T\u00fcrkiye\u2019de g\u0131da zehirlenmeleri g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131rken, uzmanlar g\u0131dalar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, saklanmas\u0131 ve t\u00fcketilmesi s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan baz\u0131 hatalar\u0131n riski art\u0131rabilece\u011fine dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n
Uzman Dr. Mehmet Ulu\u011f, bakteri, vir\u00fcs veya parazit gibi mikroorganizmalarla ya da bunlar\u0131n toksinleri ve sporlar\u0131yla kirlenmi\u015f yiyeceklerin t\u00fcketilmesinin g\u0131da zehirlenmesine yol a\u00e7abilece\u011fini belirtti. Hijyenik olmayan su t\u00fcketiminin de benzer klinik tablolara neden olabilece\u011fini ifade etti.<\/p>\n
G\u0131da kaynakl\u0131 hastal\u0131klarda farkl\u0131 mikroorganizmalar\u0131n etkili olabilece\u011fini belirten Ulu\u011f, vir\u00fcsler aras\u0131nda norovir\u00fcs ve rotavir\u00fcs\u00fcn<\/strong>, bakteriler aras\u0131nda ise Salmonella ve Escherichia coli\u2019nin (E. coli)<\/strong> \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n Parazit kaynakl\u0131 vakalar\u0131n ise \u00f6zellikle hijyenik su ve g\u0131daya eri\u015fimin yetersiz oldu\u011fu b\u00f6lgelerde daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclebildi\u011fini ifade etti.<\/p>\n Uzmanlara g\u00f6re g\u0131da zehirlenmelerinin \u00f6nlenmesinde mutfaktaki temel hijyen kurallar\u0131na dikkat edilmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n Dr. Ulu\u011f, mikroplar\u0131n g\u0131dalara bula\u015fmas\u0131ndaki en \u00f6nemli \u00fc\u00e7 nedeni \u015f\u00f6yle s\u0131ralad\u0131:<\/p>\n \n \u00d6zellikle \u00e7i\u011f et, tavuk ve deniz \u00fcr\u00fcnleriyle temas eden ekipmanlar\u0131n ba\u015fka g\u0131dalarda y\u0131kanmadan kullan\u0131lmas\u0131 \u00e7apraz bula\u015fma riskini art\u0131rabiliyor.<\/p>\n G\u0131da zehirlenmesinde belirtilerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f s\u00fcresi t\u00fcketilen g\u0131daya ve hastal\u0131\u011fa neden olan mikroorganizmaya g\u00f6re de\u011fi\u015febiliyor.<\/p>\n En s\u0131k g\u00f6r\u00fclen belirtiler aras\u0131nda:<\/p>\n bulunuyor.<\/p>\n Daha nadir durumlarda bulan\u0131k g\u00f6rme, ba\u015f d\u00f6nmesi ve sinir sistemi fonksiyonlar\u0131nda bozulmalar da g\u00f6r\u00fclebiliyor. Belirtilerin baz\u0131 vakalarda saatler i\u00e7inde, baz\u0131 durumlarda ise g\u00fcnler sonra ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fi belirtiliyor.<\/p>\n G\u0131da zehirlenmelerinin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn k\u0131sa s\u00fcrede d\u00fczelebildi\u011fini belirten Ulu\u011f, baz\u0131 belirtilerin ise t\u0131bbi de\u011ferlendirme gerektirdi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n Kaynakta yer alan uzman de\u011ferlendirmesine g\u00f6re \u015fu durumlarda sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa ba\u015fvurulmas\u0131 gerekiyor:<\/p>\n \u00d6zellikle 5 ya\u015f alt\u0131ndaki \u00e7ocuklar, ileri ya\u015ftaki ki\u015filer ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi bask\u0131lanm\u0131\u015f bireylerde<\/strong> s\u0131v\u0131 kayb\u0131n\u0131n daha ciddi sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilece\u011fi ifade ediliyor.<\/p>\n Yo\u011fun kusma ve ishal sonucunda geli\u015febilen dehidratasyon, yani s\u0131v\u0131 kayb\u0131, g\u0131da zehirlenmelerinde en \u00f6nemli risklerden biri olarak g\u00f6steriliyor.<\/p>\n A\u015f\u0131r\u0131 halsizlik, yo\u011fun susuzluk, a\u011f\u0131z ve dil kurulu\u011fu, kas kramplar\u0131, ba\u015f d\u00f6nmesi, bilin\u00e7 bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131, uyku hali, koyu renkli idrar ve uzun s\u00fcre idrar yapamama s\u0131v\u0131 kayb\u0131n\u0131n i\u015faretleri aras\u0131nda bulunuyor.<\/p>\n Uzmanlar, g\u0131da zehirlenmelerinde kontrols\u00fcz antibiyotik kullan\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 da uyar\u0131yor.<\/p>\n Dr. Ulu\u011f, ishal ve g\u0131da zehirlenmelerinin \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde etkenin bakteri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bakteriyel vakalarda bile \u00e7o\u011fu zaman antibiyotik gerekmedi\u011fini ifade etti.<\/p>\n Antibiyotik kullan\u0131m\u0131n\u0131n ancak hekim de\u011ferlendirmesi sonras\u0131nda g\u00fcndeme gelmesi gerekti\u011fini belirten Ulu\u011f, \u00f6zellikle kronik hastal\u0131\u011f\u0131 bulunan ki\u015filerin doktor \u00f6nerisi olmadan antibiyotik kullanmamas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n Mutfakta ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda al\u0131nabilecek basit \u00f6nlemler g\u0131da zehirlenmesi riskini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltabiliyor.<\/p>\n Dr. Ulu\u011f\u2019un \u00f6nerileri aras\u0131nda; ellerin tuvalet sonras\u0131, \u00e7\u00f6p veya hayvan temas\u0131ndan sonra y\u0131kanmas\u0131, past\u00f6rize edilmemi\u015f s\u00fct \u00fcr\u00fcnlerinden ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131, meyve ve sebzelerin iyice temizlenmesi ve \u00e7i\u011f g\u0131dayla temas eden b\u0131\u00e7ak ile kesme tahtalar\u0131n\u0131n mutlaka y\u0131kanmas\u0131 yer al\u0131yor.<\/p>\n Buzdolab\u0131n\u0131n 4,4 derecenin alt\u0131nda<\/strong>, dondurucunun ise -18 derecenin alt\u0131nda<\/strong> tutulmas\u0131; et ve deniz \u00fcr\u00fcnlerinin tamamen pi\u015firilmesi ve yumurtan\u0131n sar\u0131s\u0131n\u0131n tam sertle\u015fene kadar pi\u015firilmesi de \u00f6neriler aras\u0131nda bulunuyor.<\/p>\n G\u0131da zehirlenmelerini \u00f6nlemede temel yakla\u015f\u0131m; elleri ve ekipmanlar\u0131 temiz tutmak, \u00e7i\u011f ve pi\u015fmi\u015f g\u0131dalar\u0131 birbirinden ay\u0131rmak, yiyecekleri yeterli \u015fekilde pi\u015firmek ve uygun s\u0131cakl\u0131kta saklamak olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n \u00d6zellikle yaz aylar\u0131nda ve toplu yemek t\u00fcketiminin artt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde g\u0131dalar\u0131n a\u00e7\u0131kta uzun s\u00fcre bekletilmemesi, so\u011fuk zincirin korunmas\u0131 ve \u015f\u00fcpheli g\u0131dalar\u0131n t\u00fcketilmemesi \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" G\u0131da zehirlenmeleri mide bulant\u0131s\u0131, kusma, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 ve ishal gibi belirtilerle ortaya \u00e7\u0131kabiliyor. Enfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131, Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Uzman\u0131 Dr. Mehmet Ulu\u011f, mikroplar\u0131n g\u0131dalara en s\u0131k el hijyeni eksikli\u011fi, yetersiz temizlik-pi\u015firme ve \u00e7apraz bula\u015fma yoluyla ge\u00e7ti\u011fini belirterek \u00f6zellikle \u00e7ocuklar, ya\u015fl\u0131lar ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 bask\u0131lanm\u0131\u015f ki\u015filerde s\u0131v\u0131 kayb\u0131n\u0131n ciddi sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilece\u011fi uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":46777,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[5958,15153,101,15154],"class_list":["post-46766","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-gida-guvenligi","tag-gida-zehirlenmesi","tag-saglik","tag-salmonella"],"yoast_head":"\nMikroplar g\u0131dalara nas\u0131l bula\u015f\u0131yor?<\/h2>\n
\n\n
\n \nRisk<\/th>\n Nas\u0131l olu\u015fuyor?<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n \n El hijyeni eksikli\u011fi<\/strong><\/td>\n Hasta veya ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 ki\u015filerin yiyeceklere dokunmadan \u00f6nce ellerini y\u0131kamamas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n \n Yetersiz temizlik veya pi\u015firme<\/strong><\/td>\n G\u0131dalar\u0131n yeterince y\u0131kanmamas\u0131 veya i\u00e7 k\u0131s\u0131mlar\u0131na kadar pi\u015firilmemesi<\/td>\n<\/tr>\n \n \u00c7apraz bula\u015fma<\/strong><\/td>\n Ayn\u0131 b\u0131\u00e7ak veya kesme tahtas\u0131n\u0131n \u00e7i\u011f ve pi\u015fmi\u015f\/farkl\u0131 g\u0131dalarda kullan\u0131lmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<\/div>\n G\u0131da zehirlenmesinin belirtileri neler?<\/h2>\n
\n
Hangi durumlarda hastaneye ba\u015fvurulmal\u0131?<\/h2>\n
\n
S\u0131v\u0131 kayb\u0131n\u0131n belirtilerine dikkat<\/h2>\n
Antibiyotik her g\u0131da zehirlenmesinde kullan\u0131lmamal\u0131<\/h2>\n
G\u0131da zehirlenmesinden korunmak i\u00e7in ne yap\u0131lmal\u0131?<\/h2>\n
En \u00f6nemli \u00f6nlem: Temizle, ay\u0131r, pi\u015fir ve do\u011fru sakla<\/h2>\n