas\u0131 a\u011flarken, yaln\u0131zca rant ve faiz gelirleriyle kazananlar\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fczen s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir de\u011fildir.<\/strong><\/p>\n Ben meseleye biraz da Konya’dan bak\u0131yorum.<\/p>\n Konya, T\u00fcrkiye’nin \u00f6nemli \u00fcretim merkezlerinden biri. Makine sanayisinden otomotiv yan sanayiye, tar\u0131m makinelerinden g\u0131daya, metal i\u015flemeden pek \u00e7ok farkl\u0131 sekt\u00f6re uzanan b\u00fcy\u00fck bir \u00fcretim kapasitemiz var.<\/p>\n Bu \u015fehirde yat\u0131r\u0131m yapan, risk alan, binlerce insan\u0131m\u0131za i\u015f imk\u00e2n\u0131 sa\u011flayan i\u015f insanlar\u0131m\u0131z bulunuyor.<\/p>\n Konya sanayicisinin g\u00fcc\u00fc yaln\u0131zca sahip oldu\u011fu fabrika say\u0131s\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fclemez. Y\u0131llar\u0131n eme\u011fiyle olu\u015fturdu\u011fu \u00fcretim tecr\u00fcbesi, ihracat ba\u011flant\u0131lar\u0131 ve yeti\u015fmi\u015f insan g\u00fcc\u00fc de bu \u015fehrin en b\u00fcy\u00fck sermayesidir.<\/p>\n \u0130\u015fte bu nedenle sanayicinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 yaln\u0131zca i\u015fletmelerin \u00f6zel meselesi olarak g\u00f6remeyiz.<\/p>\n Bir fabrika \u00fcretimini azaltt\u0131\u011f\u0131nda bundan \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 da etkilenir, tedarik\u00e7isi de esnaf\u0131 da nakliyecisi de.<\/p>\n Bir sanayici yat\u0131r\u0131m karar\u0131n\u0131 erteledi\u011finde yaln\u0131zca kendi b\u00fcy\u00fcmesini durdurmaz; yeni i\u015f imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 da geciktirir.<\/p>\n Daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc, ekonomik bask\u0131lar nedeniyle \u00fcretim kapasitesi kaybedilirse onu yeniden olu\u015fturmak y\u0131llar alabilir.<\/p>\n Sanayi gayrimenkulleri ve fabrika devirleri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan B\u00fclent Ak\u0131n’\u0131n 2 Kas\u0131m’da yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u201cBu Kadar\u0131n\u0131 Beklemiyorduk\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 de\u011ferlendirmesi de tam olarak bu tehlikeye dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n Ak\u0131n, finansman y\u00fck\u00fcnden ve ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar nedeniyle g\u00fcndeme gelen fabrika devirlerinden s\u00f6z ediyor.<\/p>\n Bu uyar\u0131lar\u0131 dikkate almak gerekiyor.<\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc fabrikalar yaln\u0131zca betonarme yap\u0131lardan ibaret de\u011fildir. Bir \u00fclkenin \u00fcretim haf\u0131zas\u0131d\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye’nin art\u0131k ekonomik m\u00fccadelede yeni bir denge kurmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yorum.<\/p>\n Enflasyonla m\u00fccadeleden vazge\u00e7meden, ancak \u00fcreticiyi ezen s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rma anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 yeniden de\u011ferlendirerek bir yol haritas\u0131 olu\u015fturmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n Bankalar\u0131n sanayiye y\u00f6nelik kredi faizlerinin makul seviyelere indirilmesi, \u00fcretim ve ihracata \u00f6zel uzun vadeli finansman imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n Krediye eri\u015fimde yaln\u0131zca b\u00fcy\u00fck i\u015fletmeleri de\u011fil, k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli \u00fcreticileri de koruyan bir sistem olu\u015fturulmal\u0131.<\/p>\n Enflasyonun kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imde kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, d\u00f6viz piyasas\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 ve sanayicinin maliyet bask\u0131s\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 \u015fart.<\/p>\n Ancak faizleri bir anda ve kontrols\u00fcz bi\u00e7imde d\u00fc\u015f\u00fcrmenin enflasyonu ve d\u00f6viz talebini yeniden art\u0131rabilece\u011fini de unutmamak gerekiyor. Bu nedenle ihtiya\u00e7 duydu\u011fumuz \u015fey, \u00fcretimi koruyan hedefli desteklerle birlikte g\u00fcven veren, kararl\u0131 ve dengeli bir normalle\u015fme program\u0131d\u0131r.<\/p>\n Her \u015feyden \u00f6nemlisi, T\u00fcrkiye’nin ekonomik hayatta olu\u015fan bu s\u00fcrekli kriz ve m\u00fccadele psikolojisinden \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n Sanayici her sabah yeni bir maliyet hesab\u0131yla, yeni bir finansman endi\u015fesiyle, yeni bir belirsizlikle g\u00fcne ba\u015flamamal\u0131.<\/p>\n \u00dcretici \u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6rebilmeli.<\/p>\n Yat\u0131r\u0131mc\u0131 yeniden cesaret bulmal\u0131.<\/p>\n \u0130hracat\u00e7\u0131 d\u00fcnya pazarlar\u0131na g\u00fcvenle a\u00e7\u0131lmal\u0131.<\/p>\n \u0130\u015f insan\u0131, devletin kendisinin yan\u0131nda oldu\u011funu yaln\u0131zca a\u00e7\u0131klamalarda de\u011fil, uygulamalarda da hissetmeli.<\/p>\n Burada Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan’a ve ekonomi y\u00f6netimine \u00f6nemli bir sorumluluk d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan’\u0131n liderli\u011finde, \u00fcreticinin sahipsiz b\u0131rak\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ekonomik g\u00fcven ve \u00fcretim hamlesine ihtiya\u00e7 var.<\/strong><\/p>\n Bu yaln\u0131zca faiz veya kredi meselesi de\u011fil; ayn\u0131 zamanda bir moral, g\u00fcven ve gelecek meselesidir.<\/p>\n Sanayicilerimiz T\u00fcrkiye’nin \u00fcretim g\u00fcc\u00fcn\u00fc bug\u00fcne kadar b\u00fcy\u00fck fedak\u00e2rl\u0131klarla ta\u015f\u0131d\u0131.<\/p>\n \u015eimdi onlar\u0131n yeniden aya\u011fa kalkmas\u0131n\u0131, yat\u0131r\u0131m yapmas\u0131n\u0131 ve gelece\u011fe umutla bakmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ad\u0131mlar at\u0131lmal\u0131.<\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc sanayici kaybederse yaln\u0131zca sermaye sahibi kaybetmez. \u0130\u015f\u00e7i kaybeder, esnaf kaybeder, \u015fehir kaybeder, T\u00fcrkiye kaybeder.<\/p>\n Ve son s\u00f6z\u00fcm \u015fu:<\/p>\n Enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrelim, fiyat istikrar\u0131n\u0131 sa\u011flayal\u0131m, ekonomimizi g\u00fc\u00e7lendirelim. Ama b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yaparken \u00fcreticimizi t\u00fcketmeyelim.<\/strong><\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc bir \u00fclkenin ger\u00e7ek g\u00fcc\u00fc, kasas\u0131ndaki paradan \u00f6nce \u00fcretmeye devam eden fabrikalar\u0131nda ve o fabrikalar\u0131n \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6nd\u00fcrmemek i\u00e7in m\u00fccadele eden insanlar\u0131nda sakl\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n Art\u0131k \u00fcreticinin sesini duyma, sanayinin y\u00fck\u00fcn\u00fc hafifletme ve T\u00fcrkiye’ye yeniden \u00fcretim heyecan\u0131 kazand\u0131rma zaman\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Son g\u00fcnlerde birka\u00e7 sanayici ve i\u015f insan\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015fme f\u0131rsat\u0131m oldu. Farkl\u0131 sekt\u00f6rlerde faaliyet g\u00f6steriyorlar, farkl\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerde i\u015fletmeleri var. Ancak neredeyse hepsinin ortak bir derdi, ortak bir endi\u015fesi ve ortak bir c\u00fcmlesi var: \u201c\u0130\u015fler hi\u00e7 iyi gitmiyor. B\u00f6yle devam ederse ne yapaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilmiyoruz.\u201d Bu s\u00f6zleri s\u0131radan bir ekonomik \u015fik\u00e2yet olarak de\u011ferlendirmek b\u00fcy\u00fck hata olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc konu\u015ftu\u011fum […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":59078,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[6479,87],"class_list":["post-59077","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kose-yazilari","tag-hamdibagci","tag-koseyazisi"],"yoast_head":"\nEnflasyonla m\u00fccadele ederken \u00fcreticiyi kaybetmeyelim!<\/h3>\n
\u0130hracat\u00e7\u0131 maliyetle kur aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015ft\u0131<\/h3>\n
\u00dcretici zorlan\u0131rken paradan para kazananlar!<\/h3>\n
Konya’n\u0131n \u00fcretim g\u00fcc\u00fcn\u00fc korumal\u0131y\u0131z<\/h3>\n
Art\u0131k \u00fcreticiye moral verme zaman\u0131!<\/h3>\n