Bildi\u011finiz gibi enflasyon yine beklentileri a\u015ft\u0131 ve hedeflenen rakam\u0131n \u00e7ok \u00fczerinde geldi. \u015eubat 2026\u2019da t\u00fcketici enflasyonu ayl\u0131k %2,96, y\u0131ll\u0131k %31,53 oldu; g\u0131da ayl\u0131k %6,89 art\u0131\u015fla man\u015fete en g\u00fc\u00e7l\u00fc katk\u0131y\u0131 verdi. Y\u0130-\u00dcFE ise ayl\u0131k %2,43, y\u0131ll\u0131k %27,56 y\u00fckseldi.<\/p>\n
Peki neden bu b\u00f6yle oluyor?<\/p>\n
Mehmet \u015eim\u015fek ku\u015fkusuz iyi bir finans\u00e7\u0131 olabilir; buna itiraz\u0131m yok. Ancak finans bilmek ba\u015fka, T\u00fcrkiye\u2019nin \u015fartlar\u0131n\u0131 bilmek ba\u015fka. Bu \u00fclkenin \u201cana caddeleri\u201d kadar \u201cara sokaklar\u0131n\u0131\u201d, yani k\u0131lcal damarlar\u0131n\u0131 da tan\u0131madan enflasyonla m\u00fccadele sadece ka\u011f\u0131t \u00fczerinde kal\u0131r.<\/p>\n
Ben bunu teoriden de\u011fil, sahadan biliyorum. Bir d\u00f6nem bir markette \u0130nsan Kaynaklar\u0131 M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yapt\u0131m. O s\u00fcre\u00e7te marketin i\u015fleyi\u015fini, tedarik zincirinin reflekslerini, raf fiyat\u0131n\u0131n nas\u0131l belirlendi\u011fini, rakamlar\u0131n nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini i\u00e7eriden izledim. Bu y\u00fczden Say\u0131n Mehmet \u015eim\u015fek bana inan\u0131r ya da inanmaz, mesele o de\u011fil; ben g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc s\u00f6yl\u00fcyorum: Bu piyasa d\u00fczeni b\u00f6yleyken enflasyon \u201cm\u00fcmk\u00fcn de\u011fil d\u00fc\u015fmez\u201d demiyorum; fiilen d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclemez hale gelir.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc fiyatlama takvimi devletin takviminden h\u0131zl\u0131. Ekim ay\u0131nda daha y\u0131l bitmeden sat\u0131n almac\u0131lar ocak ay\u0131n\u0131n fiyatlamas\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131. Ekimden itibaren \u00fcr\u00fcnler zaml\u0131 gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 bile. Zaten standarda d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir uygulama var: Tedarik\u00e7iler her ay belirli oranlarda zamm\u0131 otomatik ekliyor. Bu ger\u00e7e\u011fi be\u011fenmeyebilirsiniz, kabul etmeyebilirsiniz; s\u0131k\u0131nt\u0131 yok. Ama hayat\u0131n ger\u00e7e\u011fiyle kavga ederseniz, sonu\u00e7 de\u011fi\u015fmez.<\/p>\n
Sonu\u00e7 \u015fu olur: Siz gerekli ad\u0131mlar\u0131 atamaz, s\u0131k\u0131 ve ger\u00e7ek\u00e7i tedbirleri uygulayamazsan\u0131z, g\u00fc\u00e7 yetirebildi\u011finiz tek alana y\u00fcklenirsiniz: emekli ve asgari \u00fccretli. Piyasa ise bildi\u011fini okur. Siz ulusal medyan\u0131n art\u0131k izlenmeyen programlar\u0131nda \u201cenflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrece\u011fiz\u201d edebiyat\u0131 yapars\u0131n\u0131z; kimse dinlemez, kimse ciddiye almaz. Piyasa sizi takmaz bile. Olan da vatanda\u015fa olur.<\/p>\n
Bug\u00fcn piyasa, h\u00fck\u00fcmetin enflasyon a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 fiilen umursam\u0131yor. Rakamlar\u0131 \u201cpiyasa a\u011falar\u0131\u201d belirliyor. \u00dcreticiler ve b\u00fcy\u00fck tedarik\u00e7iler\u2026 \u0130ster \u00dclker deyin, ister Torku, Eti deyin; et tedarik\u00e7ileri, ya\u011f tedarik\u00e7ileri\u2026 \u0130nceleyin: Her y\u0131l, iktidar ne derse desin, Cumhurba\u015fkan\u0131 ne a\u00e7\u0131klarsa a\u00e7\u0131klas\u0131n, \u00fcr\u00fcnlerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131nda \u00e7ok sert art\u0131\u015flar yap\u0131l\u0131yor. \u00dcretici sert art\u0131r\u0131nca market de y\u00fckseltiyor. Bu kadar basit, bu kadar ac\u0131.<\/p>\n
\u0130nan\u0131n bug\u00fcn en k\u00e2rl\u0131 i\u015flerden biri market\u00e7ilik. Enflasyon bu seviyede kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece market\u00e7i deh\u015fet para kazan\u0131r, kazanmaya devam eder. Mant\u0131k \u015funa d\u00f6nd\u00fc: \u201cY\u0131l ba\u015f\u0131nda y\u00fckl\u00fc al, nas\u0131l olsa artacak; beklet.\u201d Bu sadece bir ticari refleks de\u011fil, sistemin kendisi haline geldi.<\/p>\n
Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z Recep Tayyip Erdo\u011fan, Say\u0131n Cevdet Y\u0131lmaz, Say\u0131n Mehmet \u015eim\u015fek a\u00e7\u0131klama yap\u0131yor\u2026 Peki kim tak\u0131yor? Bu piyasa ko\u015fullar\u0131 oldu\u011fu s\u00fcrece siz istedi\u011finiz kadar \u201ctedbir ald\u0131k\u201d deyin; piyasa disipline edilmeden enflasyon da disipline olmaz.<\/p>\n
Peki \u00e7\u00f6z\u00fcm ne?<\/p>\n
\u00c7\u00f6z\u00fcm alg\u0131yla de\u011fil, y\u00f6netimle gelir. Sosyal medya s\u00f6ylemleriyle de\u011fil, ara sokaklar\u0131 y\u00f6netmekle gelir.\u00a0 Et piyasas\u0131n\u0131, at\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131\u011f\u0131, ya\u011f piyasalar\u0131n\u0131, tarlay\u0131, hali, temizlik \u00fcr\u00fcnleri piyasas\u0131n\u0131 y\u00f6netmekle gelir. Bu sorun nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr? Bana g\u00f6re \u00fc\u00e7 net ad\u0131m var ve bunlar\u0131n yar\u0131m yamalak de\u011fil, kararl\u0131l\u0131kla uygulanmas\u0131 gerekir:<\/p>\n
Devlet sadece \u201cd\u00fczenleyen\u201d de\u011fil, kritik kalemlerde \u201coyuncu\u201d olacak. Al\u0131m-sat\u0131m yapacak, tedariki g\u00fcvenceye alacak ve b\u00f6ylece piyasaya y\u00f6n verecek. T\u00fcrk\u015feker ve \u00c7aykur benzeri modeller, istisna olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p temel kalemlere yay\u0131lacak. Devlet tedarikte g\u00fc\u00e7l\u00fc olmazsa, fiyat\u0131n direksiyonu ba\u015fkas\u0131n\u0131n elinde kal\u0131r.<\/p>\n
\u201c\u015eu \u00fcr\u00fcn \u015fu rakam\u0131n \u00fczerinde sat\u0131lamaz\u201d diyecek. Arada makul bir fark olu\u015fuyorsa bunu hedefli bi\u00e7imde s\u00fcbvanse edecek. Evet, s\u00fcbvansiyon maliyetlidir; ama y\u00fcksek enflasyonun maliyeti daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Enflasyon d\u00fc\u015ferse faiz de d\u00fc\u015fer, finansman y\u00fck\u00fc azal\u0131r; devlet orta vadede zaten daha k\u00e2rl\u0131 \u00e7\u0131kar. Mesele, bug\u00fcn\u00fcn yang\u0131n\u0131n\u0131 s\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in do\u011fru arac\u0131 se\u00e7mektir.<\/p>\n
Girdi maliyetleri patlad\u0131k\u00e7a enflasyon otomati\u011fe ba\u011flan\u0131r. G\u00fcbre, yem, enerji, lojistik\u2026 Bu alanlarda fiyat art\u0131\u015flar\u0131 ya kontrol alt\u0131na al\u0131nacak ya da hedefli \u015fekilde s\u00fcbvanse edilecek. \u00dcstelik bu i\u015f \u201cbirka\u00e7 ay\u201d de\u011fil; en az 5 y\u0131ll\u0131k s\u0131k\u0131 bir planla y\u00fcr\u00fct\u00fclecek. Enflasyon dedi\u011finiz \u015fey sab\u0131r ister ama sab\u0131r kadar irade de ister.<\/p>\n
Bunlar yap\u0131lmazsa ne olur?<\/p>\n
Ya alg\u0131yla enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc zannetmeye devam edersiniz; birileri mal\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr, \u00fclke enflasyonu yenemez. Siz de asgari \u00fccretliye, emekliye y\u00fcklenmeye devam edersiniz; \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00fcc\u00fcn\u00fcz ancak onlara yetiyormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Olan fakire fukaraya olur. Ve evet, bunun ahlaki bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 da vard\u0131r: Beddua al\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n
Ben a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k s\u00f6yl\u00fcyorum: Enflasyon ciddi i\u015ftir. Sosyal medya a\u00e7\u0131klamalar\u0131yla de\u011fil; k\u0131lcal damarlar\u0131, ara sokaklar\u0131 y\u00f6netmekle \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. Bizden demesi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bildi\u011finiz gibi enflasyon yine beklentileri a\u015ft\u0131 ve hedeflenen rakam\u0131n \u00e7ok \u00fczerinde geldi. \u015eubat 2026\u2019da t\u00fcketici enflasyonu ayl\u0131k %2,96, y\u0131ll\u0131k %31,53 oldu; g\u0131da ayl\u0131k %6,89 art\u0131\u015fla man\u015fete en g\u00fc\u00e7l\u00fc katk\u0131y\u0131 verdi. Y\u0130-\u00dcFE ise ayl\u0131k %2,43, y\u0131ll\u0131k %27,56 y\u00fckseldi.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":9930,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[3604,115,1262,3605,3606],"class_list":["post-10207","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kose-yazilari","tag-ekonomiyonetimi","tag-enflasyon","tag-gidafiyatlari","tag-piyasadenetimi","tag-sozlesmelitarim"],"yoast_head":"\n