Milli \u0130stihbarat Akademisinden Dr. Mehmet \u00c7a\u011fatay G\u00fcler, ABD\/\u0130srail-\u0130ran Sava\u015f\u0131’n\u0131n Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131’na etkilerini analiz i\u00e7in kaleme ald\u0131.<\/p>\n
***<\/p>\n
Rusya, aradan ge\u00e7en 50 aya ra\u011fmen Ukrayna’daki hedeflerini ba\u015farabilmi\u015f de\u011fil. Moskova\u2019n\u0131n sava\u015ftaki en temel amac\u0131, Ukrayna\u2019ya tarafs\u0131z bir stat\u00fc kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 ve silahs\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bununla birlikte Moskova, son kertede d\u00f6rt oblast\u0131 (Zaporijya, Herson, Donetsk ve Luhansk) ihtiva eden alan\u0131 ilhak etmek istemektedir.<\/p>\n
S\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde ya\u015fanan operatif ve stratejik hatalar sava\u015f\u0131n maliyetini giderek art\u0131rm\u0131\u015f; Rusya\u2019y\u0131 teritoryal hedeflerinde daralmaya zorlam\u0131\u015f ve fakat maksimalist g\u00f6r\u00fclen siyasi hedeflerinden vazge\u00e7irememi\u015ftir. \u00d6yle ki bu maliyet kabaca son 80 y\u0131lda Ruslar\u0131n ve Sovyetlerin tecr\u00fcbe etti\u011fi t\u00fcm sava\u015flar\u0131n getirdi\u011fi maliyetten en az be\u015f kat daha fazla olarak hesaplanmaktad\u0131r. Bu denli y\u00fcksek maliyetlerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sahadaki ilerleme zaman zaman metrelerle \u00f6l\u00e7\u00fclmektedir. Pokrovsk muharebesi veya \u00c7asiv Yar cephesi, bunun en somut \u00f6rne\u011fidir. Rus ordusunun son iki y\u0131lda ele ge\u00e7irdi\u011fi alan yakla\u015f\u0131k 8 bin 500 kilometrekaredir. Ukrayna\u2019n\u0131n toplam y\u00fcz \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc ise 603 bin kilometrekare civar\u0131ndad\u0131r. S\u00f6z\u00fcn \u00f6z\u00fc Rusya, Ukrayna\u2019da h\u0131zl\u0131 bir zafer planlarken, kendisini hem iktisadi hem de siyasi ve insani maliyeti son derece y\u00fcksek ve artmaya da devam eden bir y\u0131pratma sava\u015f\u0131 i\u00e7erisinde bulmu\u015ftur.<\/p>\n
ABD\/\u0130srail-\u0130ran Sava\u015f\u0131 ba\u015flamadan \u00f6nce sahada iki taraf i\u00e7in de olumlu bir denklem yoktu. Ne Rusya ne de Ukrayna hasm\u0131na hedeflerini dayatabilecek pozisyonda de\u011fildi. \u015eu anda Ukrayna ordusu daimi bir silah, m\u00fchimmat ve askeri personel s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 i\u00e7erisinde. Ayr\u0131ca, cephedeki personel son derece y\u0131pranm\u0131\u015f bir vaziyette ve bunun rotasyon veya ikamesi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Bu s\u00fcre\u00e7te Moskova savunma sanayisini efektif bir bi\u00e7imde muharebe sahas\u0131na entegre etmi\u015ftir. Kapasite fakt\u00f6r\u00fc ve iktisadi olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik Kremlin\u2019in lehinedir. Buna ra\u011fmen cephe d\u00fc\u015fmemi\u015ftir; Luhansk\u2019\u0131n kayb\u0131na ra\u011fmen geri kalan b\u00f6lgede Rus ordusu hedeflerinin \u00e7ok gerisindedir. Ayr\u0131ca, Ukrayna ordusu da hava savunma noktas\u0131nda imkan ve kabiliyetlerini olduk\u00e7a geli\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu konjonkt\u00fcrde ABD\/\u0130srail-\u0130ran Sava\u015f\u0131’n\u0131n ba\u015flamas\u0131 ve s\u00fcregelen mevcut denklem, Rusya\u2019ya somut kazan\u0131mlar sa\u011flam\u0131\u015f ve yeni f\u0131rsat pencereleri sunmu\u015ftur. Bu f\u0131rsatlardan en \u00f6nemlisi ABD\/\u0130srail-\u0130ran Sava\u015f\u0131, Rusya i\u00e7in iktisadi olarak can suyu olmu\u015ftur. Zira, Rus ekonomisinin zorland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sava\u015f i\u00e7in verilen kay\u0131plar neticesinde uluslararas\u0131 sistemdeki rakiplerinin gerisine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmek zor de\u011fil. Bu perspektifte \u0130ran sava\u015f\u0131n\u0131n k\u00fcresel enerji piyasalar\u0131 \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 etki ve H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131n kapanmas\u0131n\u0131n petrol arz\u0131nda ya\u015fatt\u0131\u011f\u0131 daralma (yakla\u015f\u0131k 20 milyon varil), Rus ekonomisine son derece olumlu yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. ABD y\u00f6netimi, artan petrol fiyatlar\u0131n\u0131 kontrol alt\u0131na alabilmek i\u00e7in Rusya\u2019ya uygulad\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 ge\u00e7ici olarak yumu\u015fatmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede Rus petrol\u00fcne y\u00f6nelik tavan fiyat uygulamas\u0131 ask\u0131ya al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Nihayetinde bu durum Rusya\u2019ya yaln\u0131zca mart ay\u0131nda g\u00fcnl\u00fck 150 milyon dolar kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Rusya’n\u0131n toplamda da 3 ila 5 milyar dolar aras\u0131nda ekstra petrol geliri kazand\u0131rmas\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n
\u0130kinci olarak, ba\u015fta ABD\u2019nin etkisi olmak \u00fczere \u00fczerindeki uluslararas\u0131 kamuoyu bask\u0131s\u0131 azalm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ran sava\u015f\u0131 \u00f6ncesinde ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump\u2019\u0131n asli g\u00fcndemi ve retori\u011fi Ukrayna\u2019daki sava\u015f\u0131 bitirmeye odakl\u0131yd\u0131. Bu retorik zaman zaman ili\u015fkileri germekte ve sava\u015f\u0131 t\u0131rmand\u0131rmakta, zaman zaman da bar\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fundan yak\u0131n g\u00f6stermekteydi. Rusya ise “\u00c7ok kay\u0131p verdik ve hen\u00fcz istedi\u011fimizi tam olarak elde edemedik. Dolay\u0131s\u0131yla temel hedeflerimizi ba\u015farmadan durmak istemiyoruz.” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeydi. Her ne kadar Kremlin\u2019in karar mekanizmas\u0131n\u0131 etkilemese de uluslararas\u0131 kamuoyunun dikkatinin Ukrayna cephesinden kaymas\u0131, ate\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fc daha rahat art\u0131rabilme imkan\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, hedef g\u00f6zetimini d\u00fc\u015f\u00fcrmekte ve siyasi manevra alanlar\u0131n\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r. Rusya i\u00e7in kendini ve pozisyonunu izah etme \u00e7abas\u0131 g\u00fctmeden ABD dahil di\u011fer \u00fclkelerle i\u015fbirli\u011fi f\u0131rsatlar\u0131n\u0131 kaybetme endi\u015fesi ta\u015f\u0131madan sava\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek, kayda de\u011fer bir kazan\u0131md\u0131r. \u0130laveten petrol kart\u0131n\u0131n da etkisiyle d\u0131\u015f politikada G\u00fcney Kore\u2019den Hindistan\u2019a yeni f\u0131rsat pencereleri olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, uluslararas\u0131 sistemdeki de\u011fi\u015fimi h\u0131zland\u0131racak ve ABD\u2019nin prestijini sarsacak bir geli\u015fme olmas\u0131 Moskova penceresinden son derece olumlu okunmaktad\u0131r. ABD\u2019nin \u0130ran sava\u015f\u0131nda hedeflerini k\u0131sa vadede ba\u015faramamas\u0131 bir yana, K\u00f6rfez \u00fclkeleri ba\u015fta olmak \u00fczere ittifak ili\u015fkilerini ve itibar\u0131n\u0131 zedelemi\u015ftir. Bu durum Rusya\u2019n\u0131n \u00e7ok kutuplu uluslararas\u0131 sistem tasavvuru i\u00e7in bulunmaz f\u0131rsat olarak de\u011ferlendirilmektedir. Rusya, y\u0131llard\u0131r ABD hegemonyas\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 sisteme zarar verdi\u011fini, Washington’un ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131 \u00f6n\u00fcnde hi\u00e7bir kural ve kaideyi tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bug\u00fcnk\u00fc konjonkt\u00fcrde hegemonun asl\u0131nda “hegemon” kudretinde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmaktad\u0131r. ABD\/\u0130srail-\u0130ran Sava\u015f\u0131 da Moskova\u2019n\u0131n bu arg\u00fcmanlar\u0131 i\u00e7in ampirik bir kan\u0131t niteli\u011fi ta\u015f\u0131yabilir.<\/p>\n
\u00d6zetlemek gerekirse ABD\u2019nin \u0130ran ile girdi\u011fi sava\u015f ve sonras\u0131nda fiyatlar\u0131 kontrol alt\u0131na almak i\u00e7in uygulad\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131r\u0131m muafiyetleri piyasalar\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmam\u0131\u015ft\u0131r. Aksine cephede her metresi i\u00e7in binlerce asker kaybeden ve ekonomisi daralan Rusya\u2019ya, Ukrayna\u2019daki sava\u015f\u0131 daha da uzatabilmesi i\u00e7in milyarlarca dolarl\u0131k beklenmedik bir finansal destek sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Ge\u00e7ici de olsa yapt\u0131r\u0131mlarda ya\u015fanan esnemeye ek olarak ilginin de \u0130ran\u2019a kaymas\u0131, Rusya’n\u0131n \u00fczerindeki bar\u0131\u015f bask\u0131s\u0131n\u0131 hafifletmi\u015ftir. Tabiat\u0131yla bu durum Rusya\u2019ya hem iktisadi hem de siyasi manevra alan\u0131 kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ayr\u0131ca ABD\u2019nin \u0130ran\u2019da prestij kaybetmesi, Rusya\u2019n\u0131n uluslararas\u0131 sistemde revizyon aray\u0131\u015f\u0131na katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ran sava\u015f\u0131n\u0131n arzu edilen \u015fekilde icra edilememesi ve sonu\u00e7land\u0131r\u0131lamamas\u0131, Rusya\u2019ya Ukrayna sava\u015f\u0131ndaki yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131\/ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 normalle\u015ftirme f\u0131rsat\u0131 sunmu\u015ftur. G\u00fc\u00e7l\u00fc devletler de k\u0131sa vadede g\u00f6rece daha g\u00fc\u00e7s\u00fcz has\u0131mlar\u0131na kar\u015f\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131z olabilir. Bu Rusya\u2019ya \u00f6zg\u00fc de\u011fildir, ABD i\u00e7in de bu ge\u00e7erlidir. ABD\u2019nin prestij kayb\u0131 Rusya i\u00e7in ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir kazan\u0131m olmakla beraber, bunun da \u00f6tesinde Moskova i\u00e7in kendi prestijini de tahkim etme f\u0131rsat\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n
[Dr. Mehmet \u00c7a\u011fatay G\u00fcler, Milli \u0130stihbarat Akademisi]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ABD\u2019nin \u0130ran\u2019da prestij kaybetmesi, Rusya\u2019n\u0131n uluslararas\u0131 sistemde revizyon aray\u0131\u015f\u0131na katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3517,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[6844,6845],"class_list":["post-19511","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analiz","tag-abd-israil-iransavasi","tag-dr-mehmetcagatayguler"],"yoast_head":"\n