Bakteri, vir\u00fcs, parazit veya bu mikroorganizmalar\u0131n \u00fcretti\u011fi toksinlerle kirlenmi\u015f yiyecek ve i\u00e7eceklerin t\u00fcketilmesi sonucu ortaya \u00e7\u0131kan besin zehirlenmeleri, \u00f6zellikle yaz aylar\u0131nda daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
Payla\u015f\u0131lan D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc verilerine g\u00f6re her y\u0131l yakla\u015f\u0131k 866 milyon ki\u015fi<\/strong>, di\u011fer bir ifadeyle d\u00fcnyada her 9 ki\u015fiden biri besin zehirlenmesi ya\u015f\u0131yor. Besin kaynakl\u0131 hastal\u0131klar nedeniyle yakla\u015f\u0131k 1 milyon 520 bin ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi<\/strong> belirtiliyor.<\/p>\n Besin zehirlenmelerinden en fazla etkilenen gruplar\u0131n ba\u015f\u0131nda ise 5 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar geliyor. Yakla\u015f\u0131k her \u00fc\u00e7 vakadan birinin bu ya\u015f grubunda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ifade ediliyor.<\/p>\n Yaz mevsiminde artan hava s\u0131cakl\u0131klar\u0131, g\u0131dalarda bulunan mikroorganizmalar\u0131n h\u0131zla \u00e7o\u011falmas\u0131na uygun ortam olu\u015fturuyor.<\/p>\n Yiyeceklerin uygun s\u0131cakl\u0131klarda saklanmamas\u0131, so\u011fuk zincirin bozulmas\u0131, kirli su veya buz kullan\u0131lmas\u0131, \u00e7i\u011f ve pi\u015fmi\u015f \u00fcr\u00fcnlerin ayn\u0131 mutfak ekipmanlar\u0131yla haz\u0131rlanmas\u0131 zehirlenme riskini art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n \u0130\u00e7 Hastal\u0131klar\u0131 Uzman\u0131 Dr. Yusuf Emre Uzun, besin zehirlenmelerinin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde al\u0131nabilecek basit \u00f6nlemlerle engellenebilece\u011fini belirterek vatanda\u015flara \u00f6nemli uyar\u0131larda bulundu.<\/p>\n Besin zehirlenmelerinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn kirli eller arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bula\u015fan mikroorganizmalardan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Uzun, el hijyeninin enfeksiyon zincirini k\u0131ran en etkili y\u00f6ntemlerden biri oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n Yemek haz\u0131rlamadan \u00f6nce, \u00e7i\u011f et veya tavukla temas ettikten sonra ve tuvalet kullan\u0131m\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ellerin sabunla en az 20 saniye boyunca y\u0131kanmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n Mikroorganizmalar\u0131n bir yiyecekten di\u011ferine ta\u015f\u0131nmas\u0131 \u201c\u00e7apraz bula\u015fma\u201d olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor. Bu durum, ev ortam\u0131nda ya\u015fanan besin zehirlenmelerinin en yayg\u0131n nedenleri aras\u0131nda bulunuyor.<\/p>\n \u00d6zellikle \u00e7i\u011f et, tavuk ve bal\u0131k \u00fcr\u00fcnlerinde bulunan mikroorganizmalar; ayn\u0131 b\u0131\u00e7ak, kesme tahtas\u0131 veya mutfak ekipman\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 halinde pi\u015fmi\u015f ya da \u00e7i\u011f t\u00fcketilecek di\u011fer yiyeceklere bula\u015fabiliyor.<\/p>\n Bu nedenle \u00e7i\u011f hayvansal \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in farkl\u0131 kesme tahtalar\u0131 ve mutfak gere\u00e7leri kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6neriliyor.<\/p>\n G\u0131dalar\u0131n yeterli s\u0131cakl\u0131kta pi\u015firilmesi, zararl\u0131 mikroorganizmalar\u0131n yok edilmesine yard\u0131mc\u0131 oluyor. Yetersiz pi\u015firilen \u00fcr\u00fcnlerde ise bakteriler canl\u0131 kalabiliyor.<\/p>\n \u00d6zellikle tavuk eti ve k\u0131yma gibi \u00fcr\u00fcnlerin yaln\u0131zca d\u0131\u015f y\u00fczeyinin de\u011fil, i\u00e7 k\u0131sm\u0131n\u0131n da tamamen pi\u015fti\u011finden emin olunmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n S\u0131cak havalarda oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda b\u0131rak\u0131lan yemeklerde bakteriler k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7o\u011falabiliyor.<\/p>\n Pi\u015fmi\u015f yiyeceklerin iki saatten fazla oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda bekletilmemesi, yaz aylar\u0131nda ise m\u00fcmk\u00fcnse bir saat i\u00e7inde buzdolab\u0131na kald\u0131r\u0131lmas\u0131 tavsiye ediliyor.<\/p>\n Et, s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri ve deniz \u00fcr\u00fcnleri gibi kolay bozulan g\u0131dalar\u0131n al\u0131\u015fveri\u015f sonras\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa s\u00fcrede buzdolab\u0131na yerle\u015ftirilmesi gerekiyor.<\/p>\n Bu \u00fcr\u00fcnlerin uzun s\u00fcre ara\u00e7 i\u00e7inde, g\u00fcne\u015f alt\u0131nda veya s\u0131cak ortamda b\u0131rak\u0131lmas\u0131 bakteri \u00fcremesini h\u0131zland\u0131rabiliyor.<\/p>\n Toprak, sulama suyu ve ta\u015f\u0131ma s\u00fcrecinde bula\u015fan mikroorganizmalar, \u00e7i\u011f t\u00fcketilen sebze ve meyveler yoluyla v\u00fccuda girebiliyor.<\/p>\n Meyve ve sebzelerin bol akan su alt\u0131nda dikkatlice y\u0131kanmas\u0131, \u00f6zellikle salatalarda kullan\u0131lacak \u00fcr\u00fcnlerin temizli\u011fine daha fazla \u00f6zen g\u00f6sterilmesi gerekiyor.<\/p>\n Son kullanma tarihi ge\u00e7en \u00fcr\u00fcnlerin t\u00fcketilmesi enfeksiyon riskini art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n Ambalaj\u0131 \u015fi\u015fmi\u015f, kapa\u011f\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, s\u0131z\u0131nt\u0131 yapan veya g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde de\u011fi\u015fiklik olu\u015fan \u00fcr\u00fcnlerin sat\u0131n al\u0131nmamas\u0131 ve t\u00fcketilmemesi \u00f6neriliyor. \u00dcr\u00fcn\u00fcn yaln\u0131zca tarihine de\u011fil, uygun saklama ko\u015fullar\u0131nda muhafaza edilip edilmedi\u011fine de dikkat edilmesi gerekiyor.<\/p>\n Sokakta veya a\u00e7\u0131k alanlarda uzun s\u00fcre bekletilen yiyecekler, s\u0131cak havan\u0131n etkisiyle k\u0131sa s\u00fcrede bozulabiliyor.<\/p>\n \u00d6zellikle s\u00fctl\u00fc tatl\u0131lar, et \u00fcr\u00fcnleri ve deniz \u00fcr\u00fcnlerinin g\u00fcvenilir i\u015fletmelerden al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi belirtiliyor.<\/p>\n Kirli su, besin zehirlenmelerinin \u00f6nemli nedenlerinden biri olarak g\u00f6steriliyor. Buz temiz g\u00f6r\u00fcnse de \u00fcretildi\u011fi su g\u00fcvenilir de\u011filse bakteri, vir\u00fcs ve parazit ta\u015f\u0131yabiliyor.<\/p>\n \u00d6zellikle i\u00e7me suyu g\u00fcvenli\u011finin bilinmedi\u011fi tatil b\u00f6lgelerinde buzlu i\u00e7eceklerden ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131, i\u00e7eceklerin m\u00fcmk\u00fcnse buz eklenmeden t\u00fcketilmesi \u00f6neriliyor.<\/p>\n Dondurulmu\u015f g\u0131dalar\u0131n tezg\u00e2h \u00fczerinde veya oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda bekletilerek \u00e7\u00f6zd\u00fcr\u00fclmesi, \u00fcr\u00fcn\u00fcn d\u0131\u015f y\u00fczeyinde bakterilerin h\u0131zla \u00e7o\u011falmas\u0131na yol a\u00e7abiliyor.<\/p>\n \u00c7\u00f6zd\u00fcrme i\u015fleminin buzdolab\u0131nda veya uygun mikrodalga program\u0131 kullan\u0131larak yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n \u0130\u00e7me suyunun g\u00fcvenilir kaynaklardan temin edilmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Suyun g\u00fcvenli oldu\u011fundan \u015f\u00fcphe duyulan durumlarda kapal\u0131 ambalajl\u0131 veya uygun y\u00f6ntemlerle ar\u0131t\u0131lm\u0131\u015f su kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6neriliyor.<\/p>\n Yemek haz\u0131rlarken, sebze ve meyve y\u0131karken de g\u00fcvenilir su kullan\u0131lmas\u0131na dikkat edilmesi gerekiyor.<\/p>\n Midye, istiridye ve di\u011fer deniz \u00fcr\u00fcnleri uygun s\u0131cakl\u0131kta saklanmad\u0131\u011f\u0131nda ciddi zehirlenmelere neden olabiliyor.<\/p>\n \u00d6zellikle yaz aylar\u0131nda kayna\u011f\u0131, saklama \u015fartlar\u0131 ve tazeli\u011fi konusunda teredd\u00fct bulunan deniz \u00fcr\u00fcnlerinden uzak durulmas\u0131 tavsiye ediliyor.<\/p>\n Uzmanlar\u0131n s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131 temel \u00f6nlemler \u015f\u00f6yle:<\/p>\n Besin zehirlenmesi belirtilerinin \u015fiddetli olmas\u0131, uzun s\u00fcrmesi veya k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar, ya\u015fl\u0131lar, hamileler ve kronik hastal\u0131\u011f\u0131 bulunan ki\u015filerde g\u00f6r\u00fclmesi halinde sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa ba\u015fvurulmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Besin zehirlenmeleri, d\u00fcnya genelinde milyonlarca insan\u0131 etkileyen \u00f6nemli halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131yor. S\u0131cakl\u0131klar\u0131n y\u00fckselmesiyle mikroorganizmalar\u0131n g\u0131dalarda daha h\u0131zl\u0131 \u00e7o\u011fald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten \u0130\u00e7 Hastal\u0131klar\u0131 Uzman\u0131 Dr. Yusuf Emre Uzun, el hijyeninden so\u011fuk zincirin korunmas\u0131na kadar al\u0131nabilecek 12 \u00f6nlemi s\u0131ralad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":39676,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[12973,11745],"class_list":["post-39675","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-besin-zehirlenmesi","tag-yaz-aylari"],"yoast_head":"\nS\u0131cak havalarda mikroorganizmalar daha h\u0131zl\u0131 \u00e7o\u011fal\u0131yor<\/strong><\/span><\/h2>\n
Eller en az 20 saniye y\u0131kanmal\u0131<\/strong><\/span><\/h2>\n
\u00c7i\u011f ve pi\u015fmi\u015f g\u0131dalar birbirinden ayr\u0131lmal\u0131<\/strong><\/span><\/h2>\n
Et, tavuk ve bal\u0131k tamamen pi\u015firilmeli<\/strong><\/span><\/h2>\n
Pi\u015fmi\u015f yemekler d\u0131\u015far\u0131da bekletilmemeli<\/strong><\/span><\/h2>\n
So\u011fuk zincir korunmal\u0131<\/strong><\/span><\/h2>\n
Meyve ve sebzeler bol suyla y\u0131kanmal\u0131<\/strong><\/span><\/h2>\n
Son kullanma tarihi ve ambalaj kontrol edilmeli<\/strong><\/span><\/h2>\n
A\u00e7\u0131kta sat\u0131lan yiyeceklere dikkat<\/strong><\/span><\/h2>\n
\u0130\u00e7eceklerdeki buz da risk ta\u015f\u0131yabilir<\/strong><\/span><\/h2>\n
Dondurulmu\u015f \u00fcr\u00fcnler oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda \u00e7\u00f6zd\u00fcr\u00fclmemeli<\/strong><\/span><\/h2>\n
G\u00fcvenilir su kaynaklar\u0131 tercih edilmeli<\/strong><\/span><\/h2>\n
Tazeli\u011finden emin olunmayan deniz \u00fcr\u00fcnleri t\u00fcketilmemeli<\/strong><\/span><\/h2>\n
Besin zehirlenmesine kar\u015f\u0131 12 \u00f6nlem<\/strong><\/span><\/h2>\n
\n