Mübarek Ramazan’ın 12. Günü | Zekât Arındırır, Kardeşlik Yaşatır

Mübarek Ramazan’ın 12. gününde ibadet, yalnızca bireysel arınma değil; toplumsal adaletin, kardeşlik hukukunun ve kul hakkına dair hassasiyetin de yeniden hatırlandığı bir imtihan bilincine dönüşür. Bugünün mesajı, Âl-i İmrân Sûresi’nin müminleri arındıran ayrıştırıcı hakikat vurgusuyla başlar; hadis-i şerifin kardeşlik, yardım ve örtme ahlâkıyla derinleşir. Metnin merkezinde ise zekâtın “arındıran” yönü yer alır: malın bereketi kadar vicdanın dengesi, zengin-fakir arasındaki bağ kadar toplumun huzuru da bu farz ibadetin ihyasıyla güçlenir. Hz. Abbas’ın sadakati ve Alâeddin Attâr’ın edep-sohbet çizgisi, Ramazan’ın ahlâk ufkunu tarihî örneklik üzerinden tamamlar; dua ise ümmetin birlik, dirlik ve selâmet niyazını bir cümlede toplar.

“Hayvan besleyenler hayvanlarının zekâtını, ziraatle meşgul olanlar da mahsullerinin uşrunu vermelidirler ki bu, Cenâb-ı Hakk’ın emridir. İnce düşünülürse; ihmalinde fakirlerin hakkı verilmediği için bu emri yerine getiremeyenler, zâlimlerden olmuş olabilirler.”

Ayet

Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla;

“Allah müminleri bulunduğunuz hâl üzere bırakacak değildir; nihayet murdarı temizden ayıracaktır. Allah size gaybı bildirecek de değildir. Fakat Allah, peygamberlerinden dilediğini seçer (gaybı ona bildirir). O hâlde Allah’a ve peygamberlerine iman edin. Eğer iman eder ve Allah’a karşı gelmekten sakınırsanız sizin için büyük bir mükâfat vardır.”

Allah (C.C.) ne güzel söyledi.
(Âl-i İmrân Sûresi, 179. Ayet)

Hadis

Allah’ın Resûlü Hz. Muhammed (S.A.V.) şöyle buyurdu:

“Müslüman, Müslüman’ın kardeşidir. Ona zulmetmez, onu düşmanına teslim etmez. Kim mümin kardeşinin bir ihtiyacını giderirse Allah da onun bir ihtiyacını giderir. Kim bir Müslüman’ı bir sıkıntıdan kurtarırsa, Allah da onu kıyamet günü sıkıntılarından birinden kurtarır. Kim bir Müslüman’ın kusurunu örterse, Allah da kıyamet günü onun kusurunu örter.”

Allah’ın Resûlü Hz. Muhammed (S.A.V.) ne güzel söyledi.
(Buhârî, Mezâlim, 3; Müslim, Birr, 58)

Dua

Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla.

Allah’ım, ey ihsân ve ikram sahibi olan ve kendisine ihsan edilemeyen, ey Celâl ve İkrâm Sahibi, ey lutfu ve ihsânı bol olan, Sen’den başka ilâh yok, sen kendisine ilticâ edenlerin yardımcısı, kendisine sığınanlara emân veren, korkanların kendisinde emniyete kavuştuğu yüce zât’sın.

Allah’ım! Beni katında, Ümmü’l-Kitâb’da şakî/kötü veya mahrûm veya kovulmuş veya rızkı dar olarak yazdıysan, Allah’ım fazl u ihsânınla kötülüğümü, mahrûmiyetimi, kovulmamı ve rızkımın az olmasını sil, beni katında, Ümmü’l-Kitâb’da saîd/iyi, rızkı bol ve hayırlara muvaffak olan bir kulun olarak yaz. Şüphesiz Sen Rasûl’ünün lisânı üzere indirilen Kitâb’ında bir söz buyurdun ve Sen’in sözün haktır:

«Allah dilediğini siler, (dilediğini de) sâbit bırakır. Ümmü’l-Kitâb (Ana Kitâb) O’nun yanındadır.» (er-Ra’d, 39)

İlâhî! En büyük tecellin ile «Her hikmetli işe kendisinde hükmedilen» (ed-Duhân, 4) ve mübarek bu günlerde, bizden bildiğimiz, bilmediğimiz ve Sen’in bildiğin bütün belâları uzaklaştır. Şüphesiz Sen en yüce ve en keremlisin. Allah, Efendimiz Muhammed’e, âline ve ashâbına salât u selâm eylesin!

Hamd ederim Allah’a ki, her şey O’nun azameti önünde boyun eğmiştir. Hamdederim Allah’a ki her şey O’nun izzeti karşısında zelîldir. Hamd ederim Allah’a ki her şey O’nun mülk ü saltanatına boyun eğmiştir. Hamd ederim Allah’a ki, her şey O’nun kudretine teslîm olmuştur.

Abbas İbn Abdülmuttalib

Peygamber Efendimiz’in (S.A.V.) amcasıdır. Müslümanlar tarafından kurulan en büyük imparatorluklardan biri olan Abbâsîler Devleti, ona izâfeten bu ismi almıştır.

Müslüman olduğu hâlde uzun süre Mekke’de kalarak müşrikler arasında yaşadığı; toplantılarına katıldığı ve ilgili konularda Peygamber Efendimiz’i bilgilendirdiği rivayet edilmiştir. Künyesi Ebü’l-Fazl Abbas bin Abdülmuttalib bin Hâşim el-Kureyşî’dir.

Peygamber Efendimiz’den tahminen iki-üç yaş büyük olan Abbas, 568/569 tarihinde Mekke’de doğdu. Akran olmaları hasebiyle birlikte büyüdüler. Câhiliye döneminde Kâbe’yi ziyarete gelenlere su dağıtma ve ziyafet verme görevi kendi ailesi tarafından yürütülürdü. Abbas da bu görevi ağabeyi Ebû Tâlib’den devraldı ve küçük yaşlardan itibaren bu hizmette bulundu.

Genç yaşta ticarete atıldı. Ebû Tâlib’in ekonomik sıkıntı çekmesi sebebiyle Peygamber Efendimiz Hz. Ali’nin himayesini üstlenerek amcasının yükünü hafifletmeye çalışmış; Abbas da diğer kardeşlerden ve aynı zamanda yeğeni olan Cafer’i himayesine almıştır.

Hz. Abbas’ın, İslâmiyet’in ilk günlerinden itibaren Müslüman olduğu, ancak bunu bir süre gizlediği nakledilmektedir. Müşrikler arasında bulunmaya devam ettiği gibi Peygamber Efendimiz’i (A.S.V.) himaye etmekten geri durmamış; Müslümanlar aleyhinde yapılan toplantılara katılarak gerekli gördüğü durumlarda Peygamber Efendimiz’i bilgilendirmiştir.

Bu süreç, Bedir Savaşı’ndan sonra farklı bir boyut kazanmıştır. Bedir’de müşriklerin arasında yer almasının kendi arzusuyla olmadığı, onlarla birlikte savaşa katılmaya zorlandığı görüşü yaygındır. Peygamber Efendimiz’in Müslümanları onu öldürmemeleri konusunda uyarması da dikkat çekicidir. Nitekim öldürülmeyip esir alınmıştır.

Fidye meselesinde, el konulan paraların fidye sayılmasını istemiş; ancak bu paralar ganimet kabul edildiği için talebi reddedilmiştir. Bunun üzerine parasının olmadığını söylemiş; Peygamber Efendimiz ise Mekke’den ayrıldığı gün eşi Ümmü’l-Fazl’a teslim ettiği altınları hatırlatmıştır. O esnada yanlarında kendilerinden başka kimse bulunmadığını ifade eden Abbas, bu bilginin Cenâb-ı Hak tarafından bildirildiğini öğrenince hayrete düşmüştür.

Hz. Abbas hakkında genel kanaat, Bedir’den çok daha önce Müslüman olduğudur. Müşrikler arasında bulunmasının, Müslümanlar aleyhine tertiplenen planlardan onları haberdar etme bakımından önemli olduğu anlaşılmaktadır. Bu hadiseden sonra Medine’de kalmayıp Mekke’ye döndüğü ve Mekke’nin fethine giden süreçte katkılar sunduğu aktarılır.

Hz. Ömer (R.A.), kıtlık zamanlarında onu yanına alarak yağmur duasına çıkmış; “Yâ Rab, bu senin habibinin amcasıdır. Onun yüzü hürmetine yağmur ver” diye dua ettiği rivayet edilmiştir.

Hz. Abbas’ın on üç evladı arasındaki en meşhuru, Abâdile-i Seb‘a’dan olan oğlu Abdullah’tır. Abbâsîler Devleti’nin halifeleri de onun soyundandır. Beyaz tenli oluşu, gür sesi ve köle azat etmekten sevinç duyması zikredilen vasıflarındandır. Bereketli bir ömür sürdükten sonra 653 yılında Medine’de Hakk’ın rahmetine kavuşmuştur.

Allah ondan razı olsun.

Alâeddin Attâr (K.S.)

Buhârâ’da yetişen evliyanın büyüklerindendir. Adı Muhammed bin Muhammed Buhârî’dir. Şâh-ı Nakşibend Bahâeddîn-i Buhârî (K.S.)’un hem talebesi hem damadıdır. Doğum tarihi kesin olmamakla birlikte 1320’li yıllarda doğmuş olabileceği belirtilir. Buhârâ’nın Çağanyân nahiyesinde 1400 (H.802) yılında vefat ettiği kaydedilir.

Babası Buhârâ’nın zengin eşrafından olmakla birlikte, Alâeddin Attâr (K.S.) çocukluğundan itibaren zenginliğe rağbet etmeyip fakirler gibi yaşamaya çalışmıştır. Küçük yaşta medrese tahsiline başladı. Babasının vefatından sonra Şâh-ı Nakşibend (K.S.)’a talebe oldu ve onun kızıyla evlendi. Hocasına tam bir teslimiyetle hizmet etti; nefsini terbiye için odun topladığı, pazarda elma sattığı anlatılır.

Şâh-ı Nakşibend (K.S.), hayatta iken talebelerin yetiştirilmesi işini ona bırakarak: “Alâeddîn, bizim yükümüzü çok hafifletti” buyurmuştur. Seyyid Şerif Cürcânî, Muhammed Pârisâ, Yâkûb-i Çerhî gibi âlim ve velîlerin onun terbiyesinde yetiştiği nakledilir. Seyyid Şerîf Cürcânî’nin, “Onun sohbetine kavuşunca Rabbimi tanıyabildim” sözleri meşhurdur.

Hastalığı sırasında talebelerine birlik ve beraberliği, Peygamber (S.A.V.) Efendimiz’in yolundan ayrılmamayı ve sohbete devam etmeyi tavsiye etmiştir. Nakşibendî yolunun “Alâiyye” kolunun onunla başladığı ifade edilir. Dünya malına meyletmemesiyle tanınır.

Sohbet ve edeb vurgusu, onun irşadının temel eksenlerindendir: “Edebi olmayanın tarikatı da olmaz” sözü, Nakşî yolunun edeb merkezli anlayışını özetler. Tevbe ile kulluk şuurunu da birlikte ele alır; tevbenin sağlamlığının, ibadete meylin artması ve masiyetten kaçınmakla anlaşılacağını söyler.

Rahmetullahi aleyh.

Zekât Arındırır

İslâm dini, cemiyet nizamını manevî ve maddî olmak üzere iki temel üzerine kurmuştur. Müslümanın namazı, evrâd ve ezkârı manevî hayatı tanzim ederken; zenginlerin verdiği zekât ve malî ibadetler de maddî düzeni tesis eder.

Kur’ân-ı Kerîm’in pek çok yerinde namaz ile zekât birlikte zikredilmiştir. Peygamberimiz (S.A.V.) tebliğ ve talimlerinde bu ikisini birbirinden ayırmamış; zekâtın önemine binaen bîatlarda dahi özellikle zikretmiştir.

Rasûl-i Ekrem (S.A.V.):
“Kim malını korumak istiyorsa zekâtını versin” buyurmuştur.

Ebû Hüreyre (R.A.)’dan rivayetle; Resûlullah’ın vefatından sonra, bazı topluluklar zekât vermemekte direndiğinde Hz. Ebû Bekir (R.A.) onlarla savaşmaya karar vermiş; Hz. Ömer (R.A.) buna itiraz etmiş; Hz. Ebû Bekir ise “Namaz ile zekâtı birbirinden ayıran kimseyle savaşırım” diyerek kararlılığını ifade etmiştir. Hz. Ömer (R.A.) de bunun, Allah’ın Hz. Ebû Bekir’e verdiği engin anlayışın bir neticesi olduğunu söylemiştir.

Zekâtın Hikmetleri

• Zekât, insanı aşırı ihtirastan kurtarır; iyiliğe alıştırır, şefkat duygularını artırır.
• Malî bir şükürdür; berekete vesile olur ve kulun Allah’a yakınlaşmasına yardımcı olur.
• Fakir ile zengin arasında ahenk tesis eder; kıskançlığı azaltır, dostluğu kuvvetlendirir.
• İçtimaî dengeyi sağlar; malın faydasız şekilde biriktirilmesini önler; toplumu arındırır.

İnsan tabiatı dünya malına meyillidir; mal arttıkça hırs artabilir, merhamet ve şefkat zayıflayabilir. Zekât, bu iç hastalıkların devasıdır. Kişi “Ben çalıştım kazandım” diyerek fakiri hor görmeye kayabilir; hâlbuki zekât, müminin malıyla imtihanını adalet ve merhamet çizgisinde tutar.

Hür ve âkil-bâliğ olup nisâba malik olan her Müslüman’a zekât farzdır. Nisâb: 20 miskal (yaklaşık 80,8 gram) altın veya 200 dirhem gümüş yahut bu değerde eşyadır. Oturulan ev, kullanılan araç, ev eşyaları ve zarurî ihtiyaçlar müstesnadır. Kadınların altınları da hesaba katılır; zekâtı verilir.

Hayvan besleyenler hayvanlarının zekâtını; ziraatle meşgul olanlar da mahsullerinin uşrunu vermelidirler. Bu, Cenâb-ı Hakk’ın emridir. İnce düşünülürse; ihmalinde fakirlerin hakkı teslim edilmediği için, bu emri yerine getirmeyenler zulme düşmüş olabilirler.

Bursa İftar Menüsü (Geleneksel Lezzetlerle)

1. İftar Açılışı

• Hurma, zeytin
• Ilık pide
• Zeytinyağlı yaprak sarma

2. Çorba

• Sütlü Bursa Tarhana Çorbası veya mercimek çorbası

3. Ara Sıcak

• Cantık (kıymalı kapalı pide)
• Peynirli su böreği

4. Ana Yemek

• İskender Kebap (tereyağlı, yoğurtlu)
  Alternatif: Pideli köfte

5. Tatlı

• Kemalpaşa tatlısı (kaymaklı)
  Alternatif: Süt helvası

6. İçecek

• Ayran veya ev yapımı şerbet (demirhindi / gül şerbeti)

Ana Yemek: Bursa Usulü İskender Kebap Tarifi

Malzemeler (4 Kişilik)

Et için:

• 600-800 gr dana döner (yoksa ince dilim dana antrikot)
• Tuz

Servis için:

• 2 adet tırnak pide (küp doğranmış)
• 2 su bardağı süzme yoğurt
• 3 yemek kaşığı tereyağı
• 1 su bardağı domates sosu (rendelenmiş domates + az tuz)
• 2 adet közlenmiş biber
• 1 adet domates

Yapılışı

1. Pide Hazırlığı:
   Pideleri küp küp doğrayın. Fırında hafif kızartarak çıtır hale getirin.
2. Sos:
   Rendelenmiş domatesi küçük bir tavada 5-6 dakika kaynatın. Kıvam alınca ocaktan alın.
3. Etin Pişirilmesi:
   Döner etini geniş ve kızgın tavada yüksek ateşte kısa sürede pişirin. (Antrikot kullanıyorsanız ince dilimleyip hızlıca mühürleyin.)
4. Tereyağı:
   Tereyağını ayrı bir tavada kızdırın.
5. Sunum:
   • Tabağın altına kızarmış pideleri yerleştirin.
   • Üzerine domates sosu gezdirin.
   • Pişen etleri yerleştirin.
   • Yanına çırpılmış yoğurt koyun.
   • En son kızgın tereyağını etlerin üzerine dökün.
   • Köz biber ve domatesle süsleyin.

Püf Noktası

Gerçek Bursa lezzeti için tereyağını servis anında dökün ve etin kurumasına izin vermeyin. Yoğurt mutlaka süzme ve oda sıcaklığında olmalıdır.

Aşağıdaki saatler Ramazan’ın 12. günü / 2 Mart 2026 Pazartesi içindir. Türkiye verileri Diyanet kaynaklıdır; yurt dışı merkezlerde ise şehirlerin yerel hesaplama yöntemleri farklı olabildiği için “imsak/iftar” karşılığı Fajr/Maghrib saatleri esas alınmıştır.

Konya Ve Çevre İlçeler

Dünyadaki Önemli Merkezler (Yerel Saatle – Fajr/Maghrib)