\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi NP\u0130STANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Zeynep Bet\u00fcl Alp, mavi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n \u00e7ocuk, ergen ve yeti\u015fkin beyni \u00fczerindeki etkilerine ili\u015fkin dikkat \u00e7eken de\u011ferlendirmelerde bulundu. Alp, mavi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n beynin uyan\u0131kl\u0131k sistemini yapay olarak tetikledi\u011fini, bunun da \u00f6zellikle uyku kalitesinde ciddi d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe yol a\u00e7abildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Mavi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n g\u00f6z\u00fcn retina tabakas\u0131ndaki \u00f6zel h\u00fccreleri uyard\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Alp, bu h\u00fccrelerin beynin biyolojik saatini y\u00f6neten merkeze sinyal g\u00f6nderdi\u011fini ve b\u00f6ylece melatonin hormonunun bask\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti. Bu s\u00fcrecin beyni adeta \u201cg\u00fcnd\u00fcz modunda\u201d tuttu\u011funu kaydeden Alp, kronik maruziyetin sirkadiyen ritmi bozarak kortizol sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 da dengesizle\u015ftirebildi\u011fini dile getirdi.<\/p>\n
\u00c7ocuk ve ergenlerde etkinin daha a\u011f\u0131r hissedildi\u011fine dikkat \u00e7eken Alp, bunun hem biyolojik hem de n\u00f6rogeli\u015fimsel nedenleri bulundu\u011funu belirtti. \u00c7ocuk ve ergenlerin g\u00f6z merceklerinin yeti\u015fkinlere g\u00f6re daha \u015feffaf oldu\u011funu, bu nedenle retinaya daha fazla mavi \u0131\u015f\u0131k ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Alp, ergenlerde melatoninin zaten ge\u00e7 salg\u0131lanma e\u011filiminde oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
Alp, \u201cErgenlerde melatoninin ge\u00e7 salg\u0131lanma e\u011filimi mavi \u0131\u015f\u0131kla birle\u015fti\u011finde uyku kalitesini yeti\u015fkinlere oranla \u00e7ok daha sert bir \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Bu durum, yaln\u0131zca yorgunlu\u011fa de\u011fil, ayn\u0131 zamanda beyin geli\u015fiminin temel ta\u015f\u0131 olan sinaptik budanma s\u00fcre\u00e7lerinin aksamas\u0131na da neden olabilir\u201d dedi.<\/p>\n
Mavi \u0131\u015f\u0131kla birlikte h\u0131zl\u0131 dijital i\u00e7erik ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n da beyni s\u00fcrekli uyar\u0131lm\u0131\u015f halde tuttu\u011funu belirten Alp, ekran yorgunlu\u011funun yaln\u0131zca g\u00f6zlerin yorulmas\u0131 anlam\u0131na gelmedi\u011fini, ayn\u0131 zamanda beynin bili\u015fsel y\u00fck\u00fcn\u00fcn a\u015f\u0131lmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetti. Buna ba\u011fl\u0131 olarak dopamin depolar\u0131n\u0131n h\u0131zla t\u00fcketilebildi\u011fini, prefrontal korteksteki y\u00f6netici i\u015flevlerin zay\u0131flayabildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Migren ve epilepsi gibi n\u00f6rolojik rahats\u0131zl\u0131klarda da mavi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n tetikleyici rol oynayabildi\u011fini belirten Alp, migren hastalar\u0131nda \u0131\u015f\u0131\u011fa duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n yayg\u0131n oldu\u011funu, mavi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n a\u011fr\u0131 iletiminde rol alan yap\u0131lar\u0131 harekete ge\u00e7irerek ataklar\u0131 art\u0131rabildi\u011fini ifade etti. I\u015f\u0131\u011fa duyarl\u0131 epilepsisi olan bireylerde ise y\u00fcksek kontrastl\u0131 ve titre\u015fimli ekranlar\u0131n n\u00f6bet e\u015fi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcrebilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Mavi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n \u201cdijital beyin sisi\u201d olarak tan\u0131mlanan dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve zihinsel bulan\u0131kl\u0131k \u00fczerinde de etkili olabilece\u011fini vurgulayan Alp, bu durumun uyku kalitesindeki bozulma ve beynin geceleri kendini temizleme mekanizmas\u0131n\u0131n sekteye u\u011framas\u0131yla ili\u015fkili oldu\u011funu anlatt\u0131. Alp\u2019e g\u00f6re beynin at\u0131k \u00fcr\u00fcnleri yeterince temizleyememesi, ertesi g\u00fcn odaklanma g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc, k\u0131sa s\u00fcreli haf\u0131za zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 ve zihinsel bulan\u0131kl\u0131k olarak geri d\u00f6nebiliyor.<\/p>\n
Erken ya\u015fta yo\u011fun ekran maruziyetinin geli\u015fmekte olan beyin \u00fczerinde de etkili olabilece\u011fine i\u015faret eden Alp, erken \u00e7ocukluk d\u00f6neminin beynin n\u00f6roplastisitesinin en y\u00fcksek oldu\u011fu evre oldu\u011funu belirtti. Bu d\u00f6nemde yo\u011fun dijital uyaran ve mavi \u0131\u015f\u0131k maruziyetinin beynin \u00f6d\u00fcl sistemini erken ya\u015fta etkileyebildi\u011fini, geli\u015fimsel s\u00fcre\u00e7te farkl\u0131la\u015fma riskini art\u0131rabildi\u011fini ifade etti.<\/p>\n
Otizm spektrum bozuklu\u011fu ve dikkat eksikli\u011fi hiperaktivite bozuklu\u011fu bulunan \u00e7ocuklar\u0131n ise duyusal uyaranlara kar\u015f\u0131 daha hassas oldu\u011funu belirten Alp, mavi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n olu\u015fturdu\u011fu hiper-uyan\u0131kl\u0131k halinin DEHB\u2019li \u00e7ocuklarda d\u00fcrt\u00fcselli\u011fi ve hiperaktiviteyi art\u0131rabilece\u011fini s\u00f6yledi. Otizmli \u00e7ocuklarda ise zaten zor olan uykuya ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinin daha da g\u00fc\u00e7le\u015febilece\u011fini belirtti.<\/p>\n
Mavi \u0131\u015f\u0131k filtreli g\u00f6zl\u00fckler ve ekran filtrelerinin tek ba\u015f\u0131na yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Alp, bunlar\u0131n yaln\u0131zca destekleyici ara\u00e7lar oldu\u011funu kaydetti. As\u0131l \u00f6nemli olan\u0131n dijital hijyen oldu\u011funu belirten Alp, \u00f6zellikle uyumadan 1 ila 2 saat \u00f6nce ekran kullan\u0131m\u0131n\u0131n b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n n\u00f6rolojik onar\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha koruyucu oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Uzmanlara g\u00f6re dijital ekranlardan yay\u0131lan mavi \u0131\u015f\u0131k, \u00f6zellikle \u00e7ocuk ve ergenlerde uyku d\u00fczenini, dikkat s\u00fcre\u00e7lerini ve beyin geli\u015fimini yeti\u015fkinlere g\u00f6re daha fazla etkileyebiliyor. Klinik Psikolog Zeynep Bet\u00fcl Alp, as\u0131l koruyucu y\u00f6ntemin filtrelerden \u00e7ok dijital hijyen oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":12712,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2535,18],"tags":[4706,4705,2439],"class_list":["post-12711","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-3-bolge","category-saglik","tag-dijitalhijyen","tag-maviisik","tag-uyku"],"yoast_head":"\n