Paris’teki Jacques Delors Enstit\u00fcs\u00fcnde ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ve College of Europe’da (Avrupa Koleji) \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Dr. Thierry Tardy, Von der Leyen’in tart\u0131\u015fmal\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131 ve AB-T\u00fcrkiye ili\u015fkilerinin gelece\u011fini analiz i\u00e7in kaleme ald\u0131.<\/p>\n
***<\/p>\n
Liderlerin baz\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a sorunlu olmakla birlikte, ayn\u0131 zamanda belirli bir siyasi zihniyetin de yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Avrupa Komisyonu Ba\u015fkan\u0131 Ursula von der Leyen’in bu hafta ba\u015f\u0131nda Alman gazetesi Die Zeit’\u0131n bir etkinli\u011finde yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klama da bu durumun somut bir \u00f6rne\u011fidir. Von der Leyen, Avrupa Birli\u011fi’nin “Avrupa k\u0131tas\u0131n\u0131 tamamlamay\u0131 ba\u015farmas\u0131 gerekti\u011fini, aksi takdirde k\u0131tan\u0131n Rus, T\u00fcrk ya da \u00c7in n\u00fcfuzuna girebilece\u011fini” ileri s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n
AB \u00fcyeli\u011fi i\u00e7in aday \u00fclkelerle y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fczakerelerden sorumlu Avrupa y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131n, Rusya, \u00c7in ve T\u00fcrkiye’yi ayn\u0131 tehdit kategorisinde de\u011ferlendirmesi ciddi bir rahats\u0131zl\u0131k kayna\u011f\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Nitekim AB \u00fcye devletlere y\u00f6nelik tutumlar\u0131 nedeniyle Avrupa Birli\u011fi taraf\u0131ndan bir s\u00fcredir Rusya \u201ctemel tehdit\u201d, \u00c7in ise \u201csistemik rakip\u201d olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ancak T\u00fcrkiye’nin bu \u00fclkelerden farkl\u0131 bir konumda de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. 1999’dan bu yana AB \u00fcye \u00fclkesi, 1952’den bu yana ise NATO m\u00fcttefiki olan T\u00fcrkiye, AB’nin 2025 tarihli, savunmada yeni yol haritas\u0131 olan “Beyaz B\u00fclten”de “Ortak G\u00fcvenlik ve Savunma Politikas\u0131 alan\u0131nda k\u00f6kl\u00fc bir ortak” olarak nitelendirilmektedir. Ayn\u0131 belgede, “AB a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131yan t\u00fcm konularda i\u015fbirli\u011fine e\u015fit d\u00fczeyde ba\u011fl\u0131l\u0131k temelinde, ortak \u00e7\u0131kar alanlar\u0131n\u0131 kapsayan kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yarar sa\u011flayan bir ortakl\u0131k” kurulmas\u0131 gerekti\u011fi de bir kez daha vurgulanmaktad\u0131r.<\/p>\n
G\u00fc\u00e7 odakl\u0131 politikalar\u0131n d\u00fcnya siyasetini giderek daha fazla \u015fekillendirdi\u011fi ve Avrupa’n\u0131n ABD’ye olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu konjonkt\u00fcrde jeopolitik tablo, AB ile T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki ortakl\u0131\u011f\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131lmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye ile AB \u00fcyelik s\u00fcreci ask\u0131da olsa da Akdeniz ve Karadeniz’den \u0130ran s\u0131n\u0131r\u0131na uzanan co\u011frafi konumu onu AB’nin jeopolitik vizyonu a\u00e7\u0131s\u0131ndan vazge\u00e7ilmez bir akt\u00f6r haline getirmektedir. Ukrayna’da olas\u0131 bir ate\u015fkesin hayata ge\u00e7irilmesi de bunun somut bir \u00f6rne\u011fi olacakt\u0131r. Zira T\u00fcrkiye, Karadeniz’de hi\u00e7bir Avrupa devletinin \u00fcstlenemeyece\u011fi kritik bir rol oynamaktad\u0131r. Von der Leyen’in Die Zeit etkinli\u011finde s\u00f6yledi\u011fi “Daha b\u00fcy\u00fck ve daha jeopolitik d\u00fc\u015f\u00fcnmeliyiz” s\u00f6zleri de b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla AB ile T\u00fcrkiye aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 de\u011fil i\u015fbirli\u011fini \u00f6ng\u00f6rmektedir. Von der Leyen’in bu a\u00e7\u0131klamas\u0131 ayn\u0131 zamanda AB’nin art\u0131k g\u00f6rmezden gelemeyece\u011fi T\u00fcrkiye’nin artan a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da dolayl\u0131 bir kabul\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Bununla birlikte, Avrupa Komisyonu Ba\u015fkan\u0131’n\u0131n bu a\u00e7\u0131klamas\u0131 yaln\u0131zca diplomatik bir gaf olarak de\u011ferlendirilemez. Avrupa perspektifinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda AB-T\u00fcrkiye ili\u015fkileri, zaman zaman ortakl\u0131\u011f\u0131n temellerini zorlayan farkl\u0131l\u0131klarla \u015fekillenmi\u015ftir. G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi’nin 2004’te AB’ye kat\u0131lmas\u0131yla birlikte K\u0131br\u0131s meselesi ikili ili\u015fkileri g\u00f6lgelemeye devam etmektedir. AB \u00fcyelik m\u00fczakereleri de benzer \u015fekilde t\u0131kanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu tablo her iki taraftaki eksikliklerin bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye’nin Ukrayna krizindeki ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u0131\u015f politika tutumu ile 2024’teki BRICS \u00fcyelik ba\u015fvurusu, ili\u015fkiden bir kopu\u015f olarak de\u011fil stratejik \u00f6zerkli\u011fin bir g\u00f6stergesi olarak de\u011ferlendirilebilir. T\u00fcm bu dinamikler bir arada ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, pek \u00e7ok Avrupal\u0131 g\u00f6zlemciyi T\u00fcrkiye’nin Avrupa siyasi d\u00fczenindeki yerini sorgulamaya y\u00f6neltmi\u015ftir. Ancak bu soru, Ankara’n\u0131n de\u011fi\u015fen stratejik \u00f6ncelikleri kadar Avrupa’n\u0131n T\u00fcrkiye’ye y\u00f6nelik kendi tutars\u0131z yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 da g\u00fcndeme ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak AB’nin tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiye ile ili\u015fkiyi her iki taraf\u0131n ortak \u00e7\u0131kar\u0131na hizmet edecek bi\u00e7imde y\u00f6netememesinden kaynaklanmaktad\u0131r. Von der Leyen, AB’nin “T\u00fcrkiye’nin n\u00fcfuzundan” korunmas\u0131 gerekti\u011fini savunurken Avrupa Birli\u011fi (AB) Komisyonunun Geni\u015flemeden Sorumlu \u00dcyesi Marta Kos, 20 Nisan’da Avrupa Parlamentosu’nda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada AB’nin “Avrupa ve Orta Do\u011fu’daki de\u011fi\u015fen jeopolitik ko\u015fullar nedeniyle T\u00fcrkiye’ye ihtiya\u00e7 duydu\u011funu” a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirmi\u015f; T\u00fcrkiye’nin “Avrupa ile Asya aras\u0131ndaki ticaret g\u00fczergahlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131” da vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. AB’nin \u00f6n\u00fcndeki as\u0131l s\u0131nav da budur. T\u00fcrkiye’yi kendi saf\u0131nda tutmak ve bunun i\u00e7in gerekli ad\u0131mlar\u0131 atmak. Aksi takdirde \u00fclkenin “kar\u015f\u0131 kampa” kayabilece\u011fi ihtimaline dair endi\u015feler her ge\u00e7en g\u00fcn biraz daha a\u011f\u0131r basmaktad\u0131r.<\/p>\n
[Dr. Thierry Tardy, Paris’teki Jacques Delors Enstit\u00fcs\u00fcnde ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ve College of Europe’da (Avrupa Koleji) \u00d6\u011fretim \u00dcyesidir.]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
G\u00fc\u00e7 odakl\u0131 politikalar\u0131n d\u00fcnya siyasetini giderek daha fazla \u015fekillendirdi\u011fi ve Avrupa’n\u0131n ABD’ye olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu konjonkt\u00fcrde jeopolitik tablo, AB ile T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki ortakl\u0131\u011f\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":21354,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[7350,7351],"class_list":["post-21353","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analiz","tag-ab-turkiye","tag-dr-thierrytardy"],"yoast_head":"\n