Hazine ve Maliye Bakan\u0131 Mehmet \u015eim\u015fek, Kanal 7 Medya Grubu taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen “Y\u00fckselen T\u00fcrkiye Zirveleri”nde yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada, yapay zeka, robot ve otonom sistemlerin b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rsat oldu\u011funu kaydederek, bunun maalesef e\u015fit da\u011f\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131, bu teknolojileri kontrol edenlerin, bu teknolojileri \u00fcretenlerin avantajl\u0131 durumda oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
Yapay zekan\u0131n en b\u00fcy\u00fck aya\u011f\u0131n\u0131n verimlili\u011fi art\u0131racak bir teknolojik hizmet sunacak olmas\u0131 oldu\u011funu aktaran \u015eim\u015fek, istihdam piyasalar\u0131 \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck etkisi olaca\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, ge\u00e7mi\u015fte nitelikli g\u00f6r\u00fclen ve hi\u00e7 etkilenmeyecek denilen alanlar\u0131n \u015fu anda \u00e7ok h\u0131zl\u0131 \u015fekilde yapay zeka ile arka plana itilmekle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011funu vurgulayarak, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“Artan gelir ve servet e\u015fitsizli\u011fi riski, \u00fclke i\u00e7inde, \u00fclkeler aras\u0131nda ciddi bir risk. B\u00f6lgeler aras\u0131 dengesizlikler ciddi risk. Yapay zeka verimlili\u011fi art\u0131rarak refah\u0131 art\u0131rabilir ama onun d\u0131\u015f\u0131ndaki etkilerin y\u00f6netilmesi gerekir. \u015eimdi tabii otonom, yani robotlar, otonom sistemler dedik, oturup \u015fikayet edece\u011fimize, sanayicimiz i\u00e7in s\u00f6yl\u00fcyorum, daha \u00e7ok erken a\u015famaday\u0131z. K\u00fcresel robot piyasas\u0131, 100 milyar dolar civar\u0131 bir piyasa. Az bir piyasa de\u011fil ama k\u00fcresel ekonomi i\u00e7in ufak bir piyasa. Bu piyasa, 2050’ye kadar 100 milyar dolardan 25 trilyon dolarl\u0131k bir pazara d\u00f6n\u00fc\u015fecek. \u015eimdi bizim \u00fcniversitelerimizin, sanayicilerimizin oturup bu trendleri \u0131skalamamas\u0131 laz\u0131m. Bunlara odaklanmas\u0131 laz\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc katma de\u011fer burada, kar marjlar\u0131 burada, en az\u0131ndan orta vadede. Dolay\u0131s\u0131yla f\u0131rsat pencereleri T\u00fcrkiye i\u00e7in b\u00fcy\u00fck. Yapay zekan\u0131n hukuk, sosyal bilimler, y\u00f6netim gibi alanlar\u0131 \u00e7ok daha dramatik bir \u015fekilde etkilemesi bekleniyor ama el yordam\u0131yla yap\u0131lan i\u015flere etkisi daha d\u00fc\u015f\u00fck g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.”<\/p>\n
Bakan \u015eim\u015fek, d\u00fcnyan\u0131n borcunun d\u00fcnya milli gelirine oran\u0131n\u0131n y\u00fczde 300’\u00fcn \u00fczerine \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bilgisini payla\u015farak, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde bu oran\u0131n y\u00fczde 235, T\u00fcrkiye’de ise bu oran\u0131n y\u00fczde 92 oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’nin burada avantaj\u0131 oldu\u011funa i\u015faret eden \u015eim\u015fek, “Bizde bor\u00e7luluk \u00e7ok y\u00fcksek de\u011fil. Ne hane halk\u0131n\u0131n ne devletin ne \u015firketlerin ne de finans sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn. \u015eimdi bu bize ne anlat\u0131yor? T\u00fcrkiye’nin yine bu k\u00fcresel meydan okumalardan bir tanesi olan bor\u00e7luluk noktas\u0131nda avantajl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Hane halk\u0131 ve reel sekt\u00f6r\u00fcn borcu d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in biz e\u011fer enflasyonu tek haneye d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrsek, b\u00fcy\u00fcme katlan\u0131r. Bu enflasyonla m\u00fccadele \u00e7ok oluyor, art\u0131k bir yerde dural\u0131m yakla\u015f\u0131mlar\u0131 var. Bu \u00e7ok miyopik bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kal\u0131c\u0131, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir y\u00fcksek b\u00fcy\u00fcmenin form\u00fcl\u00fc, tabii ki d\u00fc\u015f\u00fck enflasyondur.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, d\u00fcnyada di\u011fer bir meydan okuman\u0131n d\u00fcnyada h\u0131zla ya\u015flanan n\u00fcfus oldu\u011funa i\u015faret ederek, T\u00fcrkiye’de de n\u00fcfusun h\u0131zl\u0131 \u015fekilde ya\u015flanaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
N\u00fcfusun h\u0131zl\u0131 ya\u015flanmas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi dramatik etkiler oldu\u011funa de\u011finen \u015eim\u015fek, “Biz f\u0131rsat penceresine bakaca\u011f\u0131z. Sa\u011fl\u0131k turizmi, ya\u015fl\u0131 bak\u0131m hizmetleri \u015fu an 4,2 trilyon dolarl\u0131k bir pazar. Orta vadede 8,5 trilyon dolara \u00e7\u0131k\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla her yerde f\u0131rsat var. Meydan okumalar var ama f\u0131rsatlar da var. \u00d6nemli olan \u015fikayeti b\u0131rak\u0131p bu f\u0131rsatlara odaklanmak. Biz turizmde \u00e7ok iyi bir \u00fclkeyiz, sa\u011fl\u0131kta \u00e7ok iyi bir noktaday\u0131z. \u0130kisini birle\u015ftirelim, buyurun size muazzam f\u0131rsat. \u015eimdi k\u00fcresel \u0131s\u0131nma bir realite dedik. Bunu ben s\u00f6ylemiyorum, istatistikler s\u00f6yl\u00fcyor. Bir\u00e7ok \u00fclkede, T\u00fcrkiye dahil, su stres seviyesi y\u00fcksek. B\u00fct\u00fcn bunlar bizim tabii ki de\u011fi\u015fim, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yapmam\u0131z\u0131 gerektiriyor. H\u00fck\u00fcmetlerimiz d\u00f6neminde sulama yat\u0131r\u0131mlar\u0131na \u00e7ok ciddi kaynak ay\u0131rm\u0131\u015f\u0131z. 108 milyar dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131m yap\u0131lm\u0131\u015f sadece sulamaya. Biz burada da seyirci de\u011filiz. Tabii ki bir\u00e7ok anlamda tedbir laz\u0131m. Ye\u015fil teknolojiler, yenilenebilir enerjide T\u00fcrkiye b\u00fcy\u00fck bir potansiyele sahip. Bunu ben s\u00f6ylemiyorum, uluslararas\u0131 akademisyenler s\u00f6yl\u00fcyor. K\u00fcresel temiz enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131 da yine ikiye katlanacak. Daha fazla artacak. Yani 2 trilyon dolar civar\u0131ndan 4,5 trilyon civar\u0131na \u00e7\u0131kacak.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, k\u00fcresel ekonominin k\u0131sa vadede sava\u015f\u0131n beraberinde getirdi\u011fi \u00f6nemli bir arz \u015fokuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011funu belirterek bunu iyi y\u00f6nettiklerini bildirdi.<\/p>\n
Orta-uzun vadede d\u00fcnyan\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu b\u00fcy\u00fck meydan okumalar oldu\u011funa i\u015faret eden \u015eim\u015fek, “Bu meydan okumalara kar\u015f\u0131 biz \u00fclkemizi do\u011fru ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde konumland\u0131r\u0131yoruz ve f\u0131rsat penceresinden olaylara bak\u0131yoruz. Bizim uygulamakta oldu\u011fumuz ekonomi program\u0131n\u0131n 3 evresi var. Birinci evre risklerin kontrol\u00fcyd\u00fc, y\u00f6netimiydi. 2023’te tarihimizin en b\u00fcy\u00fck felaketi, deprem felaketi ya\u015fanm\u0131\u015f, 13 ilimizde milyonlarca vatanda\u015f\u0131m\u0131z b\u00fcy\u00fck bir depremden etkilenmi\u015fti. Bug\u00fcn hi\u00e7 yokmu\u015f gibi s\u00f6ylemler var. \u015eimdi bu depremin yaralar\u0131n\u0131 sararken b\u00fcy\u00fck b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131klar\u0131 verip de bu b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 parasalla\u015ft\u0131r\u0131rsan\u0131z, yani para basarak finanse ederseniz, hiperenflasyona girersiniz. Bunu yapmaman\u0131z laz\u0131m. EYT hayata ge\u00e7irildi. 3 milyon civar\u0131nda vatanda\u015f\u0131m\u0131z, yani 37-38 ya\u015ftan 40’l\u0131 ya\u015flara kadar erken emekli oldu, daha olacak, EYT kanunu bu.” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, T\u00fcrkiye’de, 2023’te 120 milyar dolar seviyesinde ciddi bir d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 bulundu\u011funu kaydederek, finansmana, d\u0131\u015f finansmana eri\u015fimde s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n oldu\u011funu an\u0131msatt\u0131.<\/p>\n
Bu risklerin y\u00f6netiminin \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulayan \u015eim\u015fek, “\u00dclkenin bir \u00f6demeler dengesi stresine girmemesi, enflasyonun 3 haneye gitmemesi i\u00e7in \u00e7ok ciddi bir \u00e7aba g\u00f6sterilmesi gerekiyordu. \u00c7ok kolay s\u00f6ylemler var, ‘enflasyon \u015furadayd\u0131 da \u015fimdi buraya gelmi\u015f’, tamam da bu program olmasayd\u0131 enflasyon nereye giderdi sorusunu tabii sormak i\u00e7in biraz kafa yormak gerekiyor. Kolayc\u0131 yollar her zaman tercih ediliyor. \u015eimdi dolay\u0131s\u0131yla ilk y\u0131l\u0131 biz b\u00f6yle ge\u00e7irdik, o geride kald\u0131.” dedi.<\/p>\n
Bakan \u015eim\u015fek, programda ikinci evrede hedefin ekonomideki dengesizlikleri azaltmak oldu\u011funu hat\u0131rlatt\u0131.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, “Enflasyonu azaltmaya ba\u015flamak, b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmak, cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131 azaltmak, KKM’den \u00e7\u0131k\u0131\u015f. KKM \u00e7ok \u00f6nemli bir ko\u015fullu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckt\u00fc. \u0130kinci evreyi de geriye b\u0131rakt\u0131k ve ana hedeflerin tamam\u0131nda ilerleme sa\u011flad\u0131k, sonu\u00e7 ald\u0131k. \u015eimdi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc evre var. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc evre ise biraz \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131k bir evre. Normalde 2027 sonu diye bekliyorduk bu evrenin tamamlanmas\u0131 i\u00e7in. Fakat gerek ge\u00e7en sene ya\u015fanan \u015foklar, gerek bu sene \u00e7ok daha devasa bir d\u0131\u015f \u015fokla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Bu \u015foklar tabii \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc evreyi etkiliyor. Bu bir bahane de de\u011fil, bu bir ger\u00e7eklik. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u015fu anda bu \u015fokun etkileriyle m\u00fccadele edecek, bunlar\u0131 y\u00f6netecek.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n
Hedeflerinin bug\u00fcne kadarki kazan\u0131mlar\u0131 peki\u015ftirmek oldu\u011funu dile getiren \u015eim\u015fek, bunun da reformla peki\u015ftirilebilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, “Politikayla bir yere var\u0131rs\u0131n\u0131z. Para politikas\u0131, maliye politikas\u0131 gibi ama bunu kal\u0131c\u0131 hale getirmenin tek yolu var, o da reformdur, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr. Bu reel sekt\u00f6rde de d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm gerekiyor, kamuda da d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm gerekiyor. Genel anlamda bir reform \u00e7abas\u0131 gerekir. \u0130kincisi, tabii burada tek haneli enflasyon, cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n kal\u0131c\u0131 olarak sorun olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131n kal\u0131c\u0131 olarak y\u00fczde 3’\u00fcn alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ve verimlilik ve rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kal\u0131c\u0131 bir \u015fekilde artt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem. \u015eimdi bu d\u00f6neme ili\u015fkin vizyonumuzda zerre de\u011fi\u015fiklik yok ama tabii ki bu d\u00f6nemin ne kadar s\u00fcrece\u011fi meselesi, tabii ki d\u0131\u015f geli\u015fmelerin bir fonksiyonudur. Burada da bizim s\u00f6yledi\u011fimize ayk\u0131r\u0131 bir \u015fey yok.” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
Enflasyonun y\u00fczde 85 ile Ekim 2022’de zirveyi buldu\u011funu, y\u0131l\u0131 64 ile kapatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ondan sonra 2023’te enflasyonu 65’te tuttuklar\u0131n\u0131 anlatan \u015eim\u015fek, “Dezenflasyon 2024’te ba\u015flam\u0131\u015f, y\u00fczde 44. Ge\u00e7en sene y\u00fczde 31, \u015fu anda da y\u00fczde 31 civar\u0131. Ge\u00e7ici olarak 1-2 ay bu son geli\u015fmeler etkiler ama enflasyonun a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc trendinde bir de\u011fi\u015fiklik olmayacak, enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmek ve o trendi devam ettirmek T\u00fcrkiye i\u00e7in \u00f6nemli bir kazan\u0131m. Gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcle\u015fti\u011fi d\u00f6nemler var son 20-25 y\u0131lda. \u0130yile\u015fti\u011fi d\u00f6nemler var. Dezenflasyonla birlikte gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131nda iyile\u015fme ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r ama tabii ki daha gidece\u011fimiz mesafe var.” dedi.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, muhtemelen bu y\u0131l\u0131n ortas\u0131 itibariyle deprem b\u00f6lgesinde yeniden in\u015fa ve ihya s\u00fcrecinin b\u00fcy\u00fck oranda tamamlanm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n
Ge\u00e7en sene sonu itibariyle 90 milyar dolar para harcand\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktaran \u015eim\u015fek, “Bunu piyasalara hissettirtmeden, \u00f6nemli bir \u015fok ya\u015fatmadan, bu imkanlar\u0131 biz ilgili Bakanl\u0131\u011fa aktard\u0131k, ilgili birimlere aktard\u0131k ve bu 455 bin konut teslim edildi. \u015eimdi devam eden 166 bin var. Bu sene i\u00e7erisinde onlar da tamamlanm\u0131\u015f olacak. D\u00fcnyada bu kadar b\u00fcy\u00fck bir y\u00fck\u00fcn alt\u0131ndan bu kadar rahat bir \u015fekilde \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ba\u015faran ka\u00e7 tane \u00fclke vard\u0131r bilmiyorum. Ama bu \u00f6nemli bir kazan\u0131m. \u00c7abuk unutuyoruz. Bu deprem yaralar\u0131n\u0131n sar\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen, 90 milyar dolar para harcamam\u0131za ra\u011fmen, EYT’nin sisteme etkisine ra\u011fmen, bak\u0131n b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131 y\u00fczde 5,1’den y\u00fczde 3’\u00fcn alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc. Y\u00fczde 3’\u00fcn alt\u0131 zaten idealdir.” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir d\u00f6nemde olmad\u0131\u011f\u0131 kadar yo\u011fun bir belirsizlikle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011funu, kutupla\u015fmalar\u0131n, \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n, gerilimlerin s\u00f6z konusu oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
ABD\/\u0130srail-\u0130ran sava\u015f\u0131n\u0131n beraberinde getirdi\u011fi ge\u00e7ici birtak\u0131m makro ekonomik etkilerin oldu\u011funu dile getiren \u015eim\u015fek, k\u00fcresel enflasyonda bir y\u00fckseli\u015f beklentisi, finansal ko\u015fullarda bir miktar s\u0131k\u0131la\u015fma riski ve b\u00fcy\u00fcmede bir ivme kayb\u0131n\u0131n konu\u015fuldu\u011funu ifade etti.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, d\u00fcnyan\u0131n sava\u015flar, jeopolitik gerginliklerle beraber iklim krizi, bor\u00e7 sorunu, ticarette korumac\u0131l\u0131k gibi bir\u00e7ok sorun ve ba\u015fl\u0131kla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n
T\u00fcrkiye i\u00e7in \u00f6nemli hususlardan birinin ticaret ortaklar\u0131 oldu\u011funu ifade eden \u015eim\u015fek, “Biz d\u00fcnyaya mal ve hizmet sat\u0131yoruz. Ge\u00e7en sene 400 milyar dolar civar\u0131nda d\u00fcnyaya mal ve hizmet satt\u0131k. \u015eimdi 400 milyar dolar \u00f6nemli bir para, \u00f6nemli bir b\u00fcy\u00fckl\u00fck. Peki bizim bu mal ve hizmet sundu\u011fumuz \u00fclkelerde b\u00fcy\u00fcme nas\u0131l? \u0130hracat\u0131m\u0131z\u0131n y\u00fczde 95’inin gitti\u011fi \u00fclkelerde b\u00fcy\u00fcme ge\u00e7en sene y\u00fczde 2,4’t\u00fc. D\u00fcnya b\u00fcy\u00fcmesinin bir puan alt\u0131ndayd\u0131. Bu sene IMF’nin tahminlerine g\u00f6re, bu da referans senaryo, yani makul bir senaryo, y\u00fczde 1,6’ya gerileyecek, yani bizim mal satt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fclkelerde talep zay\u0131flayacak. \u00d6zellikle Avrupa Birli\u011fi’nde (AB) ama daha \u00f6nemlisi Orta Do\u011fu ve Kuzey Afrika’da sava\u015f\u0131n etkisiyle b\u00fcy\u00fcme dramatik bir \u015fekilde yava\u015flayacak. Bunlar \u00f6ng\u00f6r\u00fc. Tabii bu bizim ihracat\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyebilecek bir fakt\u00f6r.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Bakan \u015eim\u015fek, Merkez Bankas\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmaya de\u011finerek, ihracat\u0131n d\u0131\u015f talep esnekli\u011finin kur esnekli\u011fine k\u0131yasla 11 kat g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funu, esas belirleyici olan\u0131n d\u0131\u015f talep oldu\u011funu s\u00f6yledi. \u015eim\u015fek, “Kur etkisizdir demiyorum ama esas belirleyici taleptir ve maalesef talepte de 2026 i\u00e7in en az\u0131ndan \u015fu an itibar\u0131yla \u00f6ng\u00f6r\u00fcler \u00e7ok da olumlu de\u011fil.” dedi.<\/p>\n
“\u0130kinci \u00c7in \u015eoku”na i\u015faret eden \u015eim\u015fek, “Birinci \u00c7in \u015eoku”nun kural bazl\u0131 bir d\u00fcnyada \u00c7in’in D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fcne kat\u0131l\u0131m\u0131 oldu\u011funu dile getirdi.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, \u00c7in’in bug\u00fcn d\u00fcnya imalat sanayinin y\u00fczde 30’unu \u00fcretti\u011fini belirterek, “E\u011fer d\u00fcnya bu \u015fekilde devam ederse, \u00c7in \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 10 y\u0131l i\u00e7inde belki d\u00fcnya imalat sanayinin y\u00fczde 45’ine hakim olacak. Tek ba\u015f\u0131na bir \u00fclke k\u00fcresel imalat sanayinin neredeyse yar\u0131s\u0131na hakim olacak. \u00c7in’de art\u0131k ucuz i\u015f g\u00fcc\u00fc \u00fczerinden bir \u00fcretim yok. \u00c7in teknolojide Bat\u0131’y\u0131 geride b\u0131rakt\u0131.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n
Ticarette \u00f6nemli k\u0131r\u0131lmalar ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren \u015eim\u015fek, ABD’nin \u00c7in’e kar\u015f\u0131 y\u00fcksek g\u00fcmr\u00fck tarifleri uygulamas\u0131na ra\u011fmen \u00c7in’in d\u0131\u015f ticaret fazlas\u0131n\u0131n 1,2 trilyon dolar oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
Bakan \u015eim\u015fek, bunlar\u0131n T\u00fcrkiye’ye de etkisi oldu\u011funu, \u00c7in’in ABD’ye satamad\u0131\u011f\u0131 \u00fcr\u00fcnleri b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya pazarlar\u0131na y\u00fckledi\u011fini ifade etti.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, k\u00fcresel ekonominin k\u0131sa vadede belirsizliklerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011funu, orta uzun vadede ise \u00f6nemli meydan okumalar ve f\u0131rsatlar oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
\u00d6nemli bir meydan okuman\u0131n k\u00fcresel savunma sanayi harcamalar\u0131 oldu\u011funu dile getiren \u015eim\u015fek, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n
“B\u00fct\u00fcn \u00fclkeler, mesela Avrupa’da \u015fu anda baz\u0131 \u00fclkeler milli gelirinin y\u00fczde 5’ini savunma sanayine harcamaya ba\u015flad\u0131. Trump’\u0131n istedi\u011fi de NATO \u00fclkelerinden bu biliyorsunuz. Y\u00fczde 3,5 do\u011frudan do\u011fruya silah sanayine, y\u00fczde 1,5’i de dolayl\u0131 olarak onu destekleyen altyap\u0131ya. \u015eimdi T\u00fcrkiye burada b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rsat penceresi g\u00f6r\u00fcyor. Cumhurba\u015fkan\u0131’m\u0131z\u0131n 20-25 y\u0131ld\u0131r buradaki g\u00fc\u00e7l\u00fc liderli\u011fi, buradaki hassasiyetleri T\u00fcrkiye i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rsat penceresi aralam\u0131\u015f durumda. \u015eimdi k\u00fcresel savunma sanayi harcamalar\u0131 2,6 trilyon dolardan 6,6 trilyon dolara \u00e7\u0131kacak. Dolay\u0131s\u0131yla savunma sanayinde T\u00fcrkiye \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir altyap\u0131ya sahip ve bundan dolay\u0131 da biz bunu bir f\u0131rsat olarak g\u00f6r\u00fcyoruz. Ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye’nin cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da art\u0131ran \u00f6nemli bir fakt\u00f6r.”<\/p>\n
\u015eim\u015fek, ikinci b\u00fcy\u00fck trendin ticarette korumac\u0131l\u0131k oldu\u011funu, ticaretteki korumac\u0131 \u00f6nlem say\u0131s\u0131n\u0131n 4 bin tedbir civar\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
Bunun \u00e7ok dramatik bir art\u0131\u015f oldu\u011fu de\u011ferlendirmesini yapan \u015eim\u015fek, bu konjonkt\u00fcrde T\u00fcrkiye’nin durumuna ve kendini konumland\u0131rmas\u0131na de\u011findi. \u015eim\u015fek, “Biz de bu korumac\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 kendimizi nas\u0131l daha g\u00fc\u00e7l\u00fc konumland\u0131r\u0131r\u0131z? Onun \u00e7abas\u0131nday\u0131z. Bir taraftan ba\u011flant\u0131sall\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiye’yi merkeze oturtan ticaret, enerji ve di\u011fer b\u00fct\u00fcn koridorlar\u0131n merkezinde oturtan bir \u00e7aba i\u00e7indeyiz. Kalk\u0131nma Yolu onlardan biri. Daha sava\u015ftan \u00e7ok \u00f6nce K\u00f6rfez \u00fclkeleri ve Irak’\u0131 ikna edip gelin Basra’dan T\u00fcrkiye’ye yakla\u015f\u0131k olarak 1200-1250 kilometrelik bir demir yolu hatt\u0131 d\u00f6\u015feyelim, bir otoyol yapal\u0131m, yan\u0131na bir de enerji koridoru yapal\u0131m, bu Cumhurba\u015fkan\u0131’m\u0131z\u0131n fikri ve daha sava\u015ftan \u00e7ok \u00f6nce. Burada Birle\u015fik Arap Emirlikleri, Katar, Irak bunlar\u0131n hepsi birer payda\u015f.” dedi.<\/p>\n
Orta Koridor’un \u00f6nemini vurgulayan \u015eim\u015fek, bu koridorun Asya’y\u0131 Avrupa’ya ba\u011flayan ana koridorlardan biri oldu\u011funu ve Anadolu’dan ge\u00e7ti\u011fini belirtti.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, bu koridorun g\u00fc\u00e7lendirildi\u011fini dile getirerek, “\u0130stanbul’daki 3. K\u00f6pr\u00fc, o k\u00f6pr\u00fcden ge\u00e7ecek demir yolu ba\u011flant\u0131s\u0131 i\u00e7in \u00f6zellikle geni\u015f yap\u0131ld\u0131, bu Orta Koridor’un en \u00f6nemli birle\u015feni 8,1 milyar dolarl\u0131k bir proje. Projenin y\u00fczde 83’\u00fcn\u00fc uluslararas\u0131 finansal kurulu\u015flar sa\u011flayacak. Onun \u00e7ok \u00f6nemli bir bile\u015feni olan D\u00fcnya Bankas\u0131 ile olan anla\u015fmay\u0131 biz imzalad\u0131k. Niye bunu yap\u0131yoruz? Orta Koridor’u g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in. Dolay\u0131s\u0131yla ticaretteki par\u00e7alanmalara kar\u015f\u0131 bizim stratejimiz ne? K\u00fcresel par\u00e7alanmalara kar\u015f\u0131 biz ba\u011flant\u0131sall\u0131\u011fa, b\u00f6lgesel ekonomik entegrasyona yat\u0131r\u0131m yap\u0131yoruz, bu koridorlar\u0131 T\u00fcrkiye’nin menfaatine g\u00fc\u00e7lendiriyoruz.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Bakan \u015eim\u015fek, yeni nesil ticaret anla\u015fmalar\u0131n\u0131n pe\u015finde olduklar\u0131n\u0131 belirterek, hizmet ticaretinde hen\u00fcz bir korumac\u0131l\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, sa\u011fl\u0131k turizmi, e\u011fitim, normal turizm, yeniden in\u015fa yani taahh\u00fct i\u015flerinin de ihracat oldu\u011funu kaydederek, “\u015eimdi hizmet ihracat\u0131nda hen\u00fcz bizim bildi\u011fimiz anlamda bir korumac\u0131l\u0131k, yani tarife veya tarife d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar yok. Bu y\u00fczden bundan sonra yapaca\u011f\u0131m\u0131z ticaret anla\u015fmalar\u0131na diyoruz ki hizmetleri de katal\u0131m, kamu al\u0131mlar\u0131n\u0131 da katal\u0131m, tar\u0131m\u0131 da katal\u0131m diyoruz.” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, b\u00fct\u00e7e disiplinine y\u00f6nelik \u015fu de\u011ferlendirmelerde bulundu:<\/p>\n
“Bug\u00fcn e\u011fer b\u00fct\u00e7ede biz bu disiplini sa\u011flamasayd\u0131k, e\u015fel mobil sistemini uygulayabilir miydik? Bug\u00fcn mazot, benzin fiyatlar\u0131 ne olurdu litre ba\u015f\u0131na? Petrol fiyatlar\u0131 100 dolar civar\u0131ndayken sizce ne olurdu? E\u011fer bug\u00fcn bunu bu boyutlarda hissetmiyorsan\u0131z, bu \u00f6nceki y\u0131llardaki \u00e7abalar\u0131n b\u00fct\u00e7eyi getirdi\u011fi yerle a\u00e7\u0131klanabilir. Kamu borcunun milli geliri oran\u0131 y\u00fczde 24. Bize benzer \u00fclkelerde bu oran y\u00fczde 74. \u0130yi o zaman a\u00e7\u0131lal\u0131m. Hay\u0131r. Konu o de\u011fil. Konu, o disiplini devam ettirip kayna\u011f\u0131 \u00fcretken alanlara yani d\u00fcnyadaki belirsizli\u011fin yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ihtiyac\u0131na harcamak. Evet, kaynak varsa do\u011fru alanlara tahsis etmemiz laz\u0131m.<\/p>\n
Kamuda tasarruf milletimizin b\u00fcy\u00fck bir beklentisiydi. Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n Tasarruf Genelgesi’yle birlikte kanunu da getirdik. Yetkiyi, Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131na ald\u0131k. \u00d6nemli kalemler yani en \u00e7ok \u015fikayet konusu olan kalemler; ta\u015f\u0131tlar, binalar, haberle\u015fme, seyahat, enerji, k\u0131rtasiye ve demirba\u015f. Bu kalemlerin tamam\u0131n\u0131n b\u00fct\u00e7e i\u00e7indeki pay\u0131n\u0131n 10 y\u0131ll\u0131k ortalamas\u0131 y\u00fczde 4,6’yd\u0131. Biz bu oran\u0131 y\u00fczde 3’\u00fcn alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyoruz. Tasarruf yap\u0131lmas\u0131 gereken kalemlerden 3’te 1 oran\u0131nda reel tasarruf sa\u011fl\u0131yoruz. Bak\u0131n\u0131z, Amerika Birle\u015fik Devletleri (ABD) de bir tasarruf program\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131 ancak ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131, ortada bir sonu\u00e7 yok.”<\/p>\n
Bakan \u015eim\u015fek, tasarruf konusunda son derece samimi olduklar\u0131n\u0131 belirterek, s\u00f6z konusu yetkinin Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131na verilemeseydi ve kurumlarda 2 bine yak\u0131n denetim yap\u0131lmasayd\u0131 bu tasarruflar\u0131n sa\u011flanmayaca\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi.<\/p>\n
Bakan \u015eim\u015fek, vergi sistemine ili\u015fkin ele\u015ftirilere y\u00f6nelik yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, “Dolayl\u0131 vergilerin toplam vergiler i\u00e7erisindeki pay\u0131 2023’te y\u00fczde 65,5’ti. Biz bunu y\u00fczde 62’nin alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fck. G\u00f6n\u00fcl ister ki bunu y\u00fczde 50’lerin alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrelim.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Bakan \u015eimsek ayr\u0131ca, kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131l\u0131kla m\u00fccadelede, beyanname say\u0131s\u0131n\u0131n 3,8 milyondan 5,5 milyona \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, cari a\u00e7\u0131\u011fa ili\u015fkin yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, “Cari a\u00e7\u0131k ciddi bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f trendindeydi. \u015eimdi diyeceksiniz ki ge\u00e7en sene y\u00fckseldi. Ge\u00e7en seneki a\u00e7\u0131k alt\u0131n ithalat\u0131 hari\u00e7 y\u00fczde 0,6’yd\u0131. T\u00fcrkiye’de ciddi bir alt\u0131n ithalat\u0131 var ama alt\u0131n bir t\u00fcketim malzemesi de\u011fil. Finansal yat\u0131r\u0131md\u0131r ancak demek istedi\u011fim \u00fcretken bir yat\u0131r\u0131m de\u011fil. Ge\u00e7en sene alt\u0131n fiyatlar\u0131 h\u0131zla y\u00fckseldi\u011fi i\u00e7in alt\u0131n talebi y\u00fcksek. \u00d6nceki y\u0131llarda \u00f6yle ama sonu\u00e7ta cari a\u00e7\u0131\u011fa alt\u0131n hari\u00e7 bakarsan\u0131z, cari a\u00e7\u0131k temelde d\u00fczelme s\u00fcrecinde. Bu sene petrol \u015foku nedeniyle, b\u00f6lgedeki sava\u015f nedeniyle cari a\u00e7\u0131k daha da y\u00fckselecek ama bu ge\u00e7ici.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’nin br\u00fct d\u0131\u015f finansman ihtiyac\u0131n\u0131n milli gelire oran\u0131n\u0131n y\u00fczde 17’ye d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcne dikkati \u00e7eken Bakan \u015eim\u015fek, reel sekt\u00f6r ile bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn d\u0131\u015f bor\u00e7 \u00e7evirme oran\u0131ndaki iyile\u015fmeye, d\u0131\u015f bor\u00e7lanma faizlerindeki ve risk primindeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe de\u011finerek uygulanan program\u0131n bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan sonu\u00e7 verdi\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, T\u00fcrkiye’nin 5 y\u0131ll\u0131k kredi risk priminin (CDS) 2023 y\u0131l\u0131ndan bu yana 471 baz puan d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, benzer \u00fclkelerde ise bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn 51 baz puan oldu\u011funu dile getirerek, “T\u00fcrkiye’deki iyile\u015fme d\u00fcnyaya k\u0131yasla 9-10 kat daha y\u00fcksek. Bu da tesad\u00fcf olabilir mi? Program olmasa bu olabilir mi?” dedi.<\/p>\n
T\u00fcrkiye Cumhuriyet Merkez Bankas\u0131n\u0131n (TCMB) uluslararas\u0131 rezervlerini sava\u015f \u00f6ncesi d\u00f6nemde g\u00fc\u00e7lendirdiklerinden bahseden \u015eim\u015fek, Kur Korumal\u0131 Mevduat\u0131n (KKM) sonland\u0131r\u0131lmas\u0131 ile bilan\u00e7o y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn de art\u0131k rahatlayaca\u011f\u0131n\u0131 aktard\u0131.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, baz\u0131 sekt\u00f6rlerde sorunlar oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcklerini, sorun olan sekt\u00f6rlere kamu maliyesi \u00fczerinden destek sa\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ederek, y\u00fcksek ve orta y\u00fcksek teknolojinin ihracattaki pay\u0131n\u0131n y\u00fckselmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na dikkati \u00e7ekti.<\/p>\n
Emek yo\u011fun sekt\u00f6rlerde kar marj\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesinin en b\u00fcy\u00fck etkenlerinden birinin \u00c7in ve Asya’daki fiyat geli\u015fmeleri oldu\u011funu belirten \u015eim\u015fek, d\u00fcnya genelinde b\u00fcy\u00fcmenin \u00e7ok de\u011fi\u015fmedi\u011fini, T\u00fcrkiye’nin ticaret ortaklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesinin de y\u00fczde 2-2,5’lerde oldu\u011funu, T\u00fcrkiye’nin buna ra\u011fmen b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kaydetti.<\/p>\n
Bakan \u015eim\u015fek, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n
“Orta Vadeli Program hedeflerinde bir de\u011fi\u015fiklik yok. Fiyat istikrar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fck enflasyon demek, y\u00fcksek b\u00fcy\u00fcme demek. Biz s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir y\u00fcksek b\u00fcy\u00fcme istiyoruz. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir y\u00fcksek b\u00fcy\u00fcmenin form\u00fcl\u00fc de d\u00fc\u015f\u00fck enflasyon, mali disiplin. Zor bir co\u011frafyada ya\u015f\u0131yoruz, \u015foklara kar\u015f\u0131 her zaman tamponlar olmas\u0131 laz\u0131m. Ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanan b\u00fct\u00fcn \u015foklar\u0131 toplay\u0131n, H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’n\u0131n kapanmas\u0131 nedeniyle etkilenen enerji arz\u0131 kadar b\u00fcy\u00fck bir \u015fok yok.<\/p>\n
yap\u0131l\u0131rken uluslararas\u0131 kurulu\u015flar petrol fiyatlar\u0131n\u0131n 60-65 dolar olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin ettiler. Ocak-nisan d\u00f6neminde sava\u015f\u0131n en yo\u011fun oldu\u011fu d\u00f6nem 82 dolar olmu\u015f ortalama, vadeli piyasalarda y\u0131ll\u0131k ortalama 81 dolar. Yuvarlay\u0131nca 80 dolar olursa enflasyon baz senaryoya g\u00f6re yakla\u015f\u0131k 2,8 ve 3,5 puan y\u00fcksek olabilir. Fiyatlama davran\u0131\u015f\u0131 \u00f6nemli. Biraz daha y\u00fcksek olabilir, biraz daha d\u00fc\u015f\u00fck. Bunu net s\u00f6yleyemeyiz. Bu teknik model \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131. Cari i\u015flemler a\u00e7\u0131\u011f\u0131 da milli gelire oranla 0,7 ile 1,1 puan y\u00fcksek olabilir. B\u00fcy\u00fcme biraz yava\u015f seyredebilir.<\/p>\n
Bakan \u015eim\u015fek, sava\u015f sonras\u0131 f\u0131rsatlara de\u011finerek, savunma sanayisinin T\u00fcrkiye i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rsat oldu\u011funu ve ge\u00e7en sene 10 milyar dolarl\u0131k ihracat yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 an\u0131msatt\u0131.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, yeni 18 milyar dolarl\u0131k sipari\u015f oldu\u011funu vurgulayarak, savunma sanayisi ihracat\u0131ndaki kar marjlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011funu ve 50-60 milyar dolarl\u0131k geleneksel ihracata bedel oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
Yeniden imar konusunun da T\u00fcrkiye i\u00e7in f\u0131rsat oldu\u011funa de\u011finen \u015eim\u015fek, sava\u015f olan b\u00f6lgelerin yeniden imar edildi\u011finde T\u00fcrk in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn buradan pay alaca\u011f\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, enerji koridorlar\u0131na i\u015faret ederek, \u201cT\u00fcrkiye zaten \u00e7ok \u00f6nemli bir enerji koridoru. Do\u011fal gaz, petrol hatlar\u0131 anlam\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli bir g\u00fczergah\u0131, \u00f6nemli bir enerji kullan\u0131c\u0131s\u0131. Bu bizi \u015f\u00f6yle bir avantajla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131yor. Petro-kimyada ge\u00e7mi\u015fte kimse Ceyhan’a fazla bakm\u0131yordu. \u015eimdi firmalar oray\u0131 de\u011ferlendirecek. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir yerde kriz \u00e7\u0131k\u0131nca acaba bu devlete devam edebilir miyiz diye bakacaklar diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum ama yeni enerji koridorlar\u0131 gelecek, gelmesi laz\u0131m. Mesela Irak’\u0131n oturup g\u00fcneydeki petrol\u00fc kuzeye ba\u011flamas\u0131 ve T\u00fcrkiye \u00fczerinden d\u00fcnyaya ihra\u00e7 etmesi, Katar\u2019daki do\u011fal gaz\u0131n boru hatt\u0131yla Avrupa’ya T\u00fcrkiye \u00fczerinden ta\u015f\u0131nmas\u0131, T\u00fcrkmenistan’\u0131n do\u011fal gaz\u0131 gibi konular, bunlar \u015fu anda olmas\u0131n\u0131 muhtemel g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz koridorlar.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, ‘ye ili\u015fkin ele\u015ftirilere dikkati \u00e7ekti.<\/p>\n
Bu program\u0131n para politikas\u0131ndan ibaret oldu\u011funu s\u00f6yleyenler oldu\u011funu belirten \u015eim\u015fek, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
\u201cBiz ne kadar anlatsak da ekonomi program\u0131n\u0131n para politikas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir aya\u011f\u0131 yok diyorlar. Profes\u00f6r olan arkada\u015flar ekranlara \u00e7\u0131k\u0131yorlar, maliye politikas\u0131 g\u00f6revini yapmad\u0131 diyor, para politikas\u0131yla da bu kadar, art\u0131k bundan sonras\u0131 bu kadar. Arkada\u015f, bir metni bir oku, 110 sayfaysa onun iki sayfas\u0131 bile para politikas\u0131 de\u011fil. Bu kadar da olmaz yani, bu kadar okumadan, eski ezberlerle. Bu program\u0131n \u00e7ok ciddi yap\u0131sal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve reform aya\u011f\u0131 var. Reformlarda ne kadar ilerleme var bunlar\u0131 tart\u0131\u015fal\u0131m. Bunlar s\u00f6ylendi ama yap\u0131ld\u0131 m\u0131, ne kadar yap\u0131ld\u0131 bunlar\u0131 tart\u0131\u015fal\u0131m ama bu program ne para politikas\u0131ndan ne maliye politikas\u0131ndan ne gelirler politikas\u0131ndan ibarettir. Bunu s\u00f6ylemek o dok\u00fcman\u0131 reddetmek demektir veya okumam\u0131\u015f olmak, bakmam\u0131\u015f olmak demektir.\u201d<\/p>\n
En \u00f6ncelikli hedeflerinin sanayide d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm oldu\u011funu kaydeden \u015eim\u015fek, ye\u015fil ve dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131, rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rmak i\u00e7in \u00fcretilen altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00f6nceliklendirilmesi, kamu maliyesinde \u00f6nemli reformlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ve \u201cTer\u00f6rs\u00fcz T\u00fcrkiye\u201d ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131n yap\u0131sal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve reform g\u00fcndemleri oldu\u011funu bildirdi.<\/p>\n
Hazine ve Maliye Bakan\u0131 \u015eim\u015fek, sanayide d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm demek katma de\u011feri y\u00fcksek olan \u00fcr\u00fcnlere do\u011fru ge\u00e7i\u015f ve rekabet g\u00fcc\u00fc olan \u00fcr\u00fcnlere do\u011fru ge\u00e7i\u015f ve karl\u0131 olan alanlara ge\u00e7i\u015f demek oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, sanayide d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm politikas\u0131n\u0131n ve buna y\u00f6nelik desteklerin oldu\u011funu belirterek, “T\u00fcrkiye, enerji ithalat\u0131na 1,1 trilyon dolar \u00f6demi\u015f. Ne zaman? AK Parti h\u00fck\u00fcmetleri d\u00f6neminde. 1,1 trilyon dolar. D\u0131\u015f borcumuzun iki kat\u0131. Peki bunu azaltman\u0131n ideolojik bir boyutu olabilir mi? Dolay\u0131s\u0131yla 1,1 trilyon dolarl\u0131k faturay\u0131 azaltmak i\u00e7in biz ye\u015fil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc h\u0131zland\u0131raca\u011f\u0131z. Bunun ideolojiyle alakas\u0131 yok.” dedi.<\/p>\n
\u0130lk \u00e7eyrek itibariyle toplam elektrik \u00fcretiminin y\u00fczde 54’\u00fcne yak\u0131n\u0131n\u0131n yenilenebilir enerji oldu\u011funu aktaran \u015eim\u015fek, “Biz toplam \u00fcretimin en az y\u00fczde 70’inde biz yenilenebilir enerjiyi kal\u0131c\u0131 bir \u015fekilde yapmak istiyoruz. T\u00fcrkiye bu konuda hakikaten ilerliyor ve b\u00f6lgesinde, Avrupa’da \u00f6nemli bir konumda ki Avrupa bu konuda en fazla hassasiyeti olan b\u00f6lge biliyorsunuz.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, T\u00fcrkiye’nin dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve yapay zekada geli\u015fmekte olan \u00fclkelere g\u00f6re iyi oldu\u011funu anlatarak, “Bu bizi tatmin etmiyor. Geli\u015fmi\u015f olan \u00fclkelere g\u00f6re gerideyiz. Biz geli\u015fmi\u015f \u00fclkeleri yakalamak istiyoruz. Fiber kapasitesi, 680 bin kilometrelik fiber hatt\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f durumda ama bunun 1 milyon kilometreyi a\u015fmas\u0131 gerekiyor.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de do\u011furganl\u0131k oran\u0131n\u0131n y\u00fczde 1,5’in alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade eden \u015eim\u015fek, “Y\u00fczde 2,1 n\u00fcfusu ayn\u0131 d\u00fczeyde tutan rakam. \u015eehirle\u015fmeyle birlikte, geli\u015fmeyle birlikte bu trendler \u00e7ok yayg\u0131n. O nedenle biz baz\u0131 sekt\u00f6rlere diyoruz ki emek yo\u011fun sekt\u00f6rlere, ya fabrikan\u0131z\u0131 al\u0131n, di\u011fer b\u00f6lgelere g\u00f6t\u00fcr\u00fcn, sanki yeni yat\u0131r\u0131m yapm\u0131\u015f gibi size 12 y\u0131l, 16 y\u0131l te\u015fvik verelim diyoruz. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 20-30 y\u0131lda Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi T\u00fcrkiye’nin yeni kalk\u0131nma motoru olacak. \u00c7\u00fcnk\u00fc yenilenebilir enerjide \u00e7ok zengin bir b\u00f6lge. \u0130nsan kayna\u011f\u0131 anlam\u0131nda \u00e7ok zengin bir b\u00f6lge. Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n liderli\u011fine bu b\u00f6lgelere altyap\u0131y\u0131 biz g\u00f6t\u00fcrd\u00fck. \u00dcniversiteleri a\u00e7t\u0131k. Be\u015feri sermayeye yat\u0131r\u0131m yapt\u0131k. \u0130nan\u0131lmaz te\u015fvikler veriyoruz. Yeter ki biz ter\u00f6rs\u00fcz T\u00fcrkiye\u2019yi ba\u015faral\u0131m. Yeter ki biz yap\u0131sal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ba\u015faral\u0131m.” dedi.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, KOB\u0130’lerin toplam kredilerdeki pay\u0131n\u0131n program d\u00f6neminde y\u00fczde 24,6’dan y\u00fczde 27’ye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 an\u0131msatarak, \u201c\u0130hracat kredilerinin toplam kredilerdeki pay\u0131 ikiye katlanm\u0131\u015f, y\u00fczde 6 civar\u0131ndan y\u00fczde 11 civar\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Ya bu nas\u0131l tesad\u00fcf oluyor? Madem biz \u00fcretimi ihracat\u0131 desteklemiyoruz, madem bu politika sadece para politikas\u0131d\u0131r, nas\u0131l oluyor da ihracat kredilerinin toplam krediler i\u00e7erisindeki pay\u0131 y\u00fczde 6’dan ikiye katlan\u0131yor.” dedi.<\/p>\n
KOB\u0130’lere de\u011fer verdiklerini belirten \u015eim\u015fek, “\u0130stihdam\u0131n korunmas\u0131n\u0131 \u00f6nemsiyoruz. Sanayi bizim i\u00e7in \u00f6nemli. \u00c7ift\u00e7ilerimizin kulland\u0131\u011f\u0131 kredilerin faizinin y\u00fczde 70’ini, esnaf\u0131m\u0131z\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 kredilerin faizinin y\u00fczde 50’sini Hazine veriyor.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n
\u015eim\u015fek, bu program i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sonu\u00e7 verdi\u011fini belirterek, \u201cHi\u00e7bir program m\u00fckemmel \u00e7al\u0131\u015fmaz, m\u00fckemmeliyet\u00e7ilik en b\u00fcy\u00fck hastal\u0131kt\u0131r. \u0130lerlemenin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engel m\u00fckemmeliyet\u00e7iliktir. Bu program m\u00fckemmel de\u011fil, m\u00fckemmel sonu\u00e7lar da vermiyor ama bu program T\u00fcrkiye’yi son iki y\u0131lda ya\u015fanan b\u00fct\u00fcn \u015foklara kar\u015f\u0131 korudu, kollad\u0131 ve savu\u015fturdu.\u201d diyerek s\u00f6zlerini tamamlad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hazine ve Maliye Bakan\u0131 Mehmet \u015eim\u015fek, d\u00fc\u015f\u00fck enflasyon ve mali disiplinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir b\u00fcy\u00fcmenin temel \u015fart\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi. \u015eim\u015fek, yapay zeka, savunma sanayi, enerji koridorlar\u0131 ve ye\u015fil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm alanlar\u0131nda T\u00fcrkiye i\u00e7in \u00f6nemli f\u0131rsatlar bulundu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20926,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[3485,115,7223,1948,1839],"class_list":["post-20925","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi","tag-buyume","tag-enflasyon","tag-malidisiplin","tag-mehmetsimsek","tag-turkiyeekonomisi"],"yoast_head":"\n