Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k denildi\u011finde akla ilk olarak madde kullan\u0131m\u0131 gelse de uzmanlara g\u00f6re sorun \u00e7ok daha geni\u015f bir alan\u0131 kaps\u0131yor. Al\u0131\u015fveri\u015f, oyun, kumar ve sosyal medya gibi davran\u0131\u015flar da kontrol kayb\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k tablosunun par\u00e7as\u0131 olabiliyor.<\/p>\n
Prof. Dr. Tayfun Uzbay, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n temelinde beynin \u00f6d\u00fcl sisteminin bulundu\u011funu belirterek farkl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k t\u00fcrlerinde benzer mekanizmalar\u0131n devreye girdi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Uzbay, \u201cAl\u0131\u015fveri\u015f ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da oyun ve bahis ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da ve eroin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da ayn\u0131 beyin \u00f6d\u00fcl sistemi harekete ge\u00e7iyor\u201d dedi.<\/p>\n
Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n ki\u015finin iradesizli\u011fi ya da ahlaki zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 olarak de\u011ferlendirilmemesi gerekti\u011fini vurgulayan Uzbay, \u015fu ifadeleri kulland\u0131:<\/p>\n
\u201cBa\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k asl\u0131nda bir beyin \u00f6d\u00fcl sistem bozuklu\u011fu, o sistemin bozulmas\u0131, gerekti\u011fi gibi \u00e7al\u0131\u015famamas\u0131 \u015feklinde bizim kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor ve bir hastal\u0131k. Bir ahlak problemi de\u011fil. Bir iradeyle filan a\u015f\u0131labilecek bir i\u015f de\u011fil.\u201d<\/p>\n
Ki\u015filerin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa yatk\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131n ayn\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Uzbay, yaln\u0131zca \u201cyapma\u201d \u015feklindeki uyar\u0131lar\u0131n yeterli olmayaca\u011f\u0131n\u0131, do\u011fru bilgi ve fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
Gen\u00e7lerin riskli davran\u0131\u015flara y\u00f6nelmesinde geli\u015fimsel \u00f6zelliklerin de etkili oldu\u011funu belirten Uzbay, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131kla m\u00fccadelede e\u011fitimin \u00f6nemine dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n
Uzbay, \u201cBir tanesi do\u011fru e\u011fitim, do\u011fru bilgi ve fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturmak; gen\u00e7lerde neye mal olaca\u011f\u0131n\u0131 genci ikna edecek \u015fekilde anlatmak gerekiyor\u201d dedi.<\/p>\n
Gen\u00e7lerin yaln\u0131zca yasaklarla de\u011fil, neden-sonu\u00e7 ili\u015fkisini anlayabilecekleri bilgilerle desteklenmesi gerekti\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n
Al\u0131\u015fveri\u015f ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak bilinen \u201coniomani\u201dnin yan\u0131 s\u0131ra oyun, kumar ve dijital kullan\u0131m al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n da \u00f6nemli riskler ta\u015f\u0131yabildi\u011fini belirten Uzbay, ailelerin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ekran ba\u015f\u0131nda ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da takip etmesi gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Uzbay, \u201cAma \u00e7ocuk acaba odada bilgisayar\u0131n ba\u015f\u0131nda ne izliyor ne yap\u0131yor ne oynuyor bu kadar derdimiz de\u011fil\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Bir davran\u0131\u015f\u0131n ne kadar zaman ald\u0131\u011f\u0131, yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131nda ki\u015finin nas\u0131l hissetti\u011fi ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131 ne \u00f6l\u00e7\u00fcde etkiledi\u011finin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli g\u00f6stergeler oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n
Uzbay, s\u00fcrekli haz aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n mutlulukla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n
\u201cHaz ve mutluluk birbiriyle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Yani haz almak \u00f6nemli bir \u015fey. Hayattan haz almadan, zevk almadan hi\u00e7birimiz ya\u015famayaca\u011f\u0131z. Ama hep hazdan ibaret de de\u011fil hayat. Yani mutlu olmak i\u00e7in s\u00fcrekli haz ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman hazza bir tolerans geli\u015fecek belli bir s\u00fcre sonra. Neden haz alaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 da \u015fa\u015f\u0131racaks\u0131n\u0131z, yeni hazlar aramaya \u00e7al\u0131\u015facaks\u0131n\u0131z.\u201d<\/p>\n
Uzbay, kitap okumak, spor yapmak, ba\u015fkalar\u0131na yard\u0131m etmek, dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde olmak ve anlaml\u0131 ama\u00e7lar i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermenin ya\u015fam doyumunu destekledi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Al\u0131\u015fveri\u015f al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na da de\u011finen Uzbay, ki\u015filerin harcama yaparken kendilerine \u201cBu ger\u00e7ekten ihtiya\u00e7 m\u0131?\u201d sorusunu y\u00f6neltmesi gerekti\u011fini belirtti.<\/p>\n
Uzbay, \u201cBenim s\u00f6ylemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u015fey almaman\u0131z gereken \u015feyleri al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 sorgulamak. Yani \u2018Bu ger\u00e7ekten gerekiyor mu?\u2019 demek, bir \u015feye, bir yere para harcarken, bir \u015feyi al\u0131rken \u2018Bu ger\u00e7ekten ihtiya\u00e7 m\u0131?\u2019 demek\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Telefon ve sosyal medya kullan\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fcz y\u00fcze ileti\u015fimin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7memesi gerekti\u011fini s\u00f6yleyen Uzbay, \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc bizim konu\u015fmaya ihtiyac\u0131m\u0131z var, yazmaya ihtiyac\u0131m\u0131z var, okumaya ihtiyac\u0131m\u0131z var\u201d dedi.<\/p>\n
Teknolojiden uzak durulmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemedi\u011fini belirten Uzbay, as\u0131l \u00f6nemli olan\u0131n teknolojiyi kullan\u0131rken di\u011fer zihinsel ve sosyal becerileri korumak oldu\u011funu ifade etti.<\/p>\n
\u201cTeknolojiyi kullanmay\u0131n da demiyorum. Yapay zek\u00e2dan uzak durun demiyorum, bak\u0131n dikkat edin. Ama \u00f6teki becerilerinizi de mutlaka geli\u015ftirin, keskinle\u015ftirin.\u201d<\/p>\n
\u00c7ocuklar\u0131n kitap okumaya, el yaz\u0131s\u0131 yazmaya, d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ve soru sormaya te\u015fvik edilmesi gerekti\u011fini belirten Uzbay, \u201cBu \u00e7ocuklara kitap okumay\u0131 te\u015fvik etmemiz, elleriyle yaz\u0131 yazmay\u0131, g\u00fczel yaz\u0131 yazmay\u0131 te\u015fvik etmemiz, d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi te\u015fvik etmemiz, soru sormalar\u0131n\u0131 te\u015fvik etmemiz ve bu \u015fekilde bir sistem geli\u015ftirmemiz laz\u0131m\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Ailede ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k \u00f6yk\u00fcs\u00fc bulunmas\u0131n\u0131n ki\u015finin mutlaka ba\u011f\u0131ml\u0131 olaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmedi\u011fini belirten Uzbay, genetik ve \u00e7evresel fakt\u00f6rlerin birlikte de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
\u201cAilede ba\u011f\u0131ml\u0131 birinin olmas\u0131 y\u00fczde y\u00fcz ba\u011f\u0131ml\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131z anlam\u0131na gelmeyece\u011fi gibi, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa diren\u00e7li bir aileden gelmeniz sizi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan y\u00fczde y\u00fcz korur diye bir kural da yok.\u201d<\/p>\n
Uzbay, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k tedavisinin yaln\u0131zca yoksunluk belirtilerini kontrol etmekten ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, psikososyal deste\u011fin ve ki\u015finin yeniden \u00fcretken bir ya\u015fama kat\u0131lmas\u0131n\u0131n da s\u00fcrecin \u00f6nemli par\u00e7alar\u0131 oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n
Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131kla m\u00fccadelenin temelinde ise toplumu do\u011fru bilgilerle donatmak, fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturmak ve ki\u015filere kendilerini nas\u0131l koruyacaklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretmek gerekti\u011fini ifade etti.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prof. Dr. Tayfun Uzbay, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n yaln\u0131zca madde kullan\u0131m\u0131ndan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; al\u0131\u015fveri\u015f, oyun, kumar ve sosyal medya kullan\u0131m\u0131n\u0131n da ayn\u0131 \u00f6d\u00fcl sistemini etkileyebildi\u011fini belirtti. Uzbay, \u201cBa\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k bir ahlak problemi de\u011fil, bir hastal\u0131k\u201d diyerek gen\u00e7lerin korunmas\u0131nda do\u011fru bilgi, e\u011fitim ve fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemine dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":57391,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,18],"tags":[842,16895,2542],"class_list":["post-57340","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-saglik","tag-bagimlilik","tag-davranissal-bagimlilik","tag-sosyal-medya"],"yoast_head":"\n