Krakow’daki Jagiellon \u00dcniversitesinden \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Dr. Karolina Wanda Olszowska, Trump-Vatikan gerilimini ve Papa Leo XIV’\u00fcn sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 tutumunun ABD i\u00e7 siyasetine olas\u0131 yans\u0131malar\u0131n\u0131 analiz i\u00e7in kaleme ald\u0131.<\/p>\n
***<\/p>\n
Vatikan ile ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump aras\u0131ndaki gerilim birka\u00e7 ayd\u0131r s\u00fcr\u00fcyor. Bu gerilimin temelinde Katolik Kilisesi ile mevcut Amerikan y\u00f6netimi aras\u0131ndaki de\u011fer farkl\u0131l\u0131klar\u0131 yat\u0131yor. Papa Leo XIV, ABD’nin i\u00e7 siyasetine m\u00fcdahil olmad\u0131. B\u00f6yle bir rol zaten Kilise liderinin \u00fcstlenmesi gereken bir \u015fey de\u011fil ancak temel toplumsal ve insani meseleler s\u00f6z konusu oldu\u011funda Papa’n\u0131n sessiz kalmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Gerilimin fitilini, Papa’n\u0131n Amerikal\u0131 piskoposlar\u0131 g\u00f6\u00e7men haklar\u0131n\u0131 savunmaya \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131 ate\u015fledi. Maduro’nun tutuklanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Venezuela’daki geli\u015fmeler de Leo XIV’\u00fcn sert tepkisine yol a\u00e7t\u0131. Bununla birlikte Papa’n\u0131n tutumunu en a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ortaya koyan geli\u015fme, ABD ve \u0130srail’in \u0130ran’a y\u00f6nelik askeri sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131 alenen k\u0131namas\u0131 oldu.<\/p>\n
Katolik Kilisesi ve mensuplar\u0131 i\u00e7in Papa’n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc \u015fiddet ve sava\u015fa kar\u015f\u0131 net bir duru\u015f sergilemesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Burada mesele, yaln\u0131zca \u0130srail’in bir ba\u015fka devlete sald\u0131rmas\u0131 de\u011fil sald\u0131rgan politikalar\u0131n, askeri t\u0131rmanman\u0131n ve sivil kay\u0131plar\u0131n kabul edilemezli\u011fi. Katolik sosyal \u00f6\u011fretisine g\u00f6re insan onurunun ve ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131, kimin sald\u0131rgan oldu\u011fundan ba\u011f\u0131ms\u0131z evrensel bir ilke olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeli.<\/p>\n
Papa Francis de benzer bir ele\u015ftiriden nasibini ald\u0131. Rusya’n\u0131n Ukrayna’ya sald\u0131r\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda bar\u0131\u015fa \u00e7a\u011fr\u0131da bulundu, sava\u015f\u0131 k\u0131nad\u0131 ama pek \u00e7ok Katolik i\u00e7in bu yetmedi. As\u0131l beklenti, sorumlulu\u011fun do\u011frudan Rusya’n\u0131n \u00fczerine y\u0131k\u0131lmas\u0131yd\u0131. Leo XIV ise tam da bu beklentiye yan\u0131t verdi. Sava\u015f\u0131 k\u0131namakla yetinmedi, sald\u0131rgan\u0131 da a\u00e7\u0131k\u00e7a ad\u0131yla and\u0131. Jeopolitik hesaplar\u0131n, etik kayg\u0131lar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti\u011fi b\u00f6yle bir d\u00f6nemde Vatikan’\u0131n uluslararas\u0131 arenada ahlaki bir otorite olarak sesini y\u00fckseltmesi, bu a\u00e7\u0131dan ayr\u0131ca anlam kazan\u0131yor.<\/p>\n
Papa’n\u0131n Orta Do\u011fu’daki \u00e7at\u0131\u015fmalara yakla\u015f\u0131m\u0131nda son derece tutarl\u0131 bir \u00e7izgi g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor. Trump’\u0131n ise do\u011frudan kendisine y\u00f6neltilmemi\u015f olsa bile ele\u015ftiriye tahamm\u00fcl\u00fcn\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Y\u0131llar i\u00e7inde \u00e7evresindeki insanlar\u0131n ko\u015fulsuz ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve kamuoyu \u00f6n\u00fcnde itaatine al\u0131\u015ft\u0131. Hem Katolik Kilisesinin ba\u015f\u0131 hem de egemen bir devletin lideri olan, \u00fcstelik Amerikal\u0131 papadan gelen k\u0131naman\u0131n bu denli sert bir tepkiye yol a\u00e7mas\u0131, bu ba\u011flamda olduk\u00e7a anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n
Papa Leo XIV ise bu tepkiler kar\u015f\u0131s\u0131nda en k\u00fc\u00e7\u00fck bir geri ad\u0131m atmad\u0131. Siyasi bask\u0131lara ve kamuoyundaki sald\u0131r\u0131lara ra\u011fmen tutumunu kararl\u0131l\u0131kla korudu. “Tanr\u0131 sava\u015fta taraf tutmaz.” s\u00f6zleri de bu a\u00e7\u0131dan ayr\u0131 bir a\u011f\u0131rl\u0131k ta\u015f\u0131yor. Papa, bu ifadeyle Amerikan taraf\u0131n\u0131n \u0130ran’la ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 me\u015fru bir sava\u015f olarak sunma giri\u015fimine do\u011frudan itiraz etti. Bu \u00e7er\u00e7evelemeyi reddederek temel bir ilkenin alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi: Din, askeri \u015fiddeti ya da siyasi sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rman\u0131n arac\u0131 olamaz.<\/p>\n
ABD’deki Katolik kurumlara ba\u011fl\u0131 sosyal ve insani yard\u0131m programlar\u0131n\u0131n kamu finansman\u0131n\u0131n kesilece\u011fine dair spek\u00fclasyonlar zaten g\u00fcndemde. Ancak bu gerilim, son d\u00f6nem Amerikan politikalar\u0131na ili\u015fkin bir g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ya da Orta Do\u011fu’daki sava\u015f veya sava\u015flar \u00fczerindeki farkl\u0131 tutumlar\u0131n \u00e7ok \u00f6tesine ge\u00e7iyor. Katolik Kilisesinin tepesinde onun en y\u00fcksek otoritesi olan Papa duruyor. Din adam\u0131ndan s\u0131radan m\u00fcminine kadar t\u00fcm Katoliklerin onun manevi \u00f6nderli\u011fini kabul etmesi bekleniyor.<\/p>\n
Amerika’da yeti\u015fen Papa Leo XIV’\u00fcn kendi \u00fclkesindeki Katolikler aras\u0131nda da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 var. Bu ise Trump y\u00f6netimi i\u00e7in ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir sorun. Leo XIV’\u00fcn bir a\u00e7\u0131klamas\u0131na itiraz etmek istediklerinde, ba\u015fka bir Katolik din adam\u0131n\u0131 e\u015f de\u011fer bir otorite olarak \u00f6ne \u00e7\u0131karmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Baz\u0131 Protestan topluluklar\u0131nda evrensel bir lider olmad\u0131\u011f\u0131ndan rakip yorumlar ve alternatif otoriteler daha kolay zemin bulabiliyor. Katolik Kilisesinde ise Papa, kilise y\u00f6netiminde yery\u00fcz\u00fcndeki en y\u00fcksek ve tart\u0131\u015fmas\u0131z otorite olarak e\u015fsiz bir yerde duruyor.<\/p>\n
Bu nedenle Papa’n\u0131n k\u0131nama s\u00f6zleri s\u0131radan bir dini a\u00e7\u0131klaman\u0131n \u00e7ok \u00f6tesinde hem sembolik hem siyasi a\u00e7\u0131dan b\u00fcy\u00fck bir a\u011f\u0131rl\u0131k ta\u015f\u0131yor. \u0130nananlar\u0131 derinden etkileyebilir, kamuoyu g\u00fcndemini \u015fekillendirebilir, milyonlarca insan\u0131n ahlaki meselelere bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilir. Mevcut t\u0131rmanman\u0131n daha derin k\u00f6kleri de bence tam burada yat\u0131yor. ABD’deki Katolik se\u00e7menler, ciddi bir se\u00e7im kitlesini olu\u015fturuyor, bu kesim i\u00e7inde geleneksel olarak Cumhuriyet\u00e7i Parti’ye destek veren ve muhafazakar toplumsal g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip pek \u00e7ok se\u00e7men var. Vatikan ile Beyaz Saray aras\u0131ndaki gerilim b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e bunun yans\u0131malar\u0131 salt diplomasiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmaz, sonu\u00e7lar do\u011frudan ABD i\u00e7 siyasetine s\u0131\u00e7rayabilir.<\/p>\n
[Dr. Karolina Wanda Olszowska, Krakow’daki Jagiellon \u00dcniversitesi’nde \u00d6\u011fretim \u00dcyesidir.]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Vatikan ile Beyaz Saray aras\u0131ndaki gerilim b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e bunun yans\u0131malar\u0131 salt diplomasiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmaz, sonu\u00e7lar do\u011frudan ABD i\u00e7 siyasetine s\u0131\u00e7rayabilir.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":21968,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[7561,7560],"class_list":["post-21967","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analiz","tag-dr-karolina-wanda-olszowska","tag-papatrump"],"yoast_head":"\n