G\u00fcn\u00fcm\u00fczde sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam bilincinin artmas\u0131yla birlikte spor yapanlar\u0131n say\u0131s\u0131 y\u00fckselirken, yanl\u0131\u015f hareketler nedeniyle diz yaralanmalar\u0131 da daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flad\u0131. \u00d6zellikle ko\u015fu, futbol ve basketbol gibi y\u00fcksek tempolu sporlarla ilgilenen ki\u015filerde menisk\u00fcs yaralanmalar\u0131, ba\u011f zedelenmeleri ve k\u0131k\u0131rdak hasarlar\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n
Ac\u0131badem Fulya Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzman\u0131 Do\u00e7. Dr. Berkin Toker, dizlerin v\u00fccudun en fazla y\u00fck ta\u015f\u0131yan ve en aktif kullan\u0131lan eklemlerinden biri oldu\u011funu belirterek, bu nedenle travma ve zorlanmalara a\u00e7\u0131k hale geldi\u011fini s\u00f6yledi. Toker, son y\u0131llarda ortopedi alan\u0131ndaki geli\u015fmelerle birlikte diz problemlerinde enjeksiyon tedavilerinin yayg\u0131n \u015fekilde kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n
Uzmanlara g\u00f6re PRP, hyaluronik asit ve k\u00f6k h\u00fccre uygulamalar\u0131, uygun hastalarda cerrahi d\u0131\u015f\u0131 se\u00e7enekler aras\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Ancak tedavinin ba\u015far\u0131s\u0131nda do\u011fru hasta se\u00e7imi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Hastan\u0131n ya\u015f\u0131, aktivite d\u00fczeyi, klinik durumu ve dizdeki hasar\u0131n seviyesi, hangi y\u00f6ntemin uygulanaca\u011f\u0131na karar verirken belirleyici oluyor.<\/p>\n
PRP, yani trombositten zengin plazma y\u00f6ntemi, hastan\u0131n kendi kan\u0131ndan elde edilen \u00f6zel plazman\u0131n sorunlu b\u00f6lgeye enjekte edilmesine dayan\u0131yor. Bu uygulamada ama\u00e7, v\u00fccudun do\u011fal iyile\u015fme s\u00fcrecini biyolojik olarak uyarmak, iltihabi s\u00fcreci azaltmak, dokusal iyile\u015fmeyi h\u0131zland\u0131rmak ve a\u011fr\u0131y\u0131 hafifletmek.<\/p>\n
Do\u00e7. Dr. Berkin Toker, PRP y\u00f6nteminin \u00f6zellikle erken d\u00f6nem k\u0131k\u0131rdak hasarlar\u0131nda, patellofemoral a\u011fr\u0131 sendromunda, hafif ve orta dereceli diz osteoartritinde ve tendon problemlerinde tercih edildi\u011fini belirtti. \u00d6zellikle y\u00fcklenmeye ba\u011fl\u0131 kronik diz a\u011fr\u0131lar\u0131nda ameliyats\u0131z bir se\u00e7enek olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Toker, ileri derecede mekanik deformite ya da tam kat k\u0131k\u0131rdak kayb\u0131nda ise tek ba\u015f\u0131na yeterli olmayabilece\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n
PRP uygulamas\u0131nda hastadan al\u0131nan kan santrif\u00fcj edilerek ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor ve elde edilen materyal eklem i\u00e7ine ya da sorunlu dokuya enjekte ediliyor. Genellikle 1 ila 3 seans yeterli olurken, i\u015flem 10-15 dakikada tamamlan\u0131yor ve hastanede yat\u0131\u015f gerektirmiyor. Etkinin 2-4 hafta i\u00e7inde ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, en y\u00fcksek faydan\u0131n ise 6-8 hafta aras\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc belirtiliyor. Etki s\u00fcresi hastaya ve sorunun derecesine g\u00f6re de\u011fi\u015fmekle birlikte ortalama 6 ila 12 ay s\u00fcrebiliyor.<\/p>\n
Diz sorunlar\u0131nda kullan\u0131lan k\u00f6k h\u00fccre tedavileri ise \u00e7o\u011funlukla kemik ili\u011fi veya ya\u011f dokusundan elde edilen mezenkimal k\u00f6k h\u00fccreleri i\u00e7eriyor. Bu y\u00f6ntemde ama\u00e7, hasarl\u0131 k\u0131k\u0131rdak ya da yumu\u015fak dokularda biyolojik onar\u0131m\u0131 desteklemek, inflamasyonu bask\u0131lamak ve h\u00fccrelerin onar\u0131m s\u00fcrecini harekete ge\u00e7irmek.<\/p>\n
Do\u00e7. Dr. Toker, k\u00f6k h\u00fccre tedavisinin PRP ve hyaluronik aside g\u00f6re daha kompleks ve daha ileri biyolojik bir yakla\u015f\u0131m oldu\u011funu belirterek, daha uzun s\u00fcreli koruma sa\u011flayabildi\u011fini ifade etti. Y\u00f6ntem, fokal k\u0131k\u0131rdak defektlerinde, erken ve orta evre k\u0131k\u0131rdak dejenerasyonlar\u0131nda ve baz\u0131 menisk\u00fcs yaralanmalar\u0131nda destekleyici tedavi olarak kullan\u0131labiliyor.<\/p>\n
\u00d6zellikle spor yapan ve aktif ya\u015fam s\u00fcren gen\u00e7 eri\u015fkinlerde cerrahiye alternatif veya destekleyici uygulama olarak planlanabilen k\u00f6k h\u00fccre tedavisinin, ileri evre kemik deformitesi bulunan artroz vakalar\u0131nda ise tek ba\u015f\u0131na yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor.<\/p>\n
Bu y\u00f6ntemde hastadan al\u0131nan kemik ili\u011fi aspirat\u0131 ya da ya\u011f dokusu \u00f6zel i\u015flemlerden ge\u00e7irilerek yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Ard\u0131ndan genellikle ameliyathane \u015fartlar\u0131nda eklem i\u00e7ine ya da lezyonlu b\u00f6lgeye enjekte ediliyor. \u0130\u015flem 30 ila 45 dakikada tamamlan\u0131yor. K\u00f6k h\u00fccre tedavisinin etkisi genellikle 4-8 hafta i\u00e7inde hissedilmeye ba\u015flan\u0131yor, maksimum biyolojik etki ise 3-6 ay aras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Uygun hasta grubunda etkinin 1 ila 2 y\u0131l s\u00fcrebildi\u011fi ifade ediliyor.<\/p>\n
Diz eklem s\u0131v\u0131s\u0131n\u0131n do\u011fal bile\u015fenlerinden biri olan hyaluronik asit, \u00f6zellikle osteoartrit ve yo\u011fun y\u00fcklenmeye ba\u011fl\u0131 durumlarda azalan kayganl\u0131\u011f\u0131 yeniden art\u0131rmak amac\u0131yla uygulan\u0131yor. Eklem i\u00e7ine verilen hyaluronik asit, adeta \u201ceklem ya\u011f\u0131\u201d gibi g\u00f6rev yaparak mekanik s\u00fcrt\u00fcnmeyi azalt\u0131yor, a\u011fr\u0131y\u0131 hafifletiyor ve eklem hareket a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n
Bu y\u00f6ntem, hafif, orta ve ileri dereceli diz kire\u00e7lenmesinde, kondromalazi patellada ve y\u00fcklenmeye ba\u011fl\u0131 eklem a\u011fr\u0131lar\u0131nda tercih ediliyor. Mekanik s\u00fcrt\u00fcnmenin \u00f6n planda oldu\u011fu durumlarda etkili sonu\u00e7lar al\u0131nabildi\u011fi belirtilirken, ileri evre k\u0131k\u0131rdak kayb\u0131nda ise etkinin s\u0131n\u0131rl\u0131 kalabildi\u011fi ifade ediliyor.<\/p>\n
Hyaluronik asit, poliklinik \u015fartlar\u0131nda eklem i\u00e7ine enjeksiyon \u015feklinde uygulan\u0131yor. Tek doz ya da 3 dozluk k\u00fcrler \u015feklinde planlanabilen i\u015flem yakla\u015f\u0131k 15 dakika s\u00fcr\u00fcyor. Hastalar ayn\u0131 g\u00fcn normal ya\u015fam\u0131na d\u00f6nebiliyor, \u00e7o\u011fu hasta 2-3 g\u00fcn i\u00e7inde spor hayat\u0131na yeniden ba\u015flayabiliyor. Etkinin genellikle 1-3 hafta i\u00e7inde hissedildi\u011fi ve ortalama 6-9 ay s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc belirtiliyor.<\/p>\n
Uzmanlar, bu biyolojik ve enjeksiyon temelli y\u00f6ntemlerin her hastada ayn\u0131 sonucu vermedi\u011fini, bu nedenle ki\u015fiye \u00f6zel de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini vurguluyor. Do\u00e7. Dr. Berkin Toker, dizdeki hasar\u0131n derecesi, hastan\u0131n beklentileri, ya\u015f\u0131 ve g\u00fcnl\u00fck aktivite d\u00fczeyinin tedavi planlamas\u0131nda mutlaka dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini belirtiyor.<\/p>\n
Son y\u0131llarda bu alandaki geli\u015fmelerin h\u0131z kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Toker, \u00f6zellikle k\u00f6k h\u00fccre uygulamalar\u0131n\u0131n yak\u0131n gelecekte daha da yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n beklendi\u011fini ifade ediyor. Ancak uzmanlar, t\u00fcm bu y\u00f6ntemlerde ba\u015far\u0131n\u0131n anahtar\u0131n\u0131n do\u011fru tan\u0131, do\u011fru zamanlama ve do\u011fru hasta se\u00e7imi oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Uzmanlar, spor s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan ani y\u00f6n de\u011fi\u015fiklikleri ve yanl\u0131\u015f hareketlerin menisk\u00fcs, ba\u011f ve k\u0131k\u0131rdak hasarlar\u0131na yol a\u00e7abildi\u011fini belirtiyor. Diz problemlerinde son y\u0131llarda biyolojik ve ameliyats\u0131z tedavi y\u00f6ntemleri aras\u0131nda PRP, hyaluronik asit ve k\u00f6k h\u00fccre uygulamalar\u0131 daha s\u0131k g\u00fcndeme geliyor.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":15760,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2535,18],"tags":[5952,5954,5953],"class_list":["post-15757","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-3-bolge","category-saglik","tag-diz-sagligi","tag-kok-hucre","tag-prb"],"yoast_head":"\n