\u0130nsan beyninde do\u011fumdan itibaren \u00e7ok say\u0131da sinir ba\u011flant\u0131s\u0131 olu\u015fuyor. Ancak bu ba\u011flant\u0131lar\u0131n tamam\u0131 ya\u015fam boyunca korunmuyor. Beyin, kullan\u0131lmayan veya i\u015flevsel olmayan ba\u011flant\u0131lar\u0131 zamanla azalt\u0131rken aktif olarak kullan\u0131lan sinir a\u011flar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiriyor.<\/p>\n
\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi NP\u0130STANBUL Hastanesi N\u00f6roloji Uzman\u0131 Dr. Celal \u015eal\u00e7ini, \u201csinaptik budama\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan bu s\u00fcrecin sa\u011fl\u0131kl\u0131 beyin geli\u015fiminin do\u011fal ve gerekli bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n
Daha fazla ba\u011flant\u0131 daha y\u00fcksek zek\u00e2 anlam\u0131na gelmiyor<\/strong><\/p>\n Sinaptik budaman\u0131n toplumda zaman zaman yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden \u015eal\u00e7ini, beyindeki ba\u011flant\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n tek ba\u015f\u0131na zek\u00e2y\u0131 belirlemedi\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n \u00d6nemli olan\u0131n sinir ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131ndan \u00e7ok ne kadar etkili kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu belirten \u015eal\u00e7ini, beynin gereksiz ba\u011flant\u0131lar\u0131 ortadan kald\u0131rmas\u0131n\u0131n bilgi i\u015flemeyi h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, dikkatin odaklanmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00f6\u011frenmeyi daha verimli hale getirdi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n \u00c7ocukluk ve ergenlik kritik d\u00f6nemler<\/strong><\/p>\n Sinaptik budama \u00f6zellikle ya\u015fam\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda ve ergenlik d\u00f6neminde yo\u011fun \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fiyor.<\/p>\n Bebeklik d\u00f6neminde beynin \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bi\u00e7imde yeni ba\u011flant\u0131lar olu\u015fturdu\u011funu belirten \u015eal\u00e7ini, \u00e7ocuk b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e kullan\u0131lan ba\u011flant\u0131lar\u0131n g\u00fc\u00e7lendi\u011fini, kullan\u0131lmayanlar\u0131n ise giderek zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n Ergenlik d\u00f6neminde ise \u00f6zellikle planlama, dikkat ve karar verme gibi i\u015flevlerden sorumlu beyin b\u00f6lgelerinde yeniden yap\u0131lanman\u0131n devam etti\u011fi belirtiliyor.<\/p>\n Bu nedenle \u00e7ocukluk ve ergenlik d\u00f6nemindeki deneyimlerin beyin geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli oldu\u011fu vurgulan\u0131yor.<\/p>\n \u00d6\u011frenmek sinir a\u011flar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiriyor<\/strong><\/p>\n Kitap okumak, yeni bir dil \u00f6\u011frenmek, m\u00fczikle ilgilenmek, spor yapmak ve sosyal etkile\u015fim i\u00e7inde bulunmak beynin aktif olarak kulland\u0131\u011f\u0131 sinir a\u011flar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesine katk\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n \u015eal\u00e7ini, kullan\u0131lmayan ba\u011flant\u0131lar\u0131n zamanla zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek beynin ya\u015fam boyunca deneyimlere g\u00f6re kendisini yeniden d\u00fczenleyebilen dinamik bir yap\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n Kaliteli uyku beyin i\u00e7in \u00f6nemli<\/strong><\/p>\n Uyku da beyin geli\u015fimi ve \u00f6\u011frenme s\u00fcre\u00e7lerinde \u00f6nemli rol oynuyor.<\/p>\n Uyku s\u0131ras\u0131nda beynin g\u00fcn i\u00e7erisinde \u00f6\u011frenilen bilgileri de\u011ferlendirdi\u011fini belirten \u015eal\u00e7ini, \u00f6nemli bilgilerin peki\u015ftirildi\u011fini, gereksiz ba\u011flant\u0131lar\u0131n ise ay\u0131kland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n \u00d6zellikle \u00e7ocuklar ve ergenlerde yeterli ve kaliteli uykunun sa\u011fl\u0131kl\u0131 beyin geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan temel unsurlardan biri oldu\u011funa dikkat \u00e7ekiliyor.<\/p>\n Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 beyni destekliyor<\/strong><\/p>\n Dengeli beslenme ve d\u00fczenli fiziksel aktivite de beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n Omega-3 a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin beslenme, d\u00fczenli egzersiz, kaliteli uyku ve zihinsel olarak aktif kalman\u0131n sinir h\u00fccrelerinin ileti\u015fimini destekledi\u011fini belirten \u015eal\u00e7ini, bu al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n bili\u015fsel i\u015flevlerin korunmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayabilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n Baz\u0131 n\u00f6rogeli\u015fimsel hastal\u0131klarla ili\u015fkisi ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor<\/strong><\/p>\n Sinaptik budamadaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n baz\u0131 n\u00f6rogeli\u015fimsel hastal\u0131klarla ili\u015fkisini inceleyen bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar da devam ediyor.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmalarda sinaptik budama s\u00fcre\u00e7lerindeki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n otizm spektrum bozuklu\u011fu, dikkat eksikli\u011fi ve hiperaktivite bozuklu\u011fu ile \u015fizofreni gibi baz\u0131 durumlarla ili\u015fkili olabilece\u011fine y\u00f6nelik bulgular de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n Ancak \u015eal\u00e7ini, bu hastal\u0131klar\u0131n tek bir nedene ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, genetik ve \u00e7evresel bir\u00e7ok etkenin birlikte rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n Beyin ya\u015fam boyunca de\u011fi\u015fmeye devam ediyor<\/strong><\/p>\n Beynin geli\u015fiminin \u00e7ocuklukla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten \u015eal\u00e7ini, eri\u015fkinlik d\u00f6neminde de beynin yeni ba\u011flant\u0131lar kurabildi\u011fini ve mevcut sinir a\u011flar\u0131n\u0131 yeniden d\u00fczenleyebildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n Yeni beceriler kazanman\u0131n, zihinsel olarak aktif kalman\u0131n ve sosyal ya\u015fam i\u00e7erisinde yer alman\u0131n beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 destekledi\u011fini ifade eden \u015eal\u00e7ini, \u00f6\u011frenmenin herhangi bir ya\u015fla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetti.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Beyin geli\u015fiminin yaln\u0131zca \u00e7ocukluk d\u00f6nemiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten N\u00f6roloji Uzman\u0131 Dr. Celal \u015eal\u00e7ini, sinaptik budaman\u0131n beynin daha verimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan do\u011fal bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funu s\u00f6yledi. Uzmanlara g\u00f6re kitap okumak, yeni bir dil \u00f6\u011frenmek, m\u00fczikle ilgilenmek, spor yapmak, sosyal etkile\u015fimde bulunmak ve kaliteli uyumak beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 destekliyor.<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":44393,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[5867,14447,13710,131,14449,13713,14448,14450],"class_list":["post-44392","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-beyin","tag-beyingelisimi","tag-beyinsagligi","tag-cocukgelisimi","tag-kaliteliuyku","tag-noroloji","tag-ogrenme","tag-zihinselaktivite"],"yoast_head":"\n