Hudson Enstit\u00fcs\u00fc K\u0131demli Savunma Analisti Dr. Can Kasapo\u011flu, T\u00fcrkiye\u2019nin Avrupa-Atlantik g\u00fcvenli\u011findeki yeri ve \u00f6nemini analiz i\u00e7in kaleme ald\u0131.<\/p>\n
***<\/p>\n
Bir s\u00fcredir T\u00fcrkiye aleyhine s\u00f6ylemlerin e\u015fzamanl\u0131 olarak yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bir k\u0131sm\u0131 do\u011frudan hasmane nitelik ta\u015f\u0131yan bu giri\u015fimler, ilk bak\u0131\u015fta birbirinden kopuk g\u00f6r\u00fcnse de, jeopolitik d\u00fczlemde ortak bir y\u00f6nelime i\u015faret etmektedir: Afganistan\u2019dan Balkanlara NATO misyonlar\u0131nda istikrar \u00fcretmi\u015f bir akt\u00f6r olan T\u00fcrkiye\u2019nin, y\u0131prat\u0131c\u0131 muhasamat dinamiklerinin i\u00e7ine \u00e7ekilmesi ve nihayetinde Avrupa-Atlantik ittifak\u0131ndaki konumunun a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131.<\/p>\n
S\u00f6z konusu yakla\u015f\u0131mlar baz\u0131 temel ger\u00e7ekleri fazlas\u0131yla g\u00f6z ard\u0131 ediyor. \u0130lk husus, a\u00e7\u0131k-kaynakl\u0131 savunma istihbarat\u0131 verileriyle net bi\u00e7imde ortaya konulabilen, son derece yal\u0131n askeri-stratejik dengedir: T\u00fcrkiye\u2019nin muharip kapasitesi olmaks\u0131z\u0131n, Avrupa\u2019n\u0131n savunulmas\u0131 ve Avrupa-NATO sahas\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011finin temini, teknik olarak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Birka\u00e7 hafta \u00f6nce Ukrayna Devlet Ba\u015fkan\u0131 Volodimir Zelenskiy\u2019nin, Avrupa Birli\u011fi (AB) \u00fcyesi olmayan T\u00fcrkiye, Ukrayna, Birle\u015fik Krall\u0131k ve Norve\u00e7 olmaks\u0131z\u0131n Avrupa\u2019n\u0131n savunmas\u0131n\u0131n ciddi zafiyetler ya\u015fayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin ifadeleri dikkat \u00e7ekicidir.<\/p>\n
\u00d6te yandan, Avrupa Komisyonu Ba\u015fkan\u0131 Ursula von der Leyen\u2019in \u201cAvrupa\u2019n\u0131n T\u00fcrk, Rus ya da \u00c7in etkisine b\u0131rak\u0131lamayaca\u011f\u0131\u201d y\u00f6n\u00fcndeki de\u011ferlendirmeleri bas\u0131na yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Von der Leyen\u2019in a\u00e7\u0131klamas\u0131, sahadaki kuvvet ger\u00e7ekli\u011fiyle \u00f6rt\u00fc\u015fmeyen bir siyasi s\u00f6ylemin, nas\u0131l stratejik gerekliliklerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6steren isabetsiz bir emsal te\u015fkil etmi\u015ftir.<\/p>\n
Elbette, AB\u2019nin b\u00fcrokratik kadrolar\u0131n\u0131n Br\u00fcksel merkezli zihinlerinden y\u00fczlerce kilometre uzakta olan Zelenskiy, senelerdir sava\u015f\u0131n kat\u0131 ve ac\u0131mas\u0131z do\u011fas\u0131yla ya\u015fayan bir siyasi liderdir. Kiev neredeyse her g\u00fcn Rus f\u00fczeleri ve dronlar\u0131n\u0131n hedefi olurken, somut askeri m\u00fclahazadan kopuk olma l\u00fcks\u00fcne sahip de\u011fildir. \u0130\u015fgalin ilk g\u00fcnlerinde, Bat\u0131l\u0131 \u00e7evrelerden ba\u015fkenti terk etmesi y\u00f6n\u00fcnde \u00e7a\u011fr\u0131lar yap\u0131l\u0131rken, baz\u0131 Avrupal\u0131 devletlerin \u201caskeri yard\u0131m\u201d olarak mi\u011ffer ve \u00e7elik yelek \u00f6nermesi de, ayn\u0131 d\u00f6nemde, Bayraktar TB-2 sistemlerinin Ukrayna semalar\u0131nda ba\u015far\u0131yla muharip g\u00f6revler icra etmesi de haf\u0131zalardad\u0131r.<\/p>\n
Br\u00fcksel ile Washington aras\u0131ndaki siyasi ayr\u0131\u015fma derinle\u015fmektedir. Bu durum, Avrupa g\u00fcvenli\u011finin AB \u00fcyesi olmayan akt\u00f6rlere ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmaktad\u0131r. Yap\u0131lan projeksiyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, ABD\u2019nin Avrupa\u2019da konu\u015fland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kabiliyetlerin ikamesinin, Avrupal\u0131 devletlere maliyetinin yakla\u015f\u0131k 1 trilyon dolar olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir [1]. 2025 y\u0131l\u0131nda NATO\u2019nun Avrupal\u0131 \u00fcyeleri ise yakla\u015f\u0131k 500 milyar dolar savunma harcamas\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. Yaln\u0131zca AB \u00fcyelerinin toplam savunma harcamalar\u0131, NATO-Avrupa band\u0131n\u0131n da alt\u0131nda kalmaktad\u0131r.<\/p>\n
Daha \u00f6nemlisi, muharip kapasite alan\u0131nda Avrupal\u0131 akt\u00f6rlerin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131n durumu daha da s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131d\u0131r. 2024 itibar\u0131yla AB \u00fcyesi \u00fclkelerin neredeyse yar\u0131s\u0131n\u0131n envanterinde avc\u0131 u\u00e7a\u011f\u0131 ya da ana muharebe tank\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir [2]. Ayr\u0131ca AB \u00fcyeleri, bir asker\u00ee harek\u00e2t y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in gerekli kritik stratejik kabiliyetlere (AWACS u\u00e7aklar\u0131, tanker u\u00e7aklar\u0131, uzay tabanl\u0131 istihbarat, stratejik dronlar vb.) yeterli say\u0131larda sahip de\u011fildir ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde NATO \u00e7er\u00e7evesinde ABD\u2019nin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 yeteneklere ba\u011f\u0131ml\u0131 bulunmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, Avrupa\u2019n\u0131n gerek hava-f\u00fcze ve dron savunmas\u0131, gerekse d\u00fc\u015fman cephe gerisini hedef alabilecek balistik f\u00fczeler gibi alanlarda ciddi eksiklikleri vard\u0131r.<\/p>\n
Avrupa\u2019n\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu zor durumun derinle\u015fmesi ve T\u00fcrkiye ile Ukrayna gibi akt\u00f6rlere daha fazla ihtiya\u00e7 duymas\u0131 i\u00e7in, ABD-Br\u00fcksel hatt\u0131nda daha vahim bir siyasi kriz dahi gerekli de\u011fildir. ABD Hint-Pasifik Komutanl\u0131\u011f\u0131 da yapm\u0131\u015f Amiral Philip Davidson taraf\u0131ndan ortaya konulan ve literat\u00fcrde \u201cDavidson penceresi\u201d olarak an\u0131lan takvim, \u00c7in\u2019in Tayvan\u2019a y\u00f6nelik askeri bir hamlesi i\u00e7in 2027 e\u015fi\u011fine i\u015faret etmektedir. B\u00f6yle bir durumda ABD i\u00e7in Avrupa g\u00fcvenli\u011fi bir \u00f6ncelik olmayacakt\u0131r. Yine Orta Do\u011fu\u2019da devam eden \u00e7at\u0131\u015fmalar, ABD savunma sanayisinin ve ABD Silahl\u0131 Kuvvetlerinin Avrupa\u2019ya ay\u0131rabilece\u011fi kaynaklar\u0131 k\u0131s\u0131tlamaktad\u0131r. \u00d6zetle, Avrupa sadece haz\u0131rl\u0131ks\u0131z olmakla kalmayacakt\u0131r, ayn\u0131 zamanda yaln\u0131zd\u0131r da.<\/p>\n
Yak\u0131n gelecek, Avrupa-Atlantik d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in tehlikelerle dolu olabilir. Danimarka istihbarat servisi taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 de\u011ferlendirmeler, Ukrayna\u2019daki sava\u015f\u0131n sona ermesi ya da donmas\u0131 ve ABD\u2019nin Avrupa g\u00fcvenli\u011fine do\u011frudan angaje olmamas\u0131 gibi ko\u015fullar alt\u0131nda, Rusya\u2019n\u0131n yakla\u015f\u0131k be\u015f y\u0131l i\u00e7inde k\u0131tada geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir harek\u00e2ta haz\u0131r hale gelebilece\u011fine i\u015faret etmektedir [3]. Bir\u00e7ok Bat\u0131l\u0131 servis ve siyasi fig\u00fcr de benzer de\u011ferlendirmeleri dile getirmi\u015ftir.<\/p>\n
NATO\u2019nun b\u00f6yle bir ihtimale kar\u015f\u0131 dizayn etti\u011fi en \u00f6nemli \u00e7er\u00e7eve, NATO Kuvvet Modeli\u2019dir (NFM \u2013 NATO Force Model). NFM, kademeli bir haz\u0131rl\u0131k mimarisi \u00fczerinden, en fazla 180 g\u00fcn i\u00e7inde yakla\u015f\u0131k 500 bin personelin harek\u00e2ta haz\u0131r hale getirilmesini \u00f6ng\u00f6rmektedir. \u0130ttifak tarihinde bu \u00f6l\u00e7ek ve h\u0131zda bir kuvvet te\u015fkili hedefi daha \u00f6nce tesis edilmemi\u015ftir. Avrupa k\u0131tas\u0131nda ise T\u00fcrkiye ve Ukrayna d\u0131\u015f\u0131nda, Rusya\u2019n\u0131n Moskova ve Leningrad askeri b\u00f6lgelerinde konu\u015fland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 birliklerle ya da Ukrayna\u2019da harek\u00e2t icra eden kuvvetlerle mukayese edilebilecek kara g\u00fcc\u00fcne ve muharip tecr\u00fcbeye sahip bir akt\u00f6r yoktur.<\/p>\n
\u015eimdi kitab\u0131n ortas\u0131ndan bir soru soral\u0131m: Avrupa g\u00fcvenlik mimarisini AB\u2019yle s\u0131n\u0131rl\u0131 kurmaya \u00e7al\u0131\u015fan, T\u00fcrkiye\u2019yi d\u0131\u015flayan, askeri ger\u00e7ekliklerle \u00f6rt\u00fc\u015fmeyen yakla\u015f\u0131mlar\u0131n etkisi alt\u0131nda kalan ya da Ukrayna\u2019y\u0131 kaderine terk eden yakla\u015f\u0131mlar, NATO\u2019nun kuvvet haz\u0131rlama performans\u0131na dair ka\u00e7 harp oyunu oynad\u0131lar? Ya da von der Leyen\u2019in askeri dan\u0131\u015fmanlar\u0131, Danimarka\u2019n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclerinin do\u011fruland\u0131\u011f\u0131 bir senaryoda, T\u00fcrkiye’siz ve ABD\u2019nin kapasitesiyle NATO olmaks\u0131z\u0131n, sadece AB kabiliyetleriyle ne yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar?<\/p>\n
Ayr\u0131ca, T\u00fcrkiye ve Ukrayna gibi \u00f6zel \u00fclkelerin belirleyici askeri hususiyetleri de var: kabiliyet zemininde bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan kritik e\u015fi\u011fi a\u015fmak \u00fczereler. Birka\u00e7 \u00f6rnek verelim. Bayraktar TB-3 S\u0130HA, daha birka\u00e7 ay \u00f6nce, NATO’nun Steadfast Dart 2026 Tatbikat\u0131’nda, T\u00fcrk amfibi taarruz gemisi TCG Anadolu\u2019dan otonom olarak kalkm\u0131\u015ft\u0131 ve ROKETSAN\u2019\u0131n ak\u0131ll\u0131 MAM-L m\u00fchimmatlar\u0131yla hedeflerini ba\u015far\u0131yla vurmu\u015ftu. Nisan ay\u0131na gelindi\u011finde Bayraktar TB-3, bu kez milli bir tatbikatta, hareketli bir insans\u0131z deniz arac\u0131n\u0131 vurdu. Son g\u00fcnlerde Ukrayna \u0130nsans\u0131z Sistemler Komutanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 -muhtemelen Magura tipi- bir silahl\u0131 insans\u0131z deniz arac\u0131, ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir hava savunma dronuyla, Rus-\u0130ran yap\u0131m\u0131 bir \u015eahid kamikaze dronunu havada imha etti. \u015eimdi a\u00e7\u0131k konu\u015fal\u0131m, ABD\u2019yi bir kenara b\u0131rak\u0131rsak, NATO\u2019nun ka\u00e7 Avrupal\u0131 m\u00fcttefiki bu ba\u015far\u0131lar\u0131 hemen bug\u00fcn tekrar edebilir? Ka\u00e7\u0131 \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki sene haz\u0131r olabilir? AB geneli, ka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde b\u00f6yle bir seviyeye eri\u015febilir?<\/p>\n
Siyasi saiklerle y\u00fcr\u00fct\u00fclen tart\u0131\u015fmalar\u0131n \u00fczerinde duran baz\u0131 sert ger\u00e7ekler vard\u0131r. Askeri bilimlerin kat\u0131 gereklilikleri a\u00e7\u0131kt\u0131r: T\u00fcrkiye\u2019yi d\u0131\u015flayan ve Avrupa stratejik otonomisi varsay\u0131m\u0131na dayanan savunma kurgular\u0131 ifa kabiliyetinden yoksundur, ne Avrupa\u2019ya y\u00f6nelik bir sava\u015f tehdidini cayd\u0131r\u0131r, ne de b\u00f6yle bir sava\u015f\u0131 kazanabilir.\u200b\u200b\u200b\u200b\u200b\u200b\u200b<\/p>\n
[1] Ben Barry, et.al. Defending Europe Without the United States: Costs and Consequences, IISS, 2025.<\/p>\n
[2] Camille Grand, \u201cDefending Europe with Less America\u201d, European Council on Foreign Relations, Temmuz 2024.<\/p>\n
[3] Bkz. Opdateret vurdering af truslen fra Rusland mod Rigsf\u00e6llesskabet, https:\/\/www.fe-ddis.dk\/globalassets\/fe\/dokumenter\/2025\/trusselsvurderinger\/-20250209_opdateret_vurdering_af_truslen_fra_rusland_mod–.pdf, 2025.<\/p>\n
[Dr. Can Kasapo\u011flu, Hudson Enstit\u00fcs\u00fc K\u0131demli Savunma Analistidir. Ayr\u0131ca NATO Savunma Koleji’nde misafir akademisyen olarak g\u00f6rev yapmaktad\u0131r.]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Askeri bilimlerin kat\u0131 gereklilikleri a\u00e7\u0131kt\u0131r: T\u00fcrkiye\u2019yi d\u0131\u015flayan ve Avrupa stratejik otonomisi varsay\u0131m\u0131na dayanan savunma kurgular\u0131 ifa kabiliyetinden yoksundur, ne Avrupa\u2019ya y\u00f6nelik sava\u015f tehdidini cayd\u0131r\u0131r, ne de b\u00f6yle bir sava\u015f\u0131 kazanabilir.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20956,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[32,7234,7232,7233,1897],"class_list":["post-20955","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analiz","tag-turkiye","tag-avrupaatlantik","tag-avrupasavunmasi","tag-cankasapoglu","tag-nato"],"yoast_head":"\n