Kahramanmara\u015f ve \u015eanl\u0131urfa\u2019daki okullarda meydana gelen silahl\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131n ard\u0131ndan, gen\u00e7lerde ve \u00e7ocuklarda \u015fiddet e\u011filimine yol a\u00e7an etkenler yeniden g\u00fcndeme geldi. Konuya ili\u015fkin de\u011ferlendirmelerde bulunan uzmanlar, aile i\u00e7inde erken ya\u015fta \u015fiddetle kar\u015f\u0131la\u015fma, akran zorbal\u0131\u011f\u0131, sosyal d\u0131\u015flanma, medyada ve toplumsal ya\u015famda \u015fiddetin normalle\u015ftirilmesi gibi unsurlar\u0131n gen\u00e7lerde \u015fiddeti me\u015frula\u015ft\u0131rma e\u011filimi olu\u015fturabildi\u011fini belirtti.<\/p>\n
\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Kurucu Rekt\u00f6r\u00fc ve Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, okul \u015fiddetinin tamamen s\u0131f\u0131rlanamasa da b\u00fcy\u00fck oranda \u00f6nlenebilir bir olgu oldu\u011funu s\u00f6yledi. Tarhan, okul \u015fiddetinin ani bir patlama de\u011fil, \u00f6nceden geli\u015fen bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funu vurgulayarak, \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc okul \u015fiddeti ani patlama de\u011fil, \u00f6nceden geli\u015fen bir s\u00fcre\u00e7tir, bu y\u00fczden erken fark edilirse \u00f6nlenebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ara\u015ft\u0131rmalar \u015funu g\u00f6steriyor, sald\u0131rganlar\u0131n y\u00fczde 70-80’i \u00f6nceden sinyal verir. \u00c7o\u011funda sosyal geri \u00e7ekilme, tehdit dili, yo\u011fun \u00f6fke ve planlama davran\u0131\u015f\u0131 vard\u0131r. \u015eiddet g\u00f6r\u00fcnmez de\u011fil, erken evrede fark edilebilir\u201d dedi.<\/p>\n
Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019ndeki okul \u015fiddeti verilerine de de\u011finen Tarhan, 2013-2023 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda silahl\u0131 olaylarda y\u00fczde 324\u2019l\u00fck art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun ard\u0131ndan okullarda bilin\u00e7li fark\u0131ndal\u0131k, empati, d\u00fcrt\u00fc kontrol\u00fc ve sosyal-duygusal beceri e\u011fitimlerinin ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonu\u00e7 verdi\u011fini belirten Tarhan, 2024\u2019te 336 olan olay say\u0131s\u0131n\u0131n 2025\u2019te yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 22 azalarak 254\u2019e geriledi\u011fini ifade etti.<\/p>\n
Prof. Dr. Nevzat Tarhan, \u015fiddeti \u00f6nlemek i\u00e7in \u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131 bir strateji \u00f6nerdi. Birincil \u00f6nlemede t\u00fcm \u00f6\u011frencilere y\u00f6nelik empati, zorbal\u0131k kar\u015f\u0131t\u0131 programlar ve duygu d\u00fczenleme becerilerinin kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyen Tarhan, ikincil \u00f6nlemede riskli, sessizle\u015fen veya al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda davranan \u00f6\u011frencilerin erken tespit edilerek psikolojik dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmetlerine y\u00f6nlendirilmesini \u00f6nerdi. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcl \u00f6nleme kapsam\u0131nda ise y\u00fcksek risk durumlar\u0131nda kriz m\u00fcdahale ekiplerinin kurulmas\u0131 ve aile-okul-uzman i\u015f birli\u011finin sa\u011flanmas\u0131n\u0131n \u00f6nemine i\u015faret etti.<\/p>\n
Dijitalle\u015fmenin sosyal izolasyonu art\u0131rd\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eken Tarhan, baz\u0131 rol modellerin \u015fiddeti estetikle\u015ftirdi\u011fini belirterek, modern \u00f6nleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca okul duvarlar\u0131 aras\u0131nda kalmamas\u0131, dijital ya\u015fam\u0131 da kapsamas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi. Tarhan, \u201cGen\u00e7 \u2018kimse beni anlam\u0131yor\u2019 diyorsa orada bir risk vard\u0131r\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
\u00c7ocuk ve Ergen Psikiyatristi Prof. Dr. G\u00f6k\u015fin Karaman da ergenler \u00fczerinde ebeveyn, sosyal medya ve akran \u00e7evresi kaynakl\u0131 \u00e7ok say\u0131da y\u00fck ve talep bulundu\u011funu belirtti. Ergenlerin bu taleplerle ba\u015f edecek yeterli donan\u0131ma her zaman sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Karaman, d\u0131\u015flanman\u0131n sald\u0131rgan davran\u0131\u015f\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n
Karaman, \u201c\u0130zolasyonun agresyonu art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Yani d\u0131\u015far\u0131da kalmak \u00f6yle ya da b\u00f6yle teknik olarak sald\u0131rgan davran\u0131\u015f\u0131 art\u0131r\u0131yor. D\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131rsan ve rehabilite etmezsen, bir form\u00fcl bulmazsan, ergenin g\u00f6z\u00fcnde \u2018Bu \u00e7ocuk g\u00f6zden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.\u2019 \u015feklinde yaz\u0131l\u0131yor. \u0130stenmeyen davran\u0131\u015flar artabiliyor. Bireysel sorunlar yok mu? Ergenlerin tek tek mutlaka bireysel problemleri var ama ortam da buna, onlar\u0131 g\u00f6zden \u00e7\u0131kararak bence zemin haz\u0131rl\u0131yor. Yani kazanmak \u00fczerinden de\u011fil de sistem elemek ve diskalifiye etmek \u00fczerinden gidince b\u00f6yle oluyor\u201d dedi.<\/p>\n
\u00c7ocu\u011fun sessiz olmas\u0131n\u0131n problem olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmedi\u011fini vurgulayan Karaman, bunun \u00e7o\u011fu zaman ili\u015fki eksikli\u011fine i\u015faret etti\u011fini belirtti. Karaman, \u201c\u00c7ocu\u011fun sessiz olmas\u0131 problem olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmiyor, ili\u015fkinin olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor. \u00c7ocu\u011fun problem vermemi\u015f olmas\u0131, vermeyece\u011fi anlam\u0131na gelmiyor\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Pe\u015f pe\u015fe ya\u015fanan olaylar\u0131 \u201ckopyalama\u201d davran\u0131\u015f\u0131 olarak de\u011ferlendiren Karaman, medyan\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 dilin de bu noktada \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu kaydetti. Olaylar\u0131n aksiyon filmi gibi anlat\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6zendirici etkisi olabilece\u011fini belirten Karaman, psikolojiden \u00f6nce her zaman g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi N\u00f6ropsikiyatri \u0130stanbul Hastanesi \u00c7ocuk ve Ergen Psikiyatrisi Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Yakup Erdo\u011fan ise okullarda art\u0131\u015f g\u00f6steren \u015fiddet vakalar\u0131n\u0131n arkas\u0131nda bireysel, ailesel ve toplumsal \u00e7ok say\u0131da fakt\u00f6r bulundu\u011funu s\u00f6yledi. Erdo\u011fan, \u015fiddet e\u011filimi g\u00f6steren gen\u00e7lerin \u00f6nceden fark edilebilece\u011fini belirterek, ani \u00f6fke patlamalar\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck olaylara a\u015f\u0131r\u0131 tepki verme, kurallara kar\u015f\u0131 isyan, otoritelerle s\u00fcrekli \u00e7at\u0131\u015fma, fiziksel kavgalara kar\u0131\u015fma, tehditkar davran\u0131\u015flar, yo\u011fun k\u0131zg\u0131nl\u0131k, kin, intikam d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ve aile ile arkada\u015flardan uzakla\u015fma gibi belirtilere dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n
\u015eiddet i\u00e7erikli materyallere ilginin de erken uyar\u0131 i\u015fareti olabilece\u011fini belirten Erdo\u011fan, sosyal d\u0131\u015flanma ya\u015fayan gen\u00e7lerin aidiyet duygusunu kaybetti\u011finde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmak i\u00e7in \u015fiddete ba\u015fvurabildi\u011fini s\u00f6yledi. Medyada, siyasette ve toplumsal hayatta \u015fiddetin normalle\u015fmesinin gen\u00e7ler i\u00e7in model olu\u015fturdu\u011funu ifade eden Erdo\u011fan, dijital ortamda ya\u015fanan zorbal\u0131\u011f\u0131n da okul i\u00e7i \u015fiddete psikolojik zemin haz\u0131rlayabilece\u011fini kaydetti.<\/p>\n
\u015eiddet olaylar\u0131 sonras\u0131nda okul ortam\u0131n\u0131n h\u0131zla g\u00fcvenli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir hale getirilmesi gerekti\u011fini belirten Erdo\u011fan, g\u00fcnl\u00fck rutinlere kontroll\u00fc d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn, sosyal destek a\u011flar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesinin, okul psikolojik dan\u0131\u015fmanlar\u0131yla i\u015f birli\u011fi yap\u0131lmas\u0131n\u0131n ve gerekli durumlarda uzman deste\u011fine ba\u015fvurulmas\u0131n\u0131n \u00f6nemine dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n
\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi N\u00f6ropsikiyatri \u0130stanbul Hastanesi \u00c7ocuk ve Ergen Klinik Psikolog Aybeniz Y\u0131ld\u0131r\u0131m da son g\u00fcnlerde ya\u015fanan okul \u015fiddeti olaylar\u0131n\u0131n \u00e7ok boyutlu de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yledi. Y\u0131ld\u0131r\u0131m, bireysel d\u00fczeyde duygusal s\u0131k\u0131nt\u0131lar, d\u00fcrt\u00fc kontrol zorlu\u011fu, ge\u00e7mi\u015fte \u015fiddete maruz kalma; aile d\u00fczeyinde sert, tutars\u0131z ya da ihmalkar ebeveynlik; okul d\u00fczeyinde d\u0131\u015flanma, d\u00fc\u015f\u00fck ba\u011fl\u0131l\u0131k ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k; toplumsal d\u00fczeyde ise e\u015fitsizlik, umutsuzluk ve \u00e7evresel \u015fiddetin etkili oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n
Sosyal medya ve dijital k\u00fclt\u00fcr\u00fcn tabloyu daha karma\u015f\u0131k hale getirdi\u011fini ifade eden Y\u0131ld\u0131r\u0131m, as\u0131l meselenin yaln\u0131zca kap\u0131da g\u00fcvenlik g\u00f6revlisi bulunup bulunmamas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Riskli s\u00fcrecin erken fark edilmesi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ili\u015fki kurulmas\u0131 ve krizin b\u00fcy\u00fcmeden do\u011fru y\u00f6nlendirilmesinin esas oldu\u011funu vurgulayan Y\u0131ld\u0131r\u0131m, \u015fiddetin estetik bir k\u0131l\u0131fa sokulmas\u0131n\u0131n ya da pop\u00fclerlik arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin en b\u00fcy\u00fck tehlikelerden biri oldu\u011funu ifade etti.<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131r\u0131m, olaylar\u0131n ard\u0131ndan \u00f6\u011frenci ve \u00f6\u011fretmenlerin ciddi psikolojik deste\u011fe ihtiya\u00e7 duydu\u011funu da belirterek, herkesin travma tepkisinin farkl\u0131 olabilece\u011fini s\u00f6yledi. Yas ve travma s\u00fcre\u00e7lerinde bireysel desteklerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi, akran zorbal\u0131\u011f\u0131na tolerans g\u00f6sterilmemesi, \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6fke kontrol\u00fc ve \u00e7at\u0131\u015fma \u00e7\u00f6zme becerilerinin g\u00fc\u00e7lendirilmesi gerekti\u011fini dile getirdi.<\/p>\n
\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi \u0130nsan ve Toplum Bilimleri Fak\u00fcltesi Sosyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Dr. Berat Da\u011f ise \u00f6zellikle 15 ila 17 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131ndaki \u00e7ocuklarda cinayet, yaralama, tehdit, uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131 ve h\u0131rs\u0131zl\u0131k gibi su\u00e7lara y\u00f6nelmede yo\u011funluk bulundu\u011funu s\u00f6yledi. Aile i\u00e7i ileti\u015fimde ya\u015fanan sorunlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131na do\u011frudan yans\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Da\u011f, \u00e7ocuklar\u0131n \u015fiddet e\u011filiminin azalt\u0131lmas\u0131nda ailelerin ve okullar\u0131n koordineli hareket etmesinin b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetti.<\/p>\n
Toplumda artan kutupla\u015fma ve \u00f6fke dilinin gen\u00e7ler \u00fczerindeki etkisine de dikkat \u00e7eken Da\u011f, toplumsal d\u00fczeyde belirginle\u015fen kutupla\u015fman\u0131n bireyleri ve gruplar\u0131 bir\u00e7ok konuda uzla\u015fmaz taraflar haline getirdi\u011fini, bunun da g\u00fcvensizlik, korku ve \u00f6fke gibi duygular \u00fczerinden \u015fiddet e\u011filimlerini besledi\u011fini ifade etti.<\/p>\n
Dr. Berat Da\u011f, okullardaki y\u00f6netici, \u00f6\u011fretmen ve \u00f6\u011frenci ili\u015fkilerinin g\u00fcven ve adalet \u00fczerine in\u015fa edilmesi gerekti\u011fini belirterek, \u00f6\u011frencilerin e\u011fitim \u00f6\u011fretim s\u00fcreci boyunca g\u00fcven, sevgi, sayg\u0131 ve adalet gibi de\u011ferleri i\u00e7selle\u015ftirmesinin \u00f6nemine vurgu yapt\u0131. Rehberlik ve psikolojik dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmetlerinin etkinli\u011finin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u015fiddetin \u00f6nlenmesinde kritik rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Da\u011f, bu birimlerin e\u011fitim alan\u0131nda uzmanla\u015fm\u0131\u015f sosyologlarla da birlikte \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini dile getirdi.<\/p>\n
Uzmanlar\u0131n ortak g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, okullardaki \u015fiddet olaylar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca g\u00fcvenlik \u00f6nlemleriyle de\u011fil; aile, okul, toplum ve dijital ya\u015fam\u0131 kapsayan \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc politikalarla azalt\u0131labilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde oldu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Uzmanlar, okullarda ya\u015fanan \u015fiddet olaylar\u0131n\u0131n ani de\u011fil, \u00f6nceden sinyal veren bireysel, ailesel ve toplumsal s\u00fcre\u00e7lerin sonucu oldu\u011funa dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":19395,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[51,4624,2357],"class_list":["post-19394","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasam","tag-egitim","tag-okul-siddeti","tag-psikoloji"],"yoast_head":"\n