Ye\u015filay Bilim Kurulu \u00dcyesi ve Hasan Kalyoncu \u00dcniversitesi Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Osman Tolga Ar\u0131cak, yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, kullan\u0131c\u0131 deneyimini kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in geli\u015ftirilen algoritmalar\u0131n davran\u0131\u015flara g\u00f6re \u015fekillendi\u011fini ve i\u00e7erik ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 buna g\u00f6re belirledi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Algoritman\u0131n iyi yanlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra olumsuz y\u00f6nlerinin de olabilece\u011fini dile getiren Ar\u0131cak, “Ki\u015fi, olumsuz bir \u015feyle ne kadar \u00e7ok ilgileniyorsa, algoritmalar da o olumsuz \u015feye d\u00f6n\u00fck yay\u0131nlar\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131karmaya ba\u015fl\u0131yor. \u00d6rne\u011fin akademik bir \u015feyle ilgileniyorsunuz, o konuyu ara\u015ft\u0131rd\u0131k\u00e7a algoritma kar\u015f\u0131n\u0131za daha fazla yay\u0131n \u00e7\u0131karmaya ba\u015fl\u0131yor. \u0130ntihar etmenin yollar\u0131 ya da i\u015fte herhangi bir insana zarar vermenin yollar\u0131yla ilgili ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda algoritma bununla ilgili yay\u0131nlar\u0131, haberleri, belgeselleri kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131karmaya ba\u015fl\u0131yor. Bu nedenle algoritmalar\u0131n yeniden ele al\u0131nmas\u0131 gerekir. Etik olmayan, tehlikeli uyar\u0131c\u0131lara, mesajlara set \u00e7ekebilecek yaz\u0131l\u0131mlar, algoritmalar geli\u015ftirilmesi gerekir.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Ar\u0131cak, algoritmayla reklam ve sponsorlu i\u00e7eriklerin \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirerek, yine en geride kalan i\u00e7eriklerin de g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale gelebildi\u011fini aktard\u0131. Ar\u0131cak, hi\u00e7 istenilmeyen Dark Web’deki bir \u015feyin \u00e7ok fazla arama neticesinde \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n ciddi bir risk olu\u015fturdu\u011funu kaydetti.<\/p>\n
Dijital mecralar i\u00e7in etik algoritmalar\u0131n \u00f6nemine dikkati \u00e7eken Ar\u0131cak, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n
“Bir kere belirli do\u011frulamalardan ge\u00e7memi\u015f, bilgi ve belgelerin \u00f6n plana \u00e7\u0131kmas\u0131 engellenmi\u015f olacak. \u00d6rne\u011fin siz kendi kafan\u0131za g\u00f6re tamamen yalanlardan olu\u015fan YouTube’da bir yay\u0131n olu\u015fturun. Bunu reklamla \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131n. Bu \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131p hemen kendisine bir yer bulabilir ve insanlar onu izlemeye ba\u015flayabilir, yalan, yanl\u0131\u015f oldu\u011fu halde. O y\u00fczden bu t\u00fcr do\u011frulanmam\u0131\u015f, etik olarak insani olmayan i\u00e7eriklere sahip veya \u00e7ocuk kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in izlenmemesi gereken i\u00e7eriklerin, filtrelenerek \u00f6n plana \u00e7\u0131kmamas\u0131 algoritmalar\u0131n yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irilmesiyle m\u00fcmk\u00fcn. Bu nedenle sorumlu ve etik kullan\u0131m i\u00e7in platformlar\u0131n \u00f6nlem almalar\u0131 gerekiyor.”<\/p>\n
Algoritman\u0131n kullan\u0131c\u0131y\u0131 ya\u015f\u0131na, cinsiyetine, mesle\u011fine ve di\u011fer \u00f6zelliklerine g\u00f6re analiz edip arka planda ilgi \u00e7ekebilecek i\u00e7eriklere y\u00f6nlendirebildi\u011fini aktaran Ar\u0131cak, arka planda a\u00e7\u0131k olan mikrofonun konu\u015fmalara g\u00f6re reklam ve \u00fcr\u00fcn\u00fc \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetti.<\/p>\n
Prof. Dr. Ar\u0131cak, algoritman\u0131n bir y\u00f6n\u00fcyle sosyal medya ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, “\u0130lgi \u00e7eken konularda ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, ayn\u0131 zamanda yapay zeka deste\u011fiyle algoritmalar ya\u015f\u0131n\u0131za, cinsiyetinize, ki\u015filik \u00f6zelliklerinize g\u00f6re analizler de yapabiliyor. Sizin hangi platformlara daha fazla ilgi duyaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 hesaplayarak daha fazla ba\u011f\u0131ml\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131z, ilgi duyaca\u011f\u0131n\u0131z \u015feyleri \u00f6n plana \u00e7\u0131kartabilir. Bu da sizin tabii ki ister istemez ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k riskinizi art\u0131rabilir. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n nedeni de\u011fildir ama ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k riskini art\u0131ran bir fakt\u00f6r. Bir sarmala sokuyor. Bu neden de\u011fil ama bir risk.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n
Sosyal medyan\u0131n halka a\u00e7\u0131k, kamu alan\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek sorumluluk bilinciyle kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini aktaran Ar\u0131cak, “Etik sadece kullan\u0131c\u0131ya de\u011fil, daha b\u00fcy\u00fck oranda sosyal medya platformlar\u0131na ait olmas\u0131 gereken bir sorumluluk. X ve Instagram gibi platformlar\u0131n sahiplerinin, m\u00fchendislerinin algoritmalar\u0131 daha insani, daha ahlaki \u015fekillerde filtreleyebilmesi, denetleyebilmesi bu anlama geliyor. Yani sizin oraya koydu\u011funuz bir i\u00e7erik 10 ya\u015f\u0131ndaki bir \u00e7ocu\u011fun hayat\u0131n\u0131 da etkileyebilir, bir insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 mahvedebilir. O y\u00fczden burada etik kullan\u0131m, sorumluluk kullan\u0131m b\u00fcy\u00fck \u00f6nem kazan\u0131yor.” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
Ye\u015filay Genel Ba\u015fkan\u0131 Do\u00e7. Dr. Mehmet Din\u00e7 ise sosyal medya algoritmalar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu riskin en \u00e7ok \u00e7ocuklar\u0131 etkiledi\u011fini vurgulayarak, \u015funlar\u0131 anlatt\u0131:<\/p>\n
“Algoritma tuza\u011f\u0131 diye bir \u015fey var. Algoritma tuza\u011f\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n ilgi duyduklar\u0131 veya arad\u0131klar\u0131 \u015feylerin daha ilerisini devaml\u0131 olarak kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kart\u0131yor. Ge\u00e7ti\u011fimiz senelerde \u0130ngiltere’de, 14 ya\u015f\u0131nda bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu i\u00e7inde bulundu\u011fu d\u00f6nemden, zorluk ya\u015fad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 intiharla alakal\u0131 ara\u015ft\u0131rma yap\u0131yor. Ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131s\u0131nda algoritma daha fazla, daha ileri bilgileri, videolar\u0131, haberleri, resimleri, i\u00e7erikleri \u00e7\u0131kartmaya ba\u015fl\u0131yor. Sonunda bu i\u00e7eriklere maruz kalan k\u0131z intihar etti. 14 ya\u015f\u0131nda bir gen\u00e7 k\u0131z\u0131 algoritmaya kaybetmi\u015f olduk.”<\/p>\n
Buzda\u011f\u0131 benzetmesi yapan Din\u00e7, zarar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck hikayelerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131.<\/p>\n
Ye\u015filay Dan\u0131\u015fmanl\u0131k Merkezlerinde bu t\u00fcr vakalarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 belirten Din\u00e7, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n
“T\u00fcrkiye Ye\u015filay Cemiyeti olarak \u0131srarl\u0131 bir \u015fekilde etik algoritma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunuyoruz. Etik algoritma, mutlaka g\u00f6zetilmesi gereken bir sorumluluk olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda durmakta. Sorumlu kullan\u0131m diye bir \u015feyi dile getirmek, problemi tam anlamamakt\u0131r. Sorumlu kullan\u0131m dedi\u011fimizde b\u00fct\u00fcn y\u00fck\u00fc \u00e7ocu\u011fun, gencin \u00fczerine b\u0131rak\u0131yoruz. Sadece \u00e7ocu\u011fun, gencin tercihleriyle alakal\u0131 i\u015f gibi bir resim olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz veya end\u00fcstri \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Halbuki bunun \u00e7ok \u00f6tesinde \u00e7ocuklar\u0131n, gen\u00e7lerin bu s\u00fcre\u00e7te ciddi olarak yer ald\u0131\u011f\u0131, \u00f6zellikle zor zamandan ge\u00e7en, kimli\u011fi ki\u015fili\u011fi oturmam\u0131\u015f \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n, gen\u00e7lerimizin ciddi anlamda risk alt\u0131nda oldu\u011fu bir durumdur. O y\u00fczden algoritma ile alakal\u0131 ki\u015fisel tercihlere b\u0131rakmadan mutlaka etik algoritma \u00e7er\u00e7evesini ilgili \u015firketlerin olu\u015fturmas\u0131 bir sorumluluk olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda duruyor.”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Uzmanlar, sosyal medya algoritmalar\u0131n\u0131n \u00f6zellikle \u00e7ocuklarda ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ve zararl\u0131 i\u00e7erik riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekerek, platformlar\u0131n etik algoritmalarla i\u00e7erik filtrelemesi gerekti\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17899,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[1153,1192,3066,260,1010],"class_list":["post-17898","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-algoritma","tag-cocukguvenligi","tag-dijitalrisk","tag-sosyalmedya","tag-yesilay"],"yoast_head":"\n